Hợp nhất 2 luật liên quan đến ngân sách và đầu tư để phục vụ mục tiêu tăng trưởng

Đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết đối với các dự án nhóm A, B, C

Ngày 19/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, Quốc hội nghe trình bày các tờ trình, báo cáo về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Tại phiên họp, trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã được sửa đổi căn bản trong thời gian qua, nhằm thể chế hóa kịp thời các Nghị quyết, Kết luận của Đảng, nhất là các Nghị quyết số 57-NQ/TW, số 66-NQ/TW, Kết luận số 93-KL/TW; bảo đảm vai trò chủ đạo của NSTW và chủ động của NSĐP, xử lý các vấn đề về chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, bãi bỏ các nội dung không còn phù hợp thực tiễn, giải quyết các bất cập, vướng mắc, tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư công.

 Tuy nhiên, việc tồn tại đồng thời 2 Luật vẫn còn có những bất cập, hạn chế như việc giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thời hạn giữa quy trình dự toán Ngân sách Nhà nước và kế hoạch đầu tư công, dẫn đến trùng lắp trong quy trình, thủ tục quản lý vốn đầu tư công; chưa có chế tài gắn kết chặt chẽ giữa Kế hoạch tài chính 5 năm và Kế hoạch đầu tư công trung hạn; một số nội dung còn chưa thống nhất giữa 2 Luật về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán/kế hoạch vốn, chuyển nguồn và thời hạn chuyển nguồn.

“Do đó, cần thiết phải hợp nhất 2 Luật này nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ cho các cấp, các ngành; huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực Ngân sách Nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

Dự kiến Luật có 10 chương và 102 điều. Theo đó, hợp nhất Kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán Ngân sách Nhà nước với Kế hoạch đầu tư công, bao gồm: Hợp nhất Kế hoạch đầu tư công trung hạn vào Kế hoạch tài chính 5 năm; Hợp nhất Kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán Ngân sách Nhà nước hằng năm; Hợp nhất các nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi Ngân sách Nhà nước cho cả chi thường xuyên và chi đầu tư.

Bên cạnh đó, giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung để chủ động, linh hoạt trong điều hành, như: Tiêu chí và điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án (trừ các chương trình, dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội); trình tự lập, thẩm định, quyết định đầu tư dự án; gia hạn thời gian bố trí vốn; theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án; hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về đầu tư công.

Tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành với sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Về quan điểm, mục tiêu xây dựng luật, Ủy ban đề nghị việc xây dựng dự án Luật cần bám sát các quan điểm: việc hợp nhất 2 luật cần được đặt trong tổng thể đổi mới cơ chế quản lý Ngân sách Nhà nước và đầu tư công bảo đảm hợp nhất phải thực sự khắc phục sự giao thoa, bất cập, chồng chéo giữa 2 luật, đồng thời quy định thống nhất quy trình quản lý, lập dự toán, phân bổ, thực hiện, quyết toán Ngân sách Nhà nước và đầu tư công. Bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của Ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ về thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý Ngân sách Nhà nước, phân bổ đầu tư công 5 năm, hằng năm trên nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, phân cấp quản lý nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ được giao. 

Bên cạnh đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý đầu tư công theo hướng quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn, trong đó quy định rõ nguyên tắc phân bổ vốn trên cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội đối với chương trình, dự án; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Ủy ban cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; chủ trương thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán chi ngân sách nhà nước với việc giao kế hoạch đầu tư công hằng năm;  chủ trương UBTVQH ban hành một nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước, đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Liên quan đến các nội dung về phân cấp, phân quyền, đa số ý kiến trong Ủy ban này nhất trí quy định trong dự thảo Luật tiêu chí, trình tự, thủ tục Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia. Đối với dự án nhóm A, B, C giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện. Một số ý kiến đề nghị cân nhắc tiếp tục quy định trong Luật các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản và những nội dung làm căn cứ xác định thẩm quyền của các cơ quan, tổ chức.