Khánh Hòa dồn lực tìm kiếm, đưa hài cốt liệt sĩ trở về với quê hương
Hưởng ứng "Chiến dịch 500 ngày đêm" do Thủ tướng Chính phủ phát động, cả hệ thống chính trị tỉnh Khánh Hòa đang khẩn trương chạy đua với thời gian để tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị thiêng liêng mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, nhằm tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.
Huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị
Toàn tỉnh Khánh Hòa hiện quản lý 73.334 hồ sơ người có công với cách mạng, trong đó có 14.331 liệt sĩ. Tám nghĩa trang liệt sĩ đang quản lý hơn 7.200 phần mộ. Phía sau những con số ấy vẫn còn một khoảng trống lớn: nhiều phần mộ chưa xác định đầy đủ thông tin, trong khi không ít hài cốt liệt sĩ vẫn nằm lại tại những khu vực rừng núi, căn cứ cách mạng hoặc địa bàn đã thay đổi hoàn toàn sau chiến tranh.
Trong bối cảnh đó, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được triển khai như một cuộc chạy đua với thời gian. Ngay sau khi chiến dịch được phát động, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Khánh Hòa nhanh chóng xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể, huy động đồng bộ Quân đội, Công an, ngành Nội vụ, Hội Cựu chiến binh, các tổ chức chính trị - xã hội và chính quyền cơ sở.
Theo Thượng tá Trần Minh Đức - Phó Chủ nhiệm Chính trị phụ trách chính sách, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, đến ngày 26/8, Khánh Hòa đã quy tập được 51 liệt sĩ. Đằng sau những con số ấy là sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và là kết quả của những nỗ lực rà soát, xác minh và tổ chức tìm kiếm tại nhiều địa bàn phức tạp.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là chiến tranh đã lùi xa gần nửa thế kỷ. Nhiều địa danh, địa hình thay đổi; khu vực đồng bằng, trung du bị tác động mạnh bởi quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế, trong khi các khu vực miền núi lại hiểm trở, rừng rậm, giao thông khó khăn. Đáng lo hơn, nhiều nhân chứng lịch sử đã cao tuổi, sức khỏe giảm sút, trí nhớ không còn đầy đủ. Hồ sơ, tài liệu về nơi chôn cất ban đầu cũng thiếu hoặc thất lạc. Trong điều kiện đó, mỗi thông tin được cung cấp hôm nay đều có giá trị như một cuộc “chạy đua” với thời gian, bởi nếu nhân chứng không còn, nhiều dấu vết có thể mất theo.
Việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cũng đặt ra yêu cầu phải rà soát, đối chiếu dữ liệu, bản đồ tìm kiếm theo địa giới mới. Ban Chỉ đạo tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành kết luận địa bàn và điều chỉnh bản đồ tìm kiếm, quy tập trong quý IV/2026, bảo đảm dữ liệu chính xác, thống nhất và có thể khai thác lâu dài.
Lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa và các đại biểu dự lễ truy điệu và an táng 8 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận.
Nguồn tin từ nhân dân là “chìa khóa” quan trọng
Ban Chỉ đạo tỉnh Khánh Hòa xác định, để hoàn thành mục tiêu của chiến dịch, không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chuyên trách. Sự tham gia của nhân dân, đặc biệt là các cựu chiến binh, nhân chứng và thân nhân liệt sĩ, giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Cạnh đó, nguồn tin từ nhân dân đang trở thành “chìa khóa” quan trọng. Tại một số điểm, thông tin do nhân chứng cung cấp đã giúp lực lượng chức năng thu hẹp phạm vi tìm kiếm, xác định những vị trí cần ưu tiên khảo sát. Kết quả, từ các nguồn tin, 8 hài cốt liệt sĩ đã được quy tập và tổ chức truy điệu, an táng trang trọng theo quy định .
“Mỗi thông tin dù rất nhỏ cũng có thể mở ra manh mối quan trọng để tìm thấy hài cốt liệt sĩ. Một mẩu ký ức có thể trở thành manh mối quyết định”, Thượng tá Trần Minh Đức cho biết.
Song song với tìm kiếm ngoài thực địa, Khánh Hòa đang đẩy nhanh “mũi tiến công” bằng khoa học kỹ thuật, trọng tâm là lấy mẫu ADN. Đến ngày 13/8, công tác khai quật tại 7 nghĩa trang liệt sĩ đã hoàn thành 2.124/2.124 mộ, đạt 100% kế hoạch. Qua đó, 1.240 mộ đủ điều kiện đã được lấy mẫu sinh phẩm và bàn giao Viện Pháp y Quân đội phục vụ giám định ADN.
Cùng với việc tiếp tục giám định các mẫu đã thu nhận, địa phương sẽ phối hợp Công an tỉnh thu thập mẫu ADN thân nhân liệt sĩ theo dòng họ ngoại để phục vụ xây dựng ngân hàng GEN. Dữ liệu sau khi được chuẩn hóa sẽ tiếp tục cập nhật vào phần mềm quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ và cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công.
Hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ hành chính hay quân sự, mà còn là cuộc trở về của những người đã dành tuổi trẻ cho đất nước. Với Khánh Hòa, từng cuộc khảo sát, từng mẫu ADN được lấy và từng phần mộ được xác định đều là thêm một bước đưa các anh trở về với tên tuổi, quê hương và vòng tay gia đình .