Học Bác bằng những việc làm cụ thể: Từ chăm lo đoàn viên, người lao động đến lan tỏa trách nhiệm cộng đồng ở Công đoàn VietinBank

Lời dạy của Bác chỉ thật sự có sức sống khi được chuyển hóa thành những việc làm cụ thể, đem lại lợi ích thiết thực cho con người. Tại VietinBank, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy và sự phối hợp của chuyên môn, tổ chức Công đoàn đang góp phần thực hiện điều đó bằng một cách gần gũi: lắng nghe người lao động, chăm lo đúng nhu cầu, đổi mới phương thức hoạt động và đưa trách nhiệm xã hội trở thành một phần trong văn hóa doanh nghiệp. Thực tiễn ấy cho thấy, công đoàn vừa là nơi bảo vệ quyền lợi đoàn viên, người lao động, vừa là kênh quan trọng đưa chủ trương của Đảng vào đời sống lao động hằng ngày.

Từ một câu hỏi rất thật: Người lao động đang cần gì?

Trong môi trường ngân hàng hiện đại, nhịp độ công việc ngày càng cao. Chuyển đổi số, yêu cầu quản trị rủi ro, cạnh tranh thị trường và kỳ vọng ngày càng lớn của khách hàng khiến mỗi cán bộ phải liên tục cập nhật kiến thức, thích ứng với quy trình mới và chịu áp lực về tiến độ, chất lượng phục vụ. Đằng sau những con số tăng trưởng là hàng vạn con người với những hoàn cảnh, nhu cầu và mối quan tâm khác nhau. Vì vậy, nếu hoạt động công đoàn chỉ dừng ở các chương trình mang tính thời điểm, chưa đi vào điều người lao động thực sự cần, thì khoảng cách giữa chủ trương và cuộc sống sẽ còn tồn tại.

Từ thực tiễn đó, Công đoàn VietinBank lựa chọn một điểm khởi đầu tưởng như giản dị nhưng có ý nghĩa quyết định: trước mỗi chương trình, hãy hỏi người lao động đang cần gì; sau mỗi chương trình, hãy đo xem người lao động nhận được gì. Cách tiếp cận này phù hợp với phong cách gần dân, trọng dân, lắng nghe dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đối với tổ chức công đoàn, “dân” trước hết chính là đoàn viên và người lao động; lấy đoàn viên làm trung tâm phải được thể hiện cụ thể trong cách khảo sát nhu cầu, phân bổ nguồn lực, lựa chọn đối tượng và đánh giá hiệu quả.

Hiện nay, Công đoàn VietinBank có 174 công đoàn cơ sở với hơn 24.000 đoàn viên; trong đó hơn 14.400 đoàn viên nữ, chiếm khoảng 60%. Quy mô lớn, địa bàn rộng và đặc thù công việc đặt ra yêu cầu phải tổ chức hoạt động linh hoạt hơn. Một chương trình phù hợp với người lao động tại trụ sở chính chưa chắc đã phù hợp với cán bộ ở chi nhánh các tỉnh vùng sâu, vùng xa; một hình thức sinh hoạt trực tiếp hiệu quả ở đơn vị tập trung đông người có thể khó triển khai với những phòng giao dịch phân tán. Bởi vậy, sự đổi mới trước hết phải bắt đầu từ việc tôn trọng sự khác biệt và tạo cơ hội tiếp cận công bằng.

Tinh thần ấy được cụ thể hóa trong nhiều hoạt động chăm lo sức khỏe thể chất, tinh thần; thăm hỏi đoàn viên ốm đau, có hoàn cảnh khó khăn; hỗ trợ nữ đoàn viên; tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao và tạo không gian kết nối. Khi một trường hợp khó khăn được phát hiện sớm, khi khoản hỗ trợ đến đúng lúc, khi một cán bộ ở xa vẫn có thể tham gia hoạt động trực tuyến, người lao động cảm nhận rõ tổ chức công đoàn hiện diện bên mình. Niềm tin không hình thành từ những lời nói lớn; niềm tin được bồi đắp qua từng việc nhỏ được làm bằng trách nhiệm và sự chân thành.

Đổi mới không nhất thiết bắt đầu từ việc lớn

Một trong những bài học sâu sắc từ phong cách Hồ Chí Minh là nói đi đôi với làm, làm việc có mục đích, có kế hoạch và hướng tới hiệu quả thực chất. Vận dụng vào hoạt động công đoàn, đổi mới không nhất thiết phải bắt đầu từ một đề án quy mô lớn. Đổi mới có thể bắt đầu từ việc rút ngắn một quy trình hỗ trợ để đoàn viên bớt chờ đợi; từ một biểu mẫu điện tử giúp công đoàn cơ sở giảm thao tác; từ việc tổ chức hoạt động trực tuyến để người lao động ở nhiều địa bàn cùng tham gia; hoặc từ cách truyền thông dễ hiểu, đúng đối tượng, đúng thời điểm…

Yêu cầu ấy càng cấp thiết sau Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031. Phát biểu tại phiên trọng thể ngày 4/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thẳng thắn nhắc nhở: "Công đoàn không thể hiện đại nếu vẫn chủ yếu hoạt động bằng giấy tờ, hội họp và khẩu hiệu". Với một tổ chức công đoàn hơn 24.000 đoàn viên trải khắp cả nước như Công đoàn VietinBank, lời nhắc ấy được hiểu rất cụ thể, mỗi hoạt động phải bắt đầu từ nhu cầu thiết yếu và kết thúc bằng kết quả đo được.

Chương trình rèn luyện sức khỏe trực tuyến được khảo sát và tổ chức trong năm 2026 là một ví dụ. Thay vì chỉ tổ chức lớp học tại một địa điểm cố định, phương án tập yoga trực tuyến vào sáng sớm và buổi tối được đưa ra để phù hợp với thời gian làm việc của cán bộ ngân hàng. Giai đoạn thử nghiệm ghi nhận 419 lượt đăng ký khung giờ sáng và 475 lượt đăng ký khung giờ tối; 98% ý kiến khảo sát đề xuất tiếp tục chương trình. Những con số này phản ánh nhu cầu chăm sóc sức khỏe có thật, đồng thời gợi mở một cách tổ chức hoạt động mới: phạm vi rộng hơn, chi phí hợp lý hơn, người lao động chủ động hơn và hiệu quả được đánh giá bằng phản hồi thực tế.

Điểm đáng chú ý nằm ở phương pháp tổ chức. Khảo sát trước, thí điểm trong thời gian nhất định, thu nhận phản hồi rồi mới đề xuất duy trì. Chu trình “lắng nghe - thử nghiệm - đo lường - điều chỉnh” giúp hạn chế hoạt động hình thức và sử dụng nguồn lực tiết kiệm, hiệu quả. Đây cũng là cách thực hành chống lãng phí từ những việc gần nhất: không tổ chức theo thói quen; không coi số lượng người được mời là kết quả; không đánh đồng một chương trình đã hoàn thành với một chương trình thật sự có ích.

Cùng với đó, các kênh truyền thông nội bộ và nền tảng số giúp thông tin công đoàn đến với đoàn viên, người lao động nhanh hơn, đồng thời mở ra kênh phản hồi hai chiều. Trong bối cảnh thông tin trên mạng xã hội phong phú nhưng cũng tiềm ẩn sai lệch, việc cung cấp thông tin chính thống, dễ tiếp cận và có trách nhiệm còn góp phần củng cố niềm tin, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở. Mỗi cán bộ công đoàn, vì thế, vừa là người tổ chức phong trào, vừa phải là một “điểm nối” đáng tin cậy giữa cấp ủy, chuyên môn và người lao động.

Chăm lo đoàn viên cũng là xây dựng đảng từ cơ sở

Xây dựng Đảng diễn ra cả bên ngoài hội trường và các văn bản nghị quyết. Ở một doanh nghiệp có quy mô lớn, sức chiến đấu của tổ chức đảng còn được thể hiện ở khả năng nắm bắt tâm tư, giải quyết kiến nghị chính đáng và quy tụ người lao động cùng hướng tới mục tiêu chung. Công đoàn có lợi thế gần đoàn viên, hiểu nhịp sống ở đơn vị và nhận biết sớm những vấn đề nảy sinh. Nếu lợi thế ấy được phát huy, công đoàn sẽ trở thành “cánh tay nối dài” của công tác dân vận, giúp cấp ủy có thêm thông tin thực tiễn để lãnh đạo sát hơn.

Thực tế cho thấy, một chính sách đúng chỉ tạo được đồng thuận khi người lao động hiểu vì sao cần thực hiện, quyền lợi và trách nhiệm của mình là gì, khó khăn phát sinh sẽ được tiếp nhận qua đâu. Cán bộ công đoàn phải làm tốt cả hai chiều: truyền đạt trung thực chủ trương của tổ chức; đồng thời tổng hợp trung thực tiếng nói của đoàn viên, người lao động. Tránh nói thay khi chưa lắng nghe, tránh hứa khi chưa đủ thẩm quyền, nhưng cũng không né tránh những vấn đề khó. Sự thẳng thắn, minh bạch và cầu thị chính là nền tảng của dân chủ ở cơ sở.

Tại VietinBank, việc phối hợp giữa cấp ủy, lãnh đạo chuyên môn và công đoàn đã tạo điều kiện để các chương trình chăm lo gắn với nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ kinh doanh và xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Đại hội Công đoàn VietinBank lần thứ VII, nhiệm kỳ 2025-2030, xác định phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đổi mới - Phát triển”. Năm thành tố ấy có quan hệ chặt chẽ: dân chủ để lắng nghe; kỷ cương để thực hiện; đổi mới để thích ứng; đoàn kết để tạo sức mạnh; phát triển để mang lại giá trị bền vững cho tổ chức và người lao động.

Sự lãnh đạo của Đảng ủy VietinBank đối với công tác công đoàn được thể hiện bằng những việc cụ thể. Quán triệt Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Đảng ủy đã ban hành Kế hoạch về việc tuyên truyền các ngày lễ lớn và sự kiện quan trọng hằng năm; định kỳ nghe Ban Thường vụ Công đoàn báo cáo, cho ý kiến về chương trình công tác năm và công tác cán bộ công đoàn. Các công đoàn cơ sở đã tích cực giới thiệu đoàn viên ưu tú để tổ chức đảng xem xét, bồi dưỡng kết nạp Đảng. Mỗi đảng viên mới trưởng thành từ phong trào công đoàn là một minh chứng cho mối liên hệ giữa chăm lo con người và xây dựng tổ chức đảng vững mạnh.

Qua phong trào thi đua, đoàn viên được khuyến khích nâng cao năng suất, cải tiến quy trình, phục vụ khách hàng tốt hơn và chủ động tham gia chuyển đổi số. Qua hoạt động văn hóa, thể thao, các đơn vị tăng cường gắn kết, chia sẻ và phối hợp. Qua công tác nữ công, những nhu cầu đặc thù của lực lượng lao động nữ - hiện chiếm khoảng 60% đoàn viên - được quan tâm đầy đủ hơn. Qua hoạt động thăm hỏi, hỗ trợ, không ai có hoàn cảnh khó khăn bị bỏ lại phía sau. Mỗi việc làm ấy góp phần tạo nên môi trường lao động nhân văn, nơi người lao động nhìn thấy mối liên hệ giữa quyền lợi của mình với trách nhiệm đối với tập thể.

Đó cũng là quá trình phát hiện, bồi dưỡng nhân tố tích cực cho Đảng. Trong phong trào lao động giỏi, sáng tạo; trong hoạt động vì cộng đồng; trong những thời điểm đơn vị đối diện khó khăn, nhiều đoàn viên thể hiện rõ bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và khả năng tập hợp quần chúng. Công đoàn cần chủ động phát hiện, giới thiệu những nhân tố ưu tú để tổ chức đảng xem xét, bồi dưỡng, kết nạp theo quy định của Điều lệ Đảng, đồng thời tạo môi trường để họ tiếp tục rèn luyện. Xây dựng Đảng từ cơ sở vì thế bắt đầu bằng việc xây dựng con người: có năng lực, có kỷ luật, có tinh thần phụng sự và biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng.

Từ mái nhà đoàn viên đến trách nhiệm với cộng đồng

Học và làm theo Bác không thể khép lại trong phạm vi nội bộ. Tinh thần tương thân tương ái, “lá lành đùm lá rách” phải được lan tỏa đến cộng đồng, nhất là khi đồng bào gặp thiên tai, người yếu thế cần sự chung tay và các địa phương còn thiếu điều kiện thiết yếu. Với VietinBank, hoạt động an sinh xã hội vừa thể hiện trách nhiệm của một ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực, vừa là môi trường để cán bộ, đoàn viên rèn luyện lòng nhân ái và ý thức công dân.

Năm 2025, trước thiệt hại do bão số 10 và bão số 11 gây ra, VietinBank đã trao 10 tỷ đồng qua Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để hỗ trợ các địa phương khắc phục hậu quả. Cùng với đó là nhiều chương trình xây nhà ở cho hộ nghèo, hỗ trợ trường học, trạm y tế, trao quà Tết, xe cứu thương và thẻ bảo hiểm y tế tại nhiều địa bàn. Giá trị của những chương trình này nằm ở cách nguồn lực được chuyển thành mái nhà, phòng học, cơ hội chữa bệnh và niềm tin để người dân vượt qua khó khăn.

Trong các hoạt động ấy, tổ chức công đoàn góp phần tuyên truyền, vận động, kết nối và khơi dậy tinh thần sẻ chia trong đoàn viên. Khi một cán bộ tự nguyện đóng góp từ thu nhập của mình, trực tiếp tham gia một chuyến thiện nguyện hoặc lan tỏa câu chuyện đẹp đến đồng nghiệp, hoạt động an sinh không còn là nhiệm vụ của riêng doanh nghiệp. Nó trở thành một bài học sống động về trách nhiệm xã hội, về mối quan hệ gắn bó giữa sự phát triển của ngân hàng với sự phát triển của đất nước và đời sống của nhân dân.

Tuy nhiên, trách nhiệm cộng đồng cũng đòi hỏi cách làm bài bản. Hỗ trợ phải đúng đối tượng, công khai, kịp thời và tránh trùng lặp; truyền thông phải tôn trọng người thụ hưởng, không biến hoàn cảnh khó khăn thành chất liệu phô trương. Mỗi chương trình cần được khảo sát, phối hợp với chính quyền và tổ chức có thẩm quyền tại địa phương, có hồ sơ bàn giao và đánh giá kết quả. Làm việc thiện bằng tấm lòng nhưng quản lý bằng kỷ cương - đó là cách bảo đảm mỗi đồng đóng góp của tập thể đến đúng nơi và phát huy hiệu quả lâu dài.

Không để “học Bác” trở thành một đợt sinh hoạt ngắn hạn

Những kết quả đã đạt được là đáng trân trọng, nhưng yêu cầu trong giai đoạn mới cao hơn. Chuyển đổi số làm thay đổi nhanh công việc; lực lượng lao động trẻ gia tăng; nhu cầu phúc lợi ngày càng đa dạng; áp lực nghề nghiệp và rủi ro thông tin trên không gian mạng ngày càng rõ. Nếu phương thức công đoàn chậm đổi mới, tổ chức sẽ khó theo kịp đời sống đoàn viên. Nếu việc học tập và làm theo Bác chỉ tập trung vào một vài thời điểm trong năm, thiếu tiêu chí đánh giá, sức lan tỏa sẽ không bền vững. Chính Chỉ thị số 07-CT/TW cũng thẳng thắn chỉ ra ở một số nơi, việc học tập và làm theo Bác còn hình thức, thiếu chiều sâu.

Từ thực tiễn VietinBank, có thể tiếp tục hoàn thiện mô hình theo năm hướng. Trước hết, biến “lấy đoàn viên làm trung tâm” thành quy trình thường xuyên: khảo sát nhu cầu, công khai tiêu chí, xác định chỉ số kết quả và lấy sự hài lòng của đoàn viên làm một thước đo. Thứ hai, xây dựng cơ sở dữ liệu công đoàn thống nhất, bảo đảm an toàn thông tin, để nhận diện sớm nhóm cần hỗ trợ và giảm thủ tục hành chính. Thứ ba, phát triển đội ngũ cán bộ công đoàn có kỹ năng số, kỹ năng đối thoại, khả năng nắm bắt dư luận và xử lý tình huống ở cơ sở. Thứ tư, gắn phong trào thi đua với các vấn đề cụ thể của đơn vị như nâng cao trải nghiệm khách hàng, tiết kiệm chi phí, quản trị rủi ro và sáng kiến xanh. Thứ năm, nhân rộng điển hình bằng câu chuyện thật, kết quả thật, để người tốt và cách làm hay có khả năng truyền cảm hứng.

Đặc biệt, mỗi công đoàn cơ sở nên lựa chọn ít nhất một vấn đề thiết thực của đoàn viên để giải quyết trong năm, thay vì dàn trải quá nhiều hoạt động. Đó có thể là sức khỏe tinh thần, kỹ năng số, hỗ trợ gia đình cán bộ có hoàn cảnh khó khăn, cải thiện điều kiện làm việc hoặc xây dựng văn hóa ứng xử. Cấp trên định hướng và hỗ trợ công cụ; cơ sở chủ động lựa chọn giải pháp; đoàn viên tham gia đánh giá. Khi trách nhiệm được phân rõ và kết quả có thể kiểm chứng, phong trào sẽ bớt hình thức.

Cùng với chăm lo, công đoàn phải góp phần xây dựng ý thức kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp. Trong lĩnh vực ngân hàng, mỗi thao tác nghiệp vụ đều gắn với tài sản và niềm tin của khách hàng. Học Bác về cần, kiệm, liêm, chính cần được cụ thể hóa thành tuân thủ quy trình, bảo mật thông tin, phòng ngừa xung đột lợi ích, không lợi dụng vị trí công tác và kiên quyết nói không với tiêu cực. Bảo vệ người lao động không có nghĩa là bao che sai phạm; sự bảo vệ bền vững nhất là giúp đoàn viên hiểu đúng quy định, làm đúng ngay từ đầu và được làm việc trong một môi trường công bằng, minh bạch.

Công đoàn cũng cần tham gia tích cực hơn vào bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Cách làm thuyết phục nhất là phản bác thông tin sai trái đi cùng với cung cấp thông tin chính xác, giải quyết kịp thời băn khoăn chính đáng và lan tỏa những câu chuyện có thật từ cơ sở. Khi người lao động được tôn trọng, được lắng nghe và nhìn thấy sự nhất quán giữa lời nói với việc làm, họ sẽ có “sức đề kháng” tốt hơn trước thông tin xuyên tạc, kích động chia rẽ.

Để mỗi ngày làm việc đều có một việc tốt cho tập thể

Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh dành sự quan tâm sâu sắc cho nhân dân lao động và căn dặn: “Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”. Lời căn dặn ấy đặt ra một tiêu chuẩn rất cụ thể cho mọi tổ chức trong hệ thống chính trị: hiệu quả cuối cùng phải được nhận biết trong đời sống con người.

Đối với Công đoàn VietinBank, học Bác vì thế bắt đầu từ những việc rất gần. Đó là cán bộ công đoàn dành thêm thời gian lắng nghe một đoàn viên; là tham mưu để một chính sách bớt thủ tục; là tổ chức một chương trình đúng nhu cầu; là công khai, tiết kiệm trong sử dụng nguồn lực; là kịp thời có mặt khi người lao động gặp khó khăn; là vận động đoàn viên hoàn thành tốt nhiệm vụ và cùng sẻ chia với cộng đồng.

Khi những việc làm ấy được duy trì bằng cơ chế, được đo lường bằng kết quả và được nhân rộng bằng niềm tin, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh sẽ không còn là một đợt sinh hoạt ngắn hạn. Nó trở thành cách ứng xử hằng ngày, thành văn hóa VietinBank và thành động lực xây dựng Đảng, xây dựng VietinBank phát triển bền vững.

Từ mái nhà chung của hơn 24 nghìn đoàn viên, mỗi việc tốt được nối dài sẽ tạo nên một dòng chảy lớn của trách nhiệm và nhân ái. Đó chính là cách người cán bộ công đoàn góp phần đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống: bắt đầu từ con người, vì con người và được kiểm chứng bằng những chuyển biến thật trong cuộc sống của con người.

Tài liệu và số liệu tham khảo

1. Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

2. Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW.

3. Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới.

4. Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 12/6/2021 của Bộ Chính trị về đổi mới tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam trong tình hình mới.

5. Văn kiện Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031; Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên trọng thể Đại hội, ngày 4/6/2026.

6. Văn kiện Đại hội Công đoàn VietinBank lần thứ VII, nhiệm kỳ 2025-2030.

7. Báo cáo hoạt động Công đoàn VietinBank giai đoạn 2023-2025.

8. VietinBank, “VietinBank trao tặng 10 tỷ đồng hỗ trợ khắc phục hậu quả bão lũ”, ngày 21/10/2025.

9. Kết quả khảo sát chương trình rèn luyện sức khỏe trực tuyến dành cho đoàn viên, người lao động VietinBank năm 2026.