Khánh Hòa: Hướng đi mới của diêm dân Hòn Khói

Mồ hôi "nở hoa" trên đồng mặn

Vào những ngày cuối tháng 4, nắng miền Trung bước vào cao điểm. Trên cánh đồng muối thuộc vùng Hòn Khói - một trong những “thủ phủ” muối lâu đời nhất miền Trung, không gian như bị nung nóng bởi cái nắng hanh khô đặc trưng. Mặt ruộng phản quang ánh sáng chói chang, hắt lên những làn hơi nóng rát bỏng.

Từ sáng sớm, khi sương còn chưa tan hết, diêm dân thôn Ngọc Diêm đã tất bật trên đồng. Người dẫn nước, người san phẳng mặt sân, người canh độ mặn... Khi mặt trời đứng bóng cũng là lúc nhịp độ lao động trở nên hối hả nhất.

Bà Ngô thị Chẻn - một diên dân gắn bó đã lâu với nghề muối, vừa kéo cào vừa gạt mồ hôi chia sẻ: Làm muối là phải bám nắng. Nắng càng gắt, muối càng nhanh kết tinh. Có đợt chỉ 5 ngày là thu hoạch được, nhưng phải đứng ngoài đồng giữa trưa thì người không quen khó mà trụ nổi. Nghề này cực, nhưng nó thấm vào máu thịt rồi.

Nghề muối phụ thuộc hoàn toàn vào “ông Trời”. Nắng là “vàng”, còn một cơn mưa dông trái mùa có thể xóa sạch công sức của cả gia đình trong nhiều ngày. Vì thế, mỗi đợt nắng kéo dài là một cuộc “chạy đua” quyết liệt. Diêm dân tranh thủ từng giờ để thu hoạch trước khi thời tiết đổi chiều. Phía sau những ụ muối trắng tinh khôi là những tấm lưng áo ướt sũng và làn da cháy sạm vì mặn mòi của biển cả.

"Cú hích" từ tư duy mới

Thực tế, nỗi lo lớn nhất của diêm dân Hòn Khói không chỉ là thời tiết, mà còn là bài toán đầu ra và giá cả bấp bênh. Đã có lúc, giá muối xuống thấp khiến nhiều hộ gia đình dao động, muốn bỏ nghề. Tuy nhiên, với sự đồng hành của chính quyền địa phương và tinh thần dám nghĩ dám làm, một luồng sinh khí mới đang dần lan tỏa trên những cánh đồng mặn.

Hiện nay, diêm dân xã Nam Ninh Hòa đang chuyển hướng sang sản xuất muối sạch trên nền trải bạt đang trở thành “phao cứu sinh” cho bà con. Đây được xem là bước chuyển đổi tất yếu để nâng cao chất lượng và giảm bớt sự lệ thuộc vào thiên nhiên.

Anh Hoàng Văn Thanh - một trong những diêm dân tiên phong thay đổi phương thức sản xuất muối, cho biết: Làm trên bạt chi phí đầu tư ban đầu cao hơn truyền thống, nhưng bù lại năng suất tăng rõ rệt, muối sạch, trắng và ít tạp chất nên thương lái rất chuộng. Đặc biệt, khi gặp mưa đột ngột, mình chủ động che chắn hoặc thu gom nhanh hơn, tránh được cảnh mất trắng.

Sự thay đổi không chỉ dừng lại ở kỹ thuật, nhiều hộ dân tại các thôn Diêm Điền, thôn Đông cũng bắt đầu liên kết lại, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau về vốn vay từ các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế vùng ven biển.

Ông Nguyễn Bình Lợi - Chủ tịch UBND xã Nam Ninh Hòa cho biết: Nghề muối vẫn giữ vai trò xương sống trong sinh kế của người dân ven biển. Để giữ nghề và giúp bà con làm giàu, không thể chỉ dựa vào sức người mà cần sự đồng bộ của các chính sách.

Theo ông Lợi, chính quyền địa phương đang tích cực lồng ghép các Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững để hỗ trợ bà con về kỹ thuật canh tác hiện đại và kết nối doanh nghiệp tiêu thụ. Mục tiêu không chỉ là bán muối thô mà hướng tới xây dựng thương hiệu muối Hòn Khói gắn liền với du lịch làng nghề.

Thực tế, cánh đồng muối Hòn Khói đã trở thành điểm đến hấp dẫn du khách. Những ruộng muối trắng trải dài dưới ánh hoàng hôn, cảnh người dân “quẩy” những đôi quang gánh nặng trĩu muối tạo nên một bức tranh đặc trưng của vùng biển Nam Trung Bộ. Việc kết hợp giữa sản xuất và du lịch được kỳ vọng sẽ mở ra hướng đi bền vững, nâng cao vị thế cho hạt muối địa phương.

Dù còn đó những lo toan về thị trường, nhưng với sự tiếp sức từ các chính sách đúng đắn và tinh thần đoàn kết, diêm dân Hòn Khói vẫn đang viết tiếp câu chuyện về nghị lực trên những cánh đồng mặn. Bởi với họ, vị mặn của muối không chỉ là gia vị của cuộc đời, mà còn là niềm tự hào của một vùng đất không bao giờ khuất phục trước gian khó.