Không để kiến nghị của Mặt trận dừng lại ở báo cáo
Ngày 29/5, tại Hà Nội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý Báo cáo tổng kết 13 năm thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW của Bộ Chính trị khóa XI về giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trì Hội thảo.
Khẳng định vai trò quan trọng của giám sát, phản biện xã hội
Sau gần 13 năm triển khai thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW về “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội” và Quyết định số 218-QĐ/TW về “Quy định về việc MTTQ Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và Nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền”, công tác giám sát, phản biện xã hội đã có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đi vào nền nếp, phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, bà Đàm Thị Vân Thoa, Phó Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết, trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều quy định quan trọng nhằm cụ thể hóa vai trò giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội như Hiến pháp năm 2013, Luật MTTQ Việt Nam năm 2015, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cùng nhiều quy định liên quan.
Đây là cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân phát huy quyền làm chủ, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, tăng cường đồng thuận xã hội và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Qua đó, hoạt động giám sát, phản biện xã hội từng bước góp phần kiểm soát quyền lực, phòng ngừa vi phạm, phát hiện những bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật; đồng thời phản ánh tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân tới các cơ quan có thẩm quyền.
Tại hội thảo, GS, TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, thông qua hoạt động giám sát và phản biện xã hội theo Quyết định số 217-QĐ/TW và Luật MTTQ Việt Nam năm 2015, hàng nghìn dự thảo văn bản và hàng nghìn cuộc giám sát đã được MTTQ các cấp tổ chức thực hiện. Cùng với cơ chế kiểm soát nội bộ, cơ chế giám sát từ phía Nhân dân thông qua MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội ngày càng phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng bộ máy của Nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh hơn.
Tuy nhiên, các đại biểu cũng thẳng thắn nhìn nhận, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập.
Trong đó, nhận thức về vai trò của nhân dân trong tham gia góp ý, phản ánh và phát huy hiệu quả giám sát, phản biện xã hội ở một số nơi chưa đầy đủ, sâu sắc. Một số hoạt động giám sát, phản biện còn mang tính hình thức, chất lượng chưa cao; việc tiếp thu, phản hồi kiến nghị sau giám sát chưa được coi trọng, thiếu cơ chế ràng buộc cụ thể.
Đáng chú ý, vẫn còn tình trạng ngại va chạm, né tránh trong quá trình góp ý, phản biện; điều kiện bảo đảm cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội, nhất là ở cơ sở còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Đổi mới tư duy, hoàn thiện cơ chế để tiếng nói của nhân dân được lắng nghe
Tại Hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng ở việc tổ chức các cuộc giám sát, phản biện xã hội, mà quan trọng hơn là phải nâng cao chất lượng, hiệu quả thực chất, bảo đảm mọi ý kiến chính đáng của Nhân dân được tiếp thu, xử lý và phản hồi đầy đủ.
Đóng góp ý kiến tại hội thảo, TS Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa quy trình giám sát, phản biện xã hội theo từng cấp; đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện. Cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phản biện chính sách, phân tích pháp luật, đánh giá tác động và điều tra xã hội học; tăng cường tập huấn theo các tình huống thực tiễn nhằm nâng cao bản lĩnh, kỹ năng xử lý vấn đề cho đội ngũ cán bộ Mặt trận.
Bên cạnh đó, cần có cơ chế đãi ngộ phù hợp để thu hút đội ngũ chuyên gia, trí thức, luật gia, nhà khoa học tham gia phản biện xã hội; xây dựng mạng lưới chuyên gia theo từng lĩnh vực để hỗ trợ MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội nâng cao chất lượng tham mưu, phản biện.
“Cần lựa chọn những vấn đề trọng tâm, trọng điểm để giám sát, tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực như đất đai, môi trường, an sinh xã hội, khiếu nại, tố cáo của công dân. Việc giám sát cần đi vào chiều sâu, tránh dàn trải, hình thức. Đồng thời, cần tăng cường đối thoại, tranh luận chính sách giữa cơ quan ban hành chính sách với người dân, doanh nghiệp và chuyên gia để tạo đồng thuận xã hội, nâng cao tính khả thi của các chủ trương, chính sách”, TS Nguyễn Văn Pha nói
Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, bà Trần Thị Phương Hoa, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về giám sát và phản biện xã hội theo hướng luật hóa đầy đủ, toàn diện nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả và tính ràng buộc pháp lý trong tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, cần sửa đổi, bổ sung Quyết định số 217-QĐ/TW theo hướng quy định rõ quy trình, phương pháp tiến hành, tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động giám sát, phản biện xã hội cũng như trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Đặc biệt, cần bổ sung cơ chế bắt buộc các cơ quan, đơn vị phải tiếp thu, phản hồi bằng văn bản đối với các kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội; quy định rõ thời hạn phản hồi, trách nhiệm giải trình của người đứng đầu và có chế tài phù hợp đối với trường hợp thực hiện không nghiêm túc.
Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác giám sát, phản biện xã hội được xác định là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả thu thập ý kiến Nhân dân, tăng tính công khai, minh bạch và khả năng tương tác.
Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam cho biết, vai trò giám sát xã hội của các cấp Hội thời gian qua ngày càng đi vào thực chất, gắn với các vấn đề thiết thân của phụ nữ, gia đình và bình đẳng giới. Để nâng cao hiệu quả trong thời gian tới, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đề xuất đồng bộ nhiều giải pháp như hoàn thiện thể chế; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền; tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ; đổi mới nội dung, phương thức giám sát; đẩy mạnh chuyển đổi số; thiết lập cơ chế theo dõi, đánh giá và công khai kết quả thực chất.
Tiếp thu ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của đại biểu tham dự tại Hội thảo, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Hà Thị Nga nhấn mạnh, Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW là căn cứ quan trọng để MTTQ Việt Nam phát huy vai trò của mình tham gia hoạt động giám sát, phản biện xã hội, đặc biệt tham gia đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, Nhà nước.
Từ ý kiến của đại biểu tham dự Hội thảo, Ban soạn thảo cần tiếp tục tiếp thu, chỉnh sửa đánh giá được những kết quả đã đạt được, những ưu điểm, hạn chế và những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, đề xuất giải pháp để nâng cao chất lượng giám sát, phản biện góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, tạo cơ chế, điều kiện để MTTQ thực hiện tốt quyền, trách nhiệm trong giám sát, phản biện góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.
Nhắc lại ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI: “Mặt trận phải nâng cao bản lĩnh, chất lượng và phương pháp giám sát, phản biện; huy động tốt hơn chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, trí thức, doanh nhân, người có uy tín; dựa trên dữ liệu, khảo sát xã hội và tiếng nói từ cơ sở. Đặc biệt, phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện; không để kiến nghị của Mặt trận chỉ dừng lại ở báo cáo, không để ý kiến chính đáng của nhân dân rơi vào im lặng”, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Hà Thị Nga cho rằng, trong nhiệm kỳ 2026-2031, với mô hình tổ chức bộ máy ngày càng được củng cố, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội cần phát huy tinh thần đổi mới, tinh thần hành động để đi vào thực tiễn cũng như xác định nhiệm vụ giám sát, phản biện xã hội, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền là một trong những nhiệm vụ quan trọng để quyết tâm hành động thực chất, hiệu quả hơn.
