Hơn nửa thế kỷ đi tìm nơi an nghỉ của người anh liệt sĩ

Lời dặn của người cha trở thành tâm nguyện của nhiều thế hệ

Trong ngôi nhà nhỏ ở xã Trường Ninh (tỉnh Quảng Trị), câu chuyện về liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh (SN 1952) chưa bao giờ vơi đi. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, gia đình vẫn đau đáu với mong muốn tìm được nơi an nghỉ của người con, người anh đã hy sinh vì Tổ quốc.

Ngồi trước bàn thờ anh trai, bà Hoàng Thị Vân (62 tuổi), em gái út của liệt sĩ, chậm rãi kể lại hành trình tìm kiếm kéo dài hơn 55 năm của gia đình. Ngày anh Huynh lên đường nhập ngũ năm 1970, bà còn quá nhỏ nên ký ức không nhiều. Điều bà nhớ nhất là những lần được anh cõng đi khắp làng và những câu chuyện cha mẹ thường kể về người anh cả hiền lành, chịu khó, luôn biết đỡ đần cha mẹ và chăm sóc các em.

Trước ngày nhập ngũ, khi người chị cả trở dạ sinh con, chính anh Huynh cùng người thân thay nhau khiêng võng đưa chị đi gặp bác sĩ. Khi chia tay gia đình, anh còn hứa sẽ mang quà về cho các cháu. Thế nhưng, lời hẹn ấy mãi mãi không thành hiện thực.

Không lâu sau, gia đình nhận giấy báo tử, ghi chiến sĩ Hoàng Trọng Huynh hy sinh ngày 15/6/1971 tại mặt trận phía Nam Quân khu 4. "Từ ngày nhận giấy báo tử, ba tôi luôn đau đáu phải tìm được anh về. Hễ nghe ai từng chiến đấu ở chiến trường hay biết thông tin liên quan, ông đều tìm đến hỏi. Đến lúc tuổi cao, điều ông căn dặn các con nhiều nhất vẫn là tiếp tục đi tìm anh Huynh", bà Vân xúc động nhớ lại.

Người cha qua đời khi tâm nguyện chưa thực hiện được. Người em trai của liệt sĩ sau đó cũng dành nhiều năm lặn lội đến các nghĩa trang, liên hệ cơ quan chức năng và đơn vị quân đội để tìm kiếm nhưng vẫn chưa có kết quả.

Bà Ngô Thị Thủy, em dâu liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh cho biết, chồng bà luôn coi việc tìm mộ anh trai là trách nhiệm với gia đình. Sau khi ông qua đời, con cháu tiếp tục thay các thế hệ trước nối dài hành trình ấy. "Chừng nào chưa xác định được phần mộ của anh Huynh thì gia đình chúng tôi vẫn tiếp tục tìm kiếm", bà Thủy chia sẻ.

Những manh mối mới thắp lên hy vọng

Sau nhiều năm tìm kiếm, năm 2020, gia đình nhận được thông tin Đội Quy tập 968 đã cất bốc một hài cốt liệt sĩ tại xã Cam Thành, huyện Cam Lộ (cũ), nay là xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị.

Khi quy tập, hài cốt được an táng trong hòm gỗ đã mục. Di vật còn lại gồm một mảnh tôn bị ôxy hóa và một lọ penicillin vỡ nắp. Sau khi phục hồi thông tin trên mảnh tôn, cơ quan chuyên môn đọc được các chi tiết như dòng chữ "liệt sĩ", "họ và tên Ho..." cùng thông tin quê quán "xã Vạn Ninh, H-Quảng Ninh, Q.Bình".

Qua rà soát, địa phương xác định xã Vạn Ninh (cũ) có 15 liệt sĩ mang họ Hoàng. Trong đó, 13 trường hợp đã được quy tập, còn hai người chưa xác định được phần mộ là liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh và Hoàng Trọng Cường.

Theo bà Thủy, gia đình tìm hiểu thêm và được biết liệt sĩ Hoàng Trọng Cường hy sinh tại Huế, cách khá xa nơi phát hiện hài cốt. Đây là cơ sở để thân nhân nhận định phần mộ được quy tập nhiều khả năng là của liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh.

Gia đình đã đề nghị giám định ADN nhưng mẫu hài cốt không đủ điều kiện phân tích. Dù chưa thể khẳng định danh tính, người thân vẫn thường xuyên đến Nghĩa trang Liệt sĩ Cam Lộ thắp hương và chờ đợi thêm những căn cứ xác thực.

Hy vọng được củng cố khi cuối năm 2025, cựu chiến binh Phan Tùng Mậu, người từng chiến đấu cùng đơn vị với liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh, cung cấp thêm thông tin về trận đánh ngày 15/6/1971 tại cao điểm 826. Theo lời kể của ông, trong trận đánh này có hai chiến sĩ hy sinh, trong đó có liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh. Trước khi rời trận địa do bị thương, ông đã báo đơn vị đưa các liệt sĩ về an táng.

Từ nguồn thông tin trên, anh Nguyễn Trường An, cán bộ Phòng Người có công, Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị cùng cơ quan chuyên môn tiến hành rà soát hồ sơ quy tập, đối chiếu tài liệu lưu trữ và phục hồi thông tin từ các di vật. Kết quả bước đầu cho thấy nhiều dữ liệu trùng khớp với liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh, tuy nhiên vẫn còn một số điểm chưa thống nhất về thời gian và địa điểm an táng.

Theo anh An, từ các tài liệu và di vật thu thập được, cơ quan chuyên môn đưa ra giả thuyết liệt sĩ có thể đã trải qua 2 lần an táng trước khi hài cốt được quy tập về khu vực Trạm phẫu Cam Thành. Tuy nhiên, đây mới là giả thuyết và cần tiếp tục được kiểm chứng bằng hồ sơ, nhân chứng cùng các nguồn thông tin khác.

"Tất cả những gì có thể làm, chúng tôi đều đã cố gắng thực hiện. Điều trăn trở nhất là không được xác định nhầm danh tính, bởi như vậy sẽ có lỗi với liệt sĩ và gia đình. Chúng tôi mong có thêm những chứng cứ đủ sức thuyết phục để trả lại đúng tên cho người đã ngã xuống", anh Nguyễn Trường An chia sẻ.