Không thể vận hành nền kinh tế bằng "chiếc bình nhiên liệu luôn báo đèn đỏ"

Ràng buộc để giá xăng dầu không bị biến động theo kiểu giật cục

Ngày 10/4, Quốc hội thảo luận Tổ về phát triển kinh tế - xã hội, Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Phát biểu tại Tổ, đại biểu Quốc hội Hồ Sỹ Hùng (Đoàn Hà Nội) cho biết, chi phí đầu vào hiện nay tăng rất cao. Trong đó, ngành dệt may tăng trung bình từ 15 đến 20% do giá nhựa polyester tăng lên, ngành xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng cũng tăng khoảng 33 đến 35%, thực trạng này nguy cơ dẫn đến tình huống các dự án đầu tư, các nhà thầu đều đang rất ngần ngại trong chuyện nhận thầu, bởi vì giá này không thể tiên lượng trước được. Bên cạnh đó, tình hình vận tải, logistics và thời gian giao hàng thì bị kéo dài, rất nhiều mặt hàng liên quan trực tiếp từ dầu có sự tắc nghẽn.

Thông thường trước đây, chỉ 5-10 ngày, bây giờ phải kéo dài thêm 14-20 ngày dẫn đến chi phí tăng lên. Cùng với đó, thị trường đầu ra cũng có sự suy yếu rõ rệt, bởi gần như các doanh nghiệp, các thị trường khác cũng cầm chừng, dẫn đến xuất khẩu của chúng ta đặc biệt là khu vực Trung Đông giảm đến là trên 50%.

Theo ông Hùng, về cơ bản hiện doanh nghiệp đang chịu đồng thời ba sức ép:chi phí đầu vào tăng lên; đầu ra suy yếu; thời gian logistics lưu chuyển hàng hóa kéo dài thêm. Vì thế Nghị quyết của Quốc hội về việc ban hành một số quy định về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay phải làm rõ được mục tiêu, trong đó hướng đến tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp có thể vượt qua được giai đoạn khó khăn, nhất là các doanh nghiệp trong nhóm bị ảnh hưởng từ xăng dầu và các sản phẩm liên quan đến xăng dầu cần được sớm ban hành. Tuy nhiên, quá trình điều hành phải có những ràng buộc để làm sao giá xăng dầu không bị biến động quá nhanh, theo kiểu giật cục.

Tại sao chưa có hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập?

Đại biểu Quốc hội Đặng Ngọc Huy (Đoàn Quảng Ngãi) cho hay, Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã vạch rõ mục tiêu dự trữ xăng dầu đạt khoảng 90 ngày nhập khẩu ròng vào năm 2030. Thế nhưng, nhìn vào thực tại đang đối mặt với một khoảng cách đáng báo động.

Theo đó, dự trữ quốc gia hiện nay chỉ vỏn vẹn đáp ứng được 7-10 ngày sử dụng. Nếu cộng cả dự trữ thương mại tối đa 30 ngày.

“Chúng ta không thể vận hành một nền kinh tế năng động với quy mô nền kinh tế khoảng 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới bằng một chiếc bình nhiên liệu luôn báo đèn đỏ. Khoảng cách từ 30 ngày lên 90 ngày không chỉ là bài toán về kho bãi, đó là bài toán về năng lực tự chủ chiến lược”,ông Huy nói.

Ông Huy đặt vấn đề: Tại sao chúng ta vẫn chưa có hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập?. Hiện nay, hàng dự trữ quốc gia đang được cất giữ chung trong bồn bể của các doanh nghiệp đầu mối. Điều này đi ngược lại nguyên tắc của Luật Dự trữ quốc gia là phải quản lý độc lập về số lượng và chất lượng. Bối cảnh không cho phép chúng ta chậm trễ.

Có ý kiến cho rằng xây kho độc lập là tốn kém. Nhưng cái giá của việc thiếu dự trữ còn đắt hơn gấp nhiều lần. Thế giới đang ở giai đoạn bất ổn nhất trong nhiều thập kỷ. Bất kỳ một sự cố nào cũng có thể khiến giá xăng dầu phi mã hoặc đứt hàng ngay lập tức. Chúng ta không thể chờ đến khi "khát" mới bắt đầu đào giếng. Xây dựng kho dự trữ chiến lược chính là mua bảo hiểm cho nền kinh tế. Do đó cần tập trung bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, trong đó hình thành hệ thống kho dự trữ dầu thô quy mô lớn, duy trì nguồn cung ổn định ít nhất 90 ngày.

“Để mục tiêu 90 ngày không nằm lại trên giấy, tôi kiến nghị Chính phủ thực hiện 3 giải pháp đột phá; quyết liệt bố trí nguồn lực ngân sách và cơ chế đặc thù để khởi công ngay hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập. Phải tách bạch hoàn toàn kho dự trữ chiến lược ra khỏi kho thương mại; ban hành lộ trình cụ thể, năm 2028 phải đạt 60 ngày, năm 2030 phải đạt 90 ngày; khẩn trương sửa đổi Luật Dự trữ quốc gia và các nghị định liên quan, tạo hành lang pháp lý để huy động nguồn lực xã hội hóa vào hạ tầng kho bãi, nhưng quyền kiểm soát hàng hóa phải tuyệt đối thuộc về Nhà nước”, ông Huy nói và cho rằng đầu tư cho dự trữ xăng dầu hôm nay chính là đầu tư cho sự ổn định và chủ quyền kinh tế của Việt Nam mai sau.