Hết thời tự do phát tán “fake news”

Sự bùng nổ của kỷ nguyên số và các nền tảng mạng xã hội đã mang lại nhiều giá trị tích cực để kết nối và giao lưu. Thế nhưng, đằng sau những mặt tích cực của “thế giới phẳng” ấy lại ẩn chứa một góc khuất đáng báo động, đó là sự bùng phát những thông tin sai sự thật, tin giả nhằm mục đích câu view, câu like, xuyên tạc nhằm bôi nhọ danh dự, nhân phẩm cá nhân, tổ chức... Không chỉ vậy, nhiều fake news còn gây hại đặc biệt nghiêm trọng trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng tới an ninh quốc gia, hình ảnh Tổ quốc.

Thực tế cho thấy, những dòng trạng thái, những hình ảnh, đoạn video ngắn được cắt ghép vô căn cứ trên các nền tảng như Facebook, TikTok hay YouTube đã gây ra những hệ lụy khôn lường ngoài đời thực. Không ít cá nhân đã bị bôi nhọ danh dự, nhiều doanh nghiệp điêu đứng vì tin đồn thất thiệt, thậm chí những bài đăng đó còn gây tâm lý hoang mang lan rộng trong xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh trật tự, gây khó khăn rất lớn cho các cơ quan chức năng trong công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực, địa bàn.

Đáng tiếc, nhiều người vẫn lầm tưởng rằng không gian mạng là một thế giới ảo, nơi họ có thể ẩn danh sau những tài khoản không rõ mặt, phát ngôn bất chấp luân lý và pháp luật mà không phải chịu trách nhiệm. Song, đó là cách nghĩ hết sức ấu trĩ, thiển cận, coi trời bằng vung. Bởi lẽ, mọi hành vi thao tác trên không gian mạng đều sẽ để lại dấu vết, sẽ bị cơ quan chức năng phát hiện, xử lý, chỉ là vấn đề sớm hay muộn mà thôi. Với năng lực của các chuyên gia an ninh mạng, mọi hành vi giấu mặt gây hại cho xã hội đều sẽ bị phanh phui, lôi ra ánh sáng để trừng trị trước pháp luật.

Sở dĩ lâu nay vẫn có nhiều người “điếc không sợ súng”, thường xuyên đăng fake news là do chế tài xử phạt chưa đủ mạnh để khiến họ phải e sợ. Song, bắt đầu từ ngày 1/7, khi Nghị định 174 có hiệu lực thi hành, mọi hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật hay xuyên tạc lịch sử trên mạng xã hội sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền 30-50 triệu đồng. Nghị định 174 không chỉ là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý, cụ thể hóa các chế tài xử phạt, mà còn nâng cao tính răn đe, cảnh tỉnh đối với người vi phạm.

50 triệu đồng cũng là một con số không hề nhỏ. Số tiền này đủ sức tạo ra sự e sợ, buộc mỗi cá nhân phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi “enter” để đăng tải bài viết hay chỉ đơn giản là chia sẻ, bình luận. Đây chính là lớp rào chắn pháp lý, với kỳ vọng ngăn chặn kịp thời những “anh hùng bàn phím” đang hàng ngày vô tình hoặc cố ý lan truyền thông tin xấu độc vào cộng đồng.

Cũng có một số ý kiến cho rằng, mức phạt tới 50 triệu đồng quá cao so với thu nhập của nhiều người, từ đó không khỏi phát sinh những tâm tư bởi vì có những người có thể lỡ tay vô tình chia sẻ thông tin mà không biết đó là tin giả, cho nên còn phải xét đến động cơ. Tuy nhiên, đúng là mức phạt 50 triệu đồng khá cao, nhưng mục đích cốt lõi của quy định mới không phải là thu tiền phạt, mà là định hình lại văn hóa ứng xử trên không gian mạng.

Theo đó, mỗi người khi tham gia mạng xã hội cần phải tự trang bị cho mình tư duy phản biện và trách nhiệm xã hội. Hãy là một người dùng thông thái bằng cách ngừng đọc, ngừng chia sẻ và báo cáo tới cơ quan chức năng khi thấy những thông tin có dấu hiệu bịa đặt, giật tít câu view. Trước khi gõ một dòng chữ, hãy đặt câu hỏi: Thông tin này từ đâu, có nguồn kiểm chứng chưa? Và liệu nó có gây tổn thương cho ai không, có gây hoang mang, mất ổn định xã hội hay không?

Vẫn biết, tự do ngôn luận là quyền cơ bản của con người và là nền tảng của một xã hội dân chủ, văn minh. Song, tự do ngôn luận không đồng nghĩa với tự do bịa đặt, tự do xúc phạm người khác hay tự do lan truyền những thông tin sai lệch gây bất ổn xã hội. Việc áp dụng mức phạt lên tới 50 triệu đồng sẽ là bước ngoặt chấm dứt thời kỳ thông tin sai sự thật, tin giả tràn lan trên mạng xã hội. Từ đó xây dựng một không gian mạng thực sự văn minh, an toàn và lành mạnh. Hy vọng với mức phạt này sẽ đủ sức răn đe khiến nhiều người dùng mạng biết sợ mà dừng những hành động phát tán fake news gây hại cho xã hội.