Hình thành hệ sinh thái số cho khoa học và công nghệ

Gần 5.000 sản phẩm công nghệ “lên sàn”

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ (KHCN) đã tập trung triển khai các nền tảng, công cụ hỗ trợ đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực khoa học - công nghệ. Từ Cổng Sáng kiến, Sàn giao dịch KHCN đến Hệ thống quản lý trực tuyến nhiệm vụ KHCN, một hệ sinh thái số đang từng bước hình thành, bảo đảm tính liên thông, minh bạch và hiệu quả.

Hiện nay, trên Sàn Giao dịch KHCN Việt Nam hiện có 4.546 sản phẩm và công nghệ được chào bán trực tuyến. Trong đó, 3.398 sản phẩm/công nghệ đến từ các sàn địa phương, còn 1.058 sản phẩm từ Sàn KHCN. Không chỉ dừng ở phía cung, hệ thống còn ghi nhận 115 nhu cầu tìm mua công nghệ được đăng tải công khai, cho thấy thị trường đang vận hành theo cơ chế hai chiều - cung và cầu cùng hiện diện minh bạch trên cùng một nền tảng.

Sàn hiện có 292 tài khoản doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tham gia, với 42.625 lượt truy cập/kết nối. Những con số này phản ánh mức độ quan tâm và tham gia ngày càng tăng của cộng đồng khoa học - doanh nghiệp đối với mô hình giao dịch công nghệ trực tuyến.

Điểm đáng chú ý là Bộ KHCN đã ban hành hướng dẫn kỹ thuật để các sàn địa phương kết nối dữ liệu với Sàn quốc gia, hình thành một thị trường công nghệ liên thông từ trung ương đến địa phương. Mô hình “gian hàng công nghệ” cho phép các đơn vị giới thiệu sản phẩm, giải pháp, thiết bị, sáng chế trên cùng một không gian số, tạo điều kiện so sánh, tìm kiếm và kết nối nhanh chóng.

Song song với đó, Bộ cũng huy động 20 tổ chức và 183 chuyên gia tư vấn về công nghệ, pháp lý và sở hữu trí tuệ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, nhà nghiên cứu trong quá trình thương mại hóa. Hệ thống còn kết nối với 20 sàn, nền tảng giao dịch công nghệ trong nước, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.

Nếu trước đây, việc tìm kiếm công nghệ, đối tác chuyển giao hay nhu cầu đổi mới sáng tạo còn phân tán, thiếu dữ liệu tập trung, thì nay thông qua nền tảng số, thông tin được chuẩn hóa, cập nhật và công khai. Điều này góp phần giảm chi phí tìm kiếm, tăng tính minh bạch và thúc đẩy giao dịch công nghệ.

Quan trọng hơn, việc gần 5.000 sản phẩm công nghệ được “lên sàn” không chỉ là một cột mốc về số lượng. Đó là biểu hiện của quá trình chuyển dịch từ mô hình quản lý hành chính thuần túy sang mô hình thị trường hóa, nơi kết quả nghiên cứu được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và xã hội.

Liên thông từ ý tưởng đến quản lý nhiệm vụ

Không chỉ dừng ở Sàn giao dịch, hệ sinh thái số của ngành khoa học – công nghệ còn được mở rộng thông qua Cổng Sáng kiến - nền tảng tiếp nhận, sàng lọc và kết nối các ý tưởng, đề xuất chiến lược.

Theo số liệu công bố, Cổng Sáng kiến đã tiếp nhận 28 sáng kiến đột phá, 32 đề xuất công nghệ chiến lược, 8 ý tưởng/sáng kiến và 43 đề nghị công nhận sáng kiến. Đây là những con số bước đầu nhưng cho thấy dòng chảy ý tưởng đang được tập hợp trên một nền tảng thống nhất, thay vì rời rạc ở nhiều kênh khác nhau.

Cổng này được thiết kế liên thông với hệ thống sở hữu trí tuệ, giúp hỗ trợ đăng ký và bảo hộ sáng chế; đồng thời kết nối với Sàn Giao dịch KHCN để những sáng kiến có khả năng thương mại hóa có thể nhanh chóng tiếp cận thị trường. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hỏi - đáp, phân loại thủ tục và phân tích sơ bộ cũng góp phần rút ngắn thời gian xử lý, tăng tính thuận tiện cho người dùng.

Ở một tầng quản lý sâu hơn, Hệ thống quản lý trực tuyến nhiệm vụ KHCN do Quỹ Phát triển KHCN quốc gia vận hành đã số hóa toàn bộ quy trình tiếp nhận, xét chọn và ký hợp đồng điện tử. Riêng trong năm 2025, đã có 577 nhiệm vụ khoa học và công nghệ được ký hợp đồng điện tử thông qua hệ thống này.

Việc chuyển sang ký hợp đồng điện tử không chỉ giảm giấy tờ, tiết kiệm thời gian, mà còn tăng cường tính minh bạch và khả năng theo dõi, giám sát tiến độ. Bộ KHCN cũng thúc đẩy các cơ quan trung ương và địa phương đăng ký sử dụng hệ thống để đồng bộ quy trình quản lý, hướng tới một nền hành chính khoa học – công nghệ hiện đại, thống nhất.

Nhìn tổng thể, từ Cổng Sáng kiến - nơi tiếp nhận ý tưởng; đến Sàn Giao dịch KHCN - nơi thương mại hóa sản phẩm; và Hệ thống quản lý trực tuyến - nơi điều hành, tài trợ và giám sát nhiệm vụ nghiên cứu, các cấu phần này đang tạo thành một chuỗi liên hoàn.

Trong chuỗi đó, dữ liệu được chia sẻ, quy trình được chuẩn hóa, thông tin được công khai. Sự liên thông giúp hạn chế trùng lặp, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách khoa học, đồng thời mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp tiếp cận công nghệ phù hợp.

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, việc xây dựng hệ sinh thái số cho khoa học và công nghệ không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay công nghệ thông tin. Đó là bước chuyển về tư duy quản lý: lấy nền tảng số làm hạ tầng, lấy dữ liệu làm trung tâm và lấy kết nối cung - cầu làm mục tiêu.

Khi gần 5.000 sản phẩm công nghệ được chào bán trực tuyến, hàng trăm nhiệm vụ được ký hợp đồng điện tử, hàng chục sáng kiến chiến lược được tiếp nhận và xử lý trên cùng một không gian số, có thể thấy bức tranh thị trường khoa học - công nghệ Việt Nam đang thay đổi.

Hệ sinh thái ấy chưa hoàn chỉnh, nhưng những cấu phần cốt lõi đã hình thành. Và trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, khoa học - công nghệ đang đi những bước đầu tiên theo hướng minh bạch hơn, liên thông hơn và hiệu quả hơn - đúng tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra.