Họa sĩ nổi tiếng Thái Lan mang “Những tầng ký ức” đến Hà Nội

Sáng 16/5, triển lãm “Những tầng ký ức - Layers of Memory” sẽ khai mạc tại Nhà triển lãm Nghệ thuật Việt Nam (29 Hàng Bài, phường Cửa Nam, Hà Nội). Một ngày sau đó, sáng 17/5, art book cùng tên cũng sẽ được ra mắt tại chính không gian này trong khuôn khổ chuỗi giao lưu văn hóa nghệ thuật do Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm phối hợp cùng Đông A Gallery tổ chức.

Đây là lần thứ hai họa sĩ Vichit Nongnual triển lãm tại Hà Nội. Trước đó, năm 2019, 28 tác phẩm của ông từng được giới thiệu trong triển lãm quốc tế “Diện mạo châu Á” cũng do Đông A Gallery tổ chức. Khi ấy, tranh của Vichit gây chú ý bởi sự kết hợp giữa chân dung hiện thực và nghệ thuật trang trí, tạo nên những hiệu ứng thị giác giàu màu sắc Á Đông.

Sau 7 năm, họa sĩ trở lại Hà Nội với một chuyển động mới trong hội họa. Nếu “Diện mạo châu Á” tập trung vào căn tính văn hóa và chân dung con người, thì “Những tầng ký ức - Layers of Memory” mở rộng đối thoại sang lịch sử mỹ thuật thế giới.

Triển lãm lần này mở cửa đến hết ngày 24/5, giới thiệu 32 tác phẩm khổ lớn. Các tác phẩm này hướng vào việc đối thoại với các danh họa và những nhân vật thuộc lịch sử mỹ thuật thế giới. Ở đó, ngôn ngữ hội họa của ông càng bộc lộ rõ nội tâm suy tưởng. Họa sĩ không còn chỉ đặt câu hỏi “con người là ai” mà còn đặt câu hỏi “lịch sử được ghi nhớ như thế nào”. Khi vẽ lại các bậc thầy, Vichit không hành xử như một người sao chép hình ảnh, cũng không chỉ làm công việc tưởng niệm. Ông đưa các nhân vật ấy đi qua hệ thống ngôn ngữ tạo hình của riêng mình, khiến họ xuất hiện như những hình ảnh đã được ký ức hấp thụ, biến đổi và tái sinh. Nói cách khác, ông không tái hiện lịch sử mỹ thuật ở dạng nguyên bản, ông trình bày lịch sử trong trạng thái đã đi qua trí nhớ, cảm xúc và kinh nghiệm thẩm mỹ của một nghệ sĩ đương đại. Chính ở đây, khái niệm “Những tầng ký ức” trở nên thêm phần xác đáng.

Triển lãm cũng cho thấy cách họa sĩ nhìn lịch sử nghệ thuật: không đứng yên như tư liệu lưu trữ mà luôn tồn tại trong trạng thái chồng lớp, biến đổi và tái sinh. Những mảng màu phủ lên nhau, những ký hiệu dày đặc cùng cảm giác vừa hiện rõ vừa tan mờ khiến mỗi bức tranh giống như nơi nhiều lớp thời gian đang đồng thời va chạm.

Sinh năm 1971, Vichit Nongnual là gương mặt nổi bật của mỹ thuật đương đại Thái Lan, được biết đến rộng rãi qua nhiều triển lãm tại châu Á, châu Âu và Hoa Kỳ. Sau khi tốt nghiệp ngành Nghệ thuật gốm sứ, khoa Nghệ thuật trang trí, Đại học Silpakorn - cái nôi của mỹ thuật hiện đại Thái Lan - ông theo đuổi nhiều thực hành sáng tạo khác nhau, từ nghệ thuật trang trí đến hội họa trừu tượng và chân dung hiện thực.

Điểm đáng chú ý trong tranh Vichit nằm ở thao tác chồng lớp. Chân dung thường khởi đầu bằng một trục nhận diện rõ ràng nhưng sau đó liên tục được phủ lên bằng màu sắc và hoa văn. Cách làm ấy khiến hình ảnh trở nên bất định, như thể cái nhìn hiện tại luôn va chạm với ký ức quá khứ.

Song hành cùng triển lãm là art book “Những tầng ký ức - Layers of Memory”, ấn bản song ngữ Việt - Anh phát hành giới hạn 365 bản. Cuốn sách do họa sĩ Trần Đại Thắng thực hiện khi đồng hành cùng dự án triển lãm.

Khác với cuốn sách đầu tiên mang tính hồi ký cá nhân, lần này Trần Đại Thắng chọn vai trò “người đồng hành”. Ông chia sẻ: “Nếu giám tuyển là người sắp đặt câu chuyện, thì đồng hành là người đi trong câu chuyện đó”. Công việc của ông bắt đầu từ việc cùng họa sĩ chọn chủ đề, rồi liên tục đối thoại và tranh biện để hình thành một thông điệp thống nhất.

Vì thế, art book đã mở ra thêm một không gian tiếp cận nghệ thuật của Vichit Nongnual qua nhiều lớp: tác phẩm, quan niệm sáng tạo, ký ức cá nhân và hành trình nghệ thuật. Trong bối cảnh nghệ thuật đương đại Đông Nam Á ngày càng tăng cường kết nối, “Những tầng ký ức - Layers of Memory” là cuộc trở lại của một họa sĩ Thái Lan tại Hà Nội, đồng thời là cuộc đối thoại văn hóa giàu chiều sâu giữa nghệ thuật khu vực và công chúng Việt Nam hôm nay.