Khi nguồn lực nội sinh được tiếp sức

Chính sách vượt trội hướng về người dân

Từ khi Chương trình MTQG 1719 lồng ghép cùng nhiều nguồn lực khác tạo nên chính sách vượt trội của Nhà nước dành cho đồng bào thiểu số đến với Sơn Lương, toàn cảnh xã núi đã từng bước hiện lên hạ tầng và an sinh khác biệt - ghi nhận của Báo Đại đoàn kết mới đây khi đến với vùng đất từng nhiều năm thuộc diện đặc biệt khó khăn của tỉnh Phú Thọ.

Sau những bộn bề của giai đoạn mới sáp nhập, từ đầu năm 2026 đến nay xã đã tổ chức xét duyệt, bốc thăm và ban hành quyết định 16 hộ đủ điều kiện thụ hưởng Dự án 2 thuộc Chương trình MTQG 1719 ổn định nhanh đời sống. Xã miền núi rộng nhưng thiếu mặt bằng định cư, việc hoàn thiện thủ tục liên quan bồi thường, bố trí dân cư, bảo đảm sinh sống cho người dân đã được cấp uỷ, chính quyền tập trung giải quyết dưới sự chỉ đạo, giám sát của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Phú Thọ.

Nhiều kết quả hiện lên rõ nét khi hệ thống giao thông được đầu tư khang trang, hạ tầng thiết yếu được xây dựng bài bản, đi lại bây giờ khá dễ dàng đến từng bản. Theo UBND xã, phổ cập giáo dục và xóa mù chữ ở nơi đậm đặc dân tộc thiểu số (23 dân tộc) đã thay đổi rất tích cực với tỷ lệ huy động trẻ 5 tuổi ra lớp đạt 100%. Xã hiện có tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt 97,6%, và đang mở rộng rất nhanh khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, nhất là đối với người dân thuộc nhóm yếu thế. Sẻ chia khó khăn và động viên đồng bào, dịp Tết Bính Ngọ 2026 xã đã phối hợp trao 810 suất quà cho hộ có hoàn cảnh khó khăn tổng trị giá 652,8 triệu đồng, trao 790 suất quà cho gia đình người có công trị giá hơn 304 triệu đồng…

Tạo sinh kế nâng cao thu nhập tập trung đầu tư hạ tầng

Sơn Lương định hướng quyết liệt hỗ trợ nông nghiệp, khuyến khích ứng dụng kỹ thuật và phát huy lợi thế địa phương. Hội Nông dân đã tổ chức nhiều hội nghị đầu bờ trình diễn máy cấy 6 hàng. Lần đầu tiên đồng bào Mường xứ núi tiếp cận và áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất, rất hào hứng phấn khởi bởi nông cụ nâng cao hiệu quả canh tác và thay đổi nghề cấy hái truyền thống.

Cũng lần đầu tiên, từ một chính sách vượt trội mang tên “1719”, thổ nhưỡng Sơn Lương cho ra “lộc đất” khi trồng dâu tây (1.000m² tại khu 3A) sinh trưởng tốt; nhà màng nông nghiệp (1.900m² tại thôn Đồng Sương) thể hiện khả năng ứng dụng kỹ thuật; trồng dưa lê, hoa các loại (1.586m² tại khu Đoàn Kết) thử nghiệm thành công chuyển đổi cây trồng tại nơi không chủ động nước… Bây giờ đồng bào Sơn Lương còn phát triển mô hình lúa nếp siêu nguyên chủng “Gà gáy Mỹ Lung” tới 105ha, mô hình ngô vụ đông giống mới 5ha, vừa gìn giữ sản phẩm truyền thống, vừa nâng tầm cho hạt gạo danh tiếng.

Chương trình MTQG tại Sơn Lương nhằm vào hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học và các công trình phục vụ đời sống đã tạo chuyển biến lớn - nơi từng nhiều năm trước người dân khốn khổ trên từng mét đường lầy lội mùa mưa. Từ đầu năm đến nay, nhiều công trình giao thông, thuỷ lợi đã bàn giao và đi vào sử dụng, nhiều khu ruộng nương của đồng bào không còn phải dài cổ hóng đợi nước mưa.

Tổng vốn đầu tư công năm 2026 được giao hơn là 43 tỷ đồng và đã giải ngân hơn đạt hơn 60%, riêng các công trình chuyển tiếp đã giải ngân đạt 100% - một nỗ lực vượt khó, tháo nghẽn của UBND xã Sơn Lương mới. Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nhanh chóng đưa nguồn lực chính sách đến với đồng bào, vừa minh bạch vừa đúng đối tượng thụ hưởng. Tổng vốn hơn 12,5 tỷ đồng của Chương trình MTQG năm nay, xã sẽ quyết tâm giải ngân đạt hơn 80% trước Tết. Riêng nguồn vốn kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 (hơn 5,5 tỷ đồng) đã giải ngân hơn 70%. Tuy tiến độ giải ngân một số dự án chưa đáp ứng yêu cầu do phải thực hiện nhiều quy trình hồ sơ, rà soát, lựa chọn đối tượng, nhưng rất đáng ghi nhận cố gắng của cán bộ xứ núi khi quyết tâm phát huy nguồn lực Chương trình.

Bản sắc Mường được tiếp sức từ chính sách dân tộc

Các Chương trình MTQG tại Sơn Lương gắn rất chặt nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống. Trong 10 tháng năm 2026, xã thực hiện đầy đủ chính sách đối với người có công và thân nhân; chi trả trợ cấp thường xuyên cho 150 người có công, với kinh phí gần 500 triệu đồng/tháng; thực hiện các chế độ ưu đãi khác với tổng kinh phí trên 315 triệu đồng và trao 1.538 suất quà trị giá trên 586 triệu đồng. Xã cũng đã chi trả trợ cấp hằng tháng cho 1.372 đối tượng bảo trợ xã hội với kinh phí trên 896 triệu đồng/tháng; giải quyết 330 hồ sơ liên quan đến trợ cấp xã hội và 199 hồ sơ xác định, xác định lại mức độ khuyết tật.

Ở đây, Dự án 6 của Chương trình MTQG bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch đã có tác động cụ thể khi lượng giải ngân năm nay đạt tới 100% dù số vốn không lớn (hơn 840 triệu đồng). Lần đầu tiên có tới 12 sản phẩm OCOP và nét đặc sắc văn hoá Sơn Lương được quảng bá, trình diễn tại Lễ hội Đền Hùng. Sức mạnh nội sinh văn hoá bản địa khi được Dự án tiếp sức đã tạo khác biệt. Chính sách dân tộc đưa về từng bản nhỏ, đồng bào vui mừng văn nghệ mừng Đảng, mừng Xuân, náo nức Tết Độc lập, và đặc biệt náo nức mở hội Hạ điền của người Mường - bảo tồn giá trị truyền thống và văn hoá rẻo cao vào đời sống đương đại. Bản nào cũng có hương ước, quy ước, có ban công tác Mặt trận và người uy tín phát huy vai trò của cộng đồng xây dựng đời sống văn hóa.

Sơn Lương có những dòng nước tự nhiên tuôn chảy giữa đại ngàn hoang sơ, hùng vĩ như Ngòi Lao, thác Quạt, thác Dùng thác Ba tầng, thác Trăm tầng. Bản Mường có điệu múa Mỡi, có làn Trống đu, có những nghệ nhân cồng chiêng nức tiếng cả vùng, có thịt thính, rượu men OCOP và nhà sàn homestay.

Đất và người Sơn Lương giàu tiềm lực nội sinh riêng có. Dự án “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch thuộc Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Phú Thọ” đã được các chuyên gia của Viện Phát triển Du lịch Châu Á hỗ trợ hoàn thiện dịch vụ lưu trú, ẩm thực và nâng cao kỹ năng phục vụ cho phụ nữ bản Mường.

Đồng bào là trung tâm, bản sắc văn hoá và tình đoàn kết là sức mạnh nội sinh, xã Sơn Lương phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, sử dụng hiệu quả các nguồn lực Chương trình MTQG, gắn phát triển kinh tế với gìn giữ bản sắc văn hóa, đang từng bước chuyển biến tích cực đời sống bản Mường ngày càng ổn định, ấm no và bền vững.