Không thể lợi dụng “tiếng xấu” để trục lợi

Thực trạng này đòi hỏi những biện pháp mạnh mẽ và triệt để, bởi chúng ta quyết không thể dung túng cho việc lấy sự tai tiếng làm nấc thang danh vọng và tiền tài. Nhìn lại hành trình của những hiện tượng mạng người ta dễ dàng nhận thấy một “công thức” chung để “nổi tiếng”. Đó là những phát ngôn gây sốc, những video khoe của, triết lý “đời sống chợ búa”, hoặc những hành vi ngông cuồng, coi thường các chuẩn mực xã hội.

Ban đầu, nhiều người xem chỉ vì tò mò, giải trí nhất thời. Tuy nhiên, sự dung túng vô hình (tò mò thích xem, tung hô cổ xúy...) của cộng đồng mạng đã tạo ra những “thần tượng mạng” lệch lạc. Sự nguy hiểm thực sự bắt đầu khi sự tai tiếng này dịch chuyển từ thế giới ảo sang thế giới thật, hình thành một mô hình kinh doanh bài bản. Khi đã có hàng triệu lượt theo dõi, những kẻ này bắt đầu tận dụng “thương hiệu cá nhân” để lấn sân vào các hoạt động kinh doanh, thu lợi bất chính.

Những “giang hồ mạng” này đã tận dụng triệt để sự “nổi tiếng” của bản thân để kiếm tiền: Từ bán hàng online, quảng cáo sản phẩm là mỹ phẩm, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, cho đến việc quảng cáo các trò chơi cờ bạc trá hình, tín dụng đen. “Hệ sinh thái kinh doanh” của họ được thiết lập dựa trên nền tảng của sự lệch chuẩn. Số đối tượng này đã biến những lượt like, sự tương tác... thành dòng tiền chảy vào túi mình, mặc kệ những hệ lụy khủng khiếp tàn phá tư duy của thế hệ trẻ và trật tự an toàn xã hội.

Khi ranh giới giữa “nổi tiếng” (famous) và “tai tiếng” (infamous) bị xóa nhòa, thước đo giá trị đạo đức sẽ bị đảo lộn. Cái xấu không còn bị bài xích mà được bình thường hóa, thậm chí được tung hô, thần tượng hóa như một lối đi tắt để tiến tới thành công. Đây là một thứ virus độc hại gặm nhấm nền tảng văn hóa của quốc gia từ bên trong. Vì thế, ngay lúc này đây việc thanh lọc không gian mạng không còn là trách nhiệm của riêng ai, mà của toàn xã hội, trong đó bao gồm mỗi cá nhân dùng mạng xã hội.

Việc khởi tố và xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm pháp luật như Huấn “hoa hồng” là một hành động kịp thời, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật. Tuy nhiên, để chặt đứt hoàn toàn vòi bạch tuộc của “kinh doanh bẩn” trên mạng xã hội, pháp luật thôi là chưa đủ. Đây phải là một cuộc chiến toàn diện, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý, các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới và chính người sử dụng mạng. Các cơ quan quản lý cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao mức xử phạt hành chính và chế tài hình sự đối với các hành vi phát tán nội dung độc hại.

Đặc biệt, cần kiểm soát chặt chẽ dòng tiền, chống thất thu thuế từ các hoạt động kinh doanh, quảng cáo của các hiện tượng mạng. Có thể áp dụng biện pháp “phong sát”, cấm sóng, khóa tài khoản vĩnh viễn... để những kẻ lệch chuẩn không còn cơ hội tiếp cận công chúng. Các nền tảng mạng xã hội (Facebook, YouTube, TikTok) cũng không thể đứng ngoài cuộc và chỉ biết thu lợi nhuận từ thuật toán điều hướng view. Họ cần phải có trách nhiệm xã hội, siết chặt bộ lọc nội dung, không cho phép bật tính năng kiếm tiền đối với các tài khoản có xu hướng xây dựng nội dung bẩn, bạo lực hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục.

Không gian mạng là ảo, nhưng hệ lụy và dòng tiền kiếm được là thật. Việc lấy cái xấu làm “mô hình kinh doanh” là một sự thách thức đối với văn hóa và pháp luật của một xã hội văn minh. Việc xử lý nghiêm Huấn “hoa hồng” và một số đối tượng khác thời gian qua là sự khẳng định mạnh mẽ: Dù cái xấu có được che đậy, ngụy trang bằng vỏ bọc hào nhoáng đến đâu, trước sau gì cũng sẽ bị phơi bày và trừng trị. Đã đến lúc phải trả lại sự trong sạch cho không gian mạng, để những người nổi tiếng phải là những người định hình giá trị tốt đẹp, chứ không phải là những kẻ gieo rắc cái xấu để trục lợi bất chính.