Khó canh tác vì vướng cao tốc, người dân kiến nghị thu hồi

“Mắc kẹt” bởi cao tốc

Theo phản ánh của 26 hộ dân sinh sống tại xóm Thượng Khê (xã Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An), chủ trương đầu tư dự án cao tốc Bắc - Nam là đúng đắn, mang ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, người dân hoàn toàn đồng thuận và ủng hộ. Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án đã phát sinh những bất cập ngoài dự kiến, khiến một phần lớn diện tích đất nông nghiệp của các hộ dân rơi vào tình trạng “mắc kẹt”, không có lối ra vào để sản xuất.

Được biết, diện tích nói trên chủ yếu là đất trồng lúa, được người dân canh tác ổn định từ nhiều năm nay. Trước khi dự án triển khai, diện tích này mỗi năm sản xuất 2 vụ, mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho các hộ gia đình. Tuy nhiên, sau khi tuyến cao tốc hình thành, khu đất bị bao bọc bởi hàng rào bảo vệ, tách biệt hoàn toàn với khu dân cư và hệ thống giao thông nội đồng. Để vào ruộng, người dân buộc phải tự tháo dỡ một phần hàng rào hoặc băng qua đường cao tốc, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Thực tế này khiến nhiều hộ dân không dám canh tác, dẫn đến tình trạng đất bỏ hoang kéo dài.

Ghi nhận thực tế tại xóm Thượng Khê, hiện nay, bà con nông dân đang làm đất, chuẩn bị gieo cấy vụ Đông Xuân, song tại khu vực gần nút giao Quốc lộ 46B, một diện tích lớn đất nông nghiệp của xóm Thượng Khê vẫn phải bỏ không. Không chỉ gây lãng phí nguồn tài nguyên đất, việc đất bỏ hoang còn khiến người dân lo lắng nguy cơ bị thu hồi vì không sử dụng đúng mục đích. Một phần diện tích khác nằm gần lối ra khu vực trạm thu phí Quốc lộ 46B tuy không bị hàng rào cao tốc bao bọc, song hệ thống mương tưới tiêu trước đây đã bị vùi lấp trong quá trình thi công dự án. Do nền ruộng cao, không chủ động được nguồn nước, việc sản xuất tại đây cũng gặp rất nhiều khó khăn, năng suất giảm sút rõ rệt.

Ông Đinh Văn Long - một trong ba hộ dân có tới 2/3 diện tích đất sản xuất nằm trong khu vực bị ảnh hưởng cho biết, từ khi dự án triển khai, đời sống gia đình ông gặp nhiều xáo trộn. “Đất không canh tác được, nguồn thu từ nông nghiệp gần như mất hẳn, trong khi chưa được đền bù, hỗ trợ gì. Chúng tôi rất mong nhà nước sớm có phương án giải quyết để người dân yên tâm” - ông Long bày tỏ.

Ông Trần Văn Ân - Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận xóm Thượng Khê cho biết: Nếu để đất hoang thì người dân lo sẽ bị thu hồi, nhưng nếu sản xuất thì lối ra vào rất bất tiện và nguy hiểm. Mỗi vụ lúa kéo dài vài tháng, nhưng đơn vị quản lý chỉ mở hàng rào cho người dân vào sản xuất được khoảng 2 tuần, sau đó lại khóa. Muốn thăm đồng, bón phân hay chăm sóc lúa, bà con buộc phải băng qua cao tốc, gây mất an toàn giao thông.

Theo ông Ân, có thời điểm đơn vị quản lý giao chìa khóa cổng cho xóm trưởng để người dân chủ động đi lại, nhưng chỉ trong thời gian ngắn rồi thu hồi. Sau khi gieo cấy xong, cổng bị khóa hoàn toàn, khiến người dân không thể tiếp cận ruộng để chăm sóc lúa. Hệ quả là năng suất giảm sút rõ rệt so với trước. Nếu như trước khi dự án triển khai, mỗi sào lúa cho thu hoạch từ 7 - 8 tạ/năm thì nay sản xuất vừa khó khăn, vừa kém hiệu quả.

Kiến nghị thu hồi

Cũng tại xóm Thượng Khê, mương tiêu vẫn còn nhưng do vướng hàng rào cao tốc, máy móc không thể tiếp cận để nạo vét, sửa chữa. Người dân lo ngại, nếu không sớm có phương án giao thông thủy lợi phù hợp, không chỉ hơn 2ha đất của xóm Thượng Khê bị bỏ hoang mà hàng trăm héc ta đất nông nghiệp phía trên cũng có nguy cơ thiếu nước, không thể sản xuất. Đặc biệt, tình trạng người dân tự ý vượt rào cao tốc để vào ruộng tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng.

Trước thực trạng trên, các hộ dân xóm Thượng Khê kiến nghị các cấp có thẩm quyền sớm thu hồi phần diện tích đất bị ảnh hưởng để thực hiện bồi thường, hỗ trợ theo đúng quy định. Trường hợp chưa thể thu hồi, người dân đề nghị đầu tư xây dựng đường vào sản xuất và hoàn thiện hệ thống thủy lợi, tạo điều kiện để bà con tiếp tục canh tác an toàn, ổn định.

Theo ông Trần Văn Ân, từ năm 2021, địa phương đã có kế hoạch thu hồi diện tích đất này để phục vụ dự án. Tuy nhiên, đến năm 2022 và các năm tiếp theo, việc thu hồi vẫn chưa được thực hiện dứt điểm, trong khi điều kiện sản xuất của người dân ngày càng bấp bênh.

Trao đổi về vấn đề này, ông Hoàng Anh Tiến - Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên xác nhận, xã đã nhiều lần đề xuất thu hồi diện tích đất nói trên. Trước đây, huyện Hưng Nguyên cũ cũng đã có kiến nghị tương tự. “Phần đất này ban đầu không nằm trong quy hoạch, kế hoạch đền bù giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, trong quá trình thi công dự án đã phát sinh nhiều bất cập, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và an toàn của người dân. Địa phương đã chủ động đề xuất bổ sung diện tích này vào diện thu hồi, đền bù nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết” - ông Tiến nói và cho biết, việc sớm tháo gỡ vướng mắc, có phương án xử lý dứt điểm sẽ không chỉ bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân mà còn góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp, tránh lãng phí tài nguyên đất và bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến cao tốc Bắc - Nam.