Hàng không - du lịch trước áp lực kép: Tìm lời giải kích cầu trong bối cảnh mới

Hàng không - du lịch cùng chịu sức ép lớn

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong cho biết, kỳ nghỉ lễ vừa qua cho thấy những tín hiệu phục hồi tích cực của ngành du lịch khi nhiều điểm đến kín khách, nhu cầu đi lại tăng mạnh. Tuy nhiên, phía sau sự sôi động đó là hàng loạt khó khăn mà doanh nghiệp hàng không và du lịch đang phải đối mặt.

Theo ông Sưởng, biến động kinh tế toàn cầu, xung đột địa chính trị và giá nhiên liệu chưa ổn định đang đẩy chi phí vận hành của các hãng bay lên rất cao. Trong khi đó, sức mua của người dân suy giảm khiến hành vi du lịch thay đổi đáng kể. Nhiều gia đình cắt giảm chi tiêu, chuyển từ đi máy bay sang đường bộ hoặc đường sắt để tiết kiệm chi phí.

“Chi phí hàng không hiện vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí du lịch. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng phục hồi của thị trường”, ông Sưởng nói.

Theo Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, hàng không và du lịch là hai lĩnh vực có quan hệ cộng sinh chặt chẽ. Hiện nay, hơn 70% khách du lịch lựa chọn di chuyển bằng đường hàng không. Vì vậy, để kích cầu du lịch hiệu quả trong những tháng cuối năm cần có các giải pháp đồng bộ từ cơ quan quản lý nhà nước đến cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Quý Phương - Trưởng phòng Quan hệ quốc tế và Xúc tiến du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam nhận định, du lịch và hàng không không còn phát triển tách rời mà đã trở thành một mắt xích quan trọng trong cấu trúc kinh tế dịch vụ của nhiều địa phương.

"Năm 2025, Việt Nam đón hơn 21 triệu lượt khách quốc tế và khoảng 135 triệu lượt khách nội địa, tổng thu du lịch lần đầu vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, thị trường nội địa đang đối diện nhiều thách thức mới khi toàn bộ chi phí cho một chuyến đi đều tăng lên", ông Phương cho hay.

Theo ông Phương, bài toán kích cầu hiện nay không thể chỉ tiếp cận bằng giảm giá đơn thuần mà phải nhìn tổng thể cả chuỗi vận tải - lưu trú - dịch vụ - điểm đến. Bởi hành vi du lịch đã thay đổi rõ rệt khi du khách ưu tiên những chuyến đi ngắn ngày, tối ưu chi phí nhưng vẫn phải có trải nghiệm chất lượng.

Doanh nghiệp “thắt lưng buộc bụng”

Ông Đinh Văn Tuấn - Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines, Chủ tịch Hội đồng quản trị Pacific Airlines cho biết, giá nhiên liệu bay đang là áp lực lớn nhất đối với ngành hàng không toàn cầu.

“Có thời điểm giá nhiên liệu tăng gấp ba lần, khiến nhiều hãng hàng không trên thế giới đứng trước nguy cơ phá sản.

Vì vậy, trước tình hình khẩn cấp, chúng tôi đã đưa ra và thực hiện ngay lập tức hàng loạt giải pháp, trong đó có việc tái lập các biện pháp "thắt lưng buộc bụng" từ thời kỳ COVID-19. Cụ thể, chúng tôi đã cắt giảm các dự án đầu tư và chi phí vận hành”, ông Tuấn nói.

Theo ông Tuấn, lãnh đạo doanh nghiệp chấp nhận giảm sâu thu nhập để chia sẻ khó khăn. Chủ tịch giảm 50% lương, các Phó Tổng Giám đốc giảm 40%, lãnh đạo cấp ban giảm 30%.

“Trong khâu khai thác vận hành, tận dụng lúc lưu lượng bay trên bầu trời giảm do xung đột, chúng tôi đã làm việc với cơ quan quản lý bay để xin phép bay tắt các đường bay nhằm rút ngắn thời gian vận hành.

Đồng thời, chúng tôi áp dụng phương thức hạ cánh tối ưu tại các sân bay lớn và linh hoạt nạp nhiên liệu giá rẻ tại một số quốc gia lân cận thay vì các nước đang có giá dầu cao. Về mặt kỹ thuật, do sản lượng bay ít hơn trước, chúng tôi có thêm thời gian để tăng cường bảo dưỡng, đặc biệt là rửa động cơ máy bay", ông Tuấn nhấn mạnh.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Bùi Minh Đăng - Trưởng phòng Vận tải hàng không, Cục Hàng không Việt Nam cho biết, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí hoạt động của các hãng bay.

"Thời gian qua, đặc biệt là trong giai đoạn dịch COVID-19 và kéo dài đến nay, Chính phủ đã có nhiều biện pháp can thiệp kịp thời. Điển hình là việc áp dụng chính sách giảm thuế nhập khẩu đối với nhiên liệu bay kéo dài đến hết tháng 6 năm nay", ông Đăng cho hay.

Tuy nhiên, các chuyên gia tại buổi tọa đàm nhận định rằng, sự hỗ trợ này mới chỉ giúp các hãng hàng không vơi bớt gánh nặng chi phí, chứ chưa thể giúp doanh nghiệp đạt được điểm hòa vốn hay có lãi. Đứng trước áp lực chi phí, nhiều giải pháp nới rộng không gian sinh tồn cho các hãng bay đang được cân nhắc.

Hiện ngành hàng không đang nghiên cứu thêm nhiều giải pháp hỗ trợ, trong đó có cơ chế phụ thu nhiên liệu đối với một số đường bay, tương tự mô hình nhiều hãng quốc tế đang áp dụng.

“Nếu triển khai, đây chỉ là giải pháp ngắn hạn và phải có cơ chế minh bạch, rõ ràng để tránh bị lạm dụng”, ông Đăng cho biết.

Ông Đăng cũng nhìn nhận, mặt bằng giá vé máy bay hiện nay cao hơn trước đây, nhất là trong các dịp cao điểm lễ, Tết. Tuy nhiên, không phải toàn bộ vé đều ở mức cao.

“Nhiều phản ánh về vé Hà Nội - TPHCM hơn 10 triệu đồng thực chất là vé thương gia hoặc khung giờ đẹp. Thực tế vẫn có nhiều vé ở mức 50-60% giá trần nếu hành khách linh hoạt lựa chọn giờ bay thấp điểm”, ông Đăng nói.

Không thể chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh du lịch ngày càng gay gắt, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào chiến lược giá rẻ mà phải tập trung nâng cao chất lượng trải nghiệm.

Ông Nguyễn Quý Phương cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay là tạo ra những sản phẩm du lịch thực chất, giàu trải nghiệm và có giá trị cao hơn cho du khách.

“Nâng cao trải nghiệm sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của điểm đến và quyết định việc du khách có quay trở lại hay không”, ông Phương nhấn mạnh.

Ông Phương cho biết, ngành du lịch đang thúc đẩy mạnh liên kết giữa hãng bay, doanh nghiệp lữ hành và các địa phương để xây dựng các gói kích cầu tích hợp gồm vé máy bay, lưu trú, tham quan và vui chơi giải trí.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng được xem là công cụ quan trọng giúp du khách dễ dàng tiếp cận thông tin, lựa chọn sản phẩm phù hợp và tối ưu chi phí.

Ông Trần Trung Hiếu - Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội cho biết, Thủ đô đang chuyển mạnh từ tăng trưởng số lượng sang nâng cao giá trị trải nghiệm. Năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu tăng khoảng 6% lượng khách nhưng doanh thu du lịch tăng tới 19-20%.

Theo ông Hiếu, xu hướng du lịch hiện nay là trải nghiệm chiều sâu, cá nhân hóa và bền vững. Du khách ngày càng quan tâm tới du lịch văn hóa, du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch hoài niệm hay các sản phẩm gắn với cộng đồng địa phương.

“Hà Nội xác định khai thác giá trị di sản văn hóa và kể câu chuyện Hà Nội là hướng đi trọng tâm”, ông Hiếu nói.

Ngoài các sản phẩm quen thuộc như tour đêm hay phố cổ, Hà Nội đang phát triển thêm các tuyến du lịch gắn với làng nghề, du lịch cộng đồng, du lịch đường sông và hành trình di sản kết nối với các địa phương lân cận như Bắc Ninh, Thái Nguyên.

Thành phố cũng đặt mục tiêu mỗi địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính sẽ có ít nhất một sản phẩm du lịch đặc sắc để tạo thêm sức hút cho thị trường.

Mở rộng kết nối quốc tế

Trong khi thị trường nội địa chịu áp lực chi phí, mở rộng kết nối quốc tế được xem là hướng đi quan trọng để tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành hàng không và du lịch.

Ông Nguyễn Quốc Hưng - Trưởng ban Kinh doanh Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam (ACV) cho biết, cùng với quá trình phát triển của ngành hàng không, đặc biệt là việc dự án Sân bay Long Thành đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối cùng để chuẩn bị vận hành, ACV cũng chịu áp lực lớn về hạ tầng, chi phí và bài toán kết nối để phát triển bền vững.

Theo ông Hưng, trong thời gian qua ACV phối hợp chặt chẽ với các địa phương, Sở Du lịch và các hãng hàng không để thúc đẩy kết nối giữa sân bay, hãng bay và các điểm đến. Hàng không quốc tế đang là xu hướng quan trọng, vì vậy Việt Nam cần chủ động tiếp cận thị trường quốc tế thay vì chỉ chờ các hãng bay tự tìm đến.

ACV đã cùng các địa phương như Hà Nội, TP HCM và nhiều tỉnh, thành tổ chức các đoàn xúc tiến, làm việc trực tiếp với đối tác nước ngoài để quảng bá điểm đến và mở rộng đường bay quốc tế. Đây là công việc trước đây chưa được làm mạnh nhưng hiện nay đã được chú trọng hơn.

Mỗi năm thế giới có khoảng 4 sự kiện lớn về hàng không, quy tụ hơn 100-200 hãng bay quốc tế tham gia. Việt Nam hiện đều góp mặt tại các diễn đàn này nhằm tranh thủ cơ hội làm việc trực tiếp với các hãng để thuyết phục mở đường bay mới. Không chỉ ngành hàng không, các Sở Du lịch và doanh nghiệp lữ hành của Việt Nam cũng cùng tham gia để quảng bá điểm đến.

Sau khi Việt Nam tổ chức thành công các sự kiện xúc tiến, nhiều hãng hàng không quốc tế đã tăng cường quan tâm tới thị trường Việt Nam, từ Đông Bắc Á, Hong Kong (Trung Quốc) đến Tây An và nhiều thành phố khác.

"ACV đang nỗ lực đưa các sự kiện xúc tiến này trở lại trong thời gian tới để tiếp tục mở rộng mạng bay quốc tế", ông Nguyễn Quốc Hưng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ACV cũng đang nghiên cứu các chính sách hỗ trợ phát triển các đường bay mới theo xu hướng thế giới, qua đó tạo điều kiện để tăng kết nối hàng không, kích cầu du lịch và thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn mới.