Hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai, nộp thuế gắn với xây dựng văn hóa kinh doanh

Ngày 3/4/2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Cục Thuế và các đơn vị đồng hành tổ chức Hội thảo “Văn hóa kinh doanh gắn với chấp hành pháp luật”, kết hợp hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai, nộp thuế quý I/2026.

Xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật

Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng  chia sẻ, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát triển khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có lực lượng hộ kinh doanh – một bộ phận đông đảo, gần dân, linh hoạt và đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Tinh thần của Nghị quyết số 41-NQ/TW và Nghị quyết số 68 - NQ/TW của Bộ Chính trị không chỉ đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ doanh nhân, mà còn định hướng chung cho các chủ thể kinh doanh về việc nâng cao đạo đức, xây dựng văn hóa kinh doanh và tuân thủ pháp luật.

Với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp, doanh nhân, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam xác định trách nhiệm của mình trong việc thúc đẩy văn hóa kinh doanh gắn với tuân thủ pháp luật.

Vì vậy, theo ông Hoàng Quang Phòng, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cũng đang nghiên cứu, tham mưu các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp theo lộ trình phù hợp với thực tiễn.

Do đó, hình thành văn hóa kinh doanh, ý thức tuân thủ pháp luật ngay từ giai đoạn hộ kinh doanh không chỉ có ý nghĩa trước mắt, mà còn quyết định chất lượng phát triển của khu vực doanh nghiệp trong dài hạn.

Việc gắn nghĩa vụ thuế với văn hóa kinh doanh không chỉ mang lại lợi ích cho từng chủ thể kinh doanh mà còn góp phần củng cố nền tảng kỷ cương pháp luật, tăng cường nguồn lực cho quốc gia và xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bền vững. Đây chính là con đường để hình thành một cộng đồng doanh nhân Việt Nam có trách nhiệm, có đạo đức và có văn hóa trong giai đoạn phát triển mới.

Bà Nguyễn Thu Trà - Trưởng Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế khẳng định, thời gian qua, ngành Thuế đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý thuế theo hướng minh bạch, số hóa, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ. Đối với khu vực hộ kinh doanh, đây là một lực lượng rất quan trọng của nền kinh tế, là nơi hình thành và phát triển nhiều mô hình kinh doanh tiềm năng, từng bước chuyển đổi lên doanh nghiệp trong tương lai.

Ngành Thuế đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý theo hướng minh bạch, số hóa và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ. Đối với khu vực hộ kinh doanh, Cục Thuế xác định rõ quan điểm: quản lý phải đi đôi với hỗ trợ; hướng dẫn phải đi trước kiểm tra; tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế trong khuôn khổ pháp luật.

Hộ kinh doanh phải biết mình đang làm gì

Ông Nguyễn Thanh Phúc - Chủ tịch HĐQT Công ty Luật và Kế toán Việt Mỹ cho biết quá trình chuyển đổi sang kê khai, nộp thuế bài bản cần có sự đồng hành cụ thể.

Theo ông Phúc, khi được hướng dẫn sử dụng phần mềm hỗ trợ, quản lý hàng tồn và ghi nhận doanh thu rõ ràng, hoạt động kinh doanh sẽ minh bạch hơn.

Ông cũng cho rằng việc chấp hành cần bắt đầu từ nhận thức tuân thủ thay vì "tranh thủ". Việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước sẽ giúp người kinh doanh chủ động hơn trong quản lý hoạt động của mình. Điều kiện tiên quyết là hộ kinh doanh phải hiểu đúng bản chất quy định và chủ động áp dụng ngay từ đầu. Thực tế cho thấy, nhiều khó khăn hiện nay không đến từ chính sách mà xuất phát từ việc chưa tổ chức được hệ thống quản lý dữ liệu một cách khoa học.

Một trong những vấn đề điển hình là xử lý hàng tồn kho chuyển tiếp từ năm 2025 sang năm 2026. Nhiều hộ kinh doanh vẫn còn lúng túng do hàng hóa tồn kho không đồng nhất về chứng từ: có mặt hàng đầy đủ hóa đơn, nhưng cũng có những mặt hàng chưa có chứng từ hợp lệ. Trong bối cảnh đó, cơ quan Thuế đã đưa ra hướng dẫn cụ thể, như kỳ kê khai quý I/2026, hộ kinh doanh cần lập bảng kê hàng tồn kho theo mẫu quy định, ghi nhận đầy đủ số lượng hàng tồn tại thời điểm 31/12/2025 và nộp kèm tờ khai thuế.

Ông Nguyễn Thanh Phúc nhấn mạnh, điểm quan trọng cần hiểu rõ là việc lập bảng kê này không nhằm mục đích truy thu hay xử phạt, mà là bước xác nhận ban đầu để “chuẩn hóa” dữ liệu tồn kho. Khi đã được kê khai và ghi nhận, số hàng này sẽ đủ điều kiện tiếp tục lưu thông trong năm 2026 mà không phát sinh vướng mắc về sau. Điều này phản ánh rõ quan điểm “hướng dẫn đi trước, kiểm tra theo sau” mà cơ quan thuế đang triển khai, tạo điều kiện để hộ kinh doanh chủ động điều chỉnh và tuân thủ đúng quy định.