Kiến tạo giá trị số gắn với trách nhiệm bảo vệ con người

Phát biểu tại hội thảo, Thượng tá Triệu Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) Bộ Công an cho rằng, một điều đáng lo ngại là người dùng rất dễ bị nền tảng xã hội "trói" trong một vòng nhận thức từ các thông tin mà họ cung cấp.

Những nội dung mà chúng ta tiếp cận hằng ngày thực chất được đưa lên một cách chủ động bởi các nền tảng thuật toán. Nếu không nhận thức được điều này, người dùng sẽ liên tục nhận được những thông tin bị điều hướng, từ đó tác động tiêu cực tới hành vi và nhận thức.

An ninh nhận thức đang bị đe dọa trực tiếp bởi làn sóng tin giả, tin xấu độc tràn lan trên không gian mạng. Do đó, bảo vệ an ninh mạng hiện tại không chỉ là bảo vệ hệ thống thông tin kỹ thuật mà còn là bảo vệ con người hoạt động trên môi trường số.

Thượng tá Triệu Mạnh Hùng khẳng định, khi toàn bộ "gia tài", tài sản của đất nước và người dân được đưa lên môi trường số, công việc bảo vệ nhận thức chính là xây dựng hàng rào bảo vệ chắc chắn nhất cho mỗi cá nhân.

Tại Hội thảo, Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), Trưởng Ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cũng nhấn mạnh: "Hội thảo ngày hôm nay có rất nhiều chia sẻ của các doanh nghiệp. Tôi tin rằng với những chia sẻ như vậy chúng ta cùng nhau mỗi ngày xây dựng đời sống số an toàn hơn, đời sống số vì con người hơn, đời sống số trong đó mỗi con người là trung tâm, mục tiêu của sự phát triển. Sự an toàn không chỉ an toàn hệ thống mà chính là an toàn cho chính mỗi người khi tham gia đời sống số."

Trong khi đó, ông Vũ Mạnh Kiểm, Phó Giám đốc công nghệ nền tảng (Trung tâm An toàn thông tin VNPT), cảnh báo khi AI tự hành chạy trực tiếp trên thiết bị của người dùng, tin tặc có thể lợi dụng để tấn công sâu vào hệ thống mà không cần sử dụng các kỹ thuật phức tạp nhằm lừa người dùng tải mã độc như trước.

Từ nguy cơ tấn công bằng công nghệ, TS Nguyễn Thanh Bình, chuyên gia tư vấn an ninh mạng của Tập đoàn FPT, cho rằng yếu tố con người vẫn là một điểm yếu mà các đối tượng lừa đảo thường khai thác. Theo ông, lừa đảo trực tuyến thường đánh vào hạch hạnh nhân - nơi xử lý các phản xạ như sợ hãi, lo lắng, tò mò, đồng cảm. Khi các cảm xúc này bị đẩy lên cực hạn, não bộ sẽ tự động bỏ qua phần lý tính, khiến các cẩm nang truyền thống hay tuyên truyền thụ động chưa đủ hiệu quả.

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện VNPT cho biết đã thí điểm lớp bảo vệ toàn trình vòng đời sử dụng AI, gồm bảo vệ dữ liệu prompt đầu vào, kiểm soát quyết định của mô hình, hành vi của AI agent khi bị đầu độc và các công cụ mà AI sử dụng. Giải pháp không làm thay đổi thói quen làm việc của người dùng, đồng thời bảo đảm dữ liệu được bảo mật trong nước.

Để tăng khả năng nhận diện và ngăn chặn lừa đảo, ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Tổ chức Chống lừa đảo, thành viên Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho biết, sẽ phối hợp với A05 tích hợp dữ liệu kiểm chứng thời gian thực vào ứng dụng ngân hàng, nhà mạng và ví điện tử.

Ông Ngô Minh Hiếu cũng khuyến cáo, khi nghi ngờ bị lừa đảo, người dùng cần ngắt internet, liên hệ ngân hàng để khóa thẻ, đổi mật khẩu, bật xác thực 2 lớp, lưu chứng cứ và báo cáo vụ việc.

Trong khuôn khổ chương trình, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam công bố và tổ chức ký kết chương trình “Chung tay xây dựng Lá chắn số cho mọi nhà - Vì một tương lai số an toàn”; triển khai các hoạt động hợp tác về phổ cập kỹ năng số toàn dân và phát triển công nghệ an ninh mạng chiến lược Make in Vietnam.

Tạp chí An ninh mạng Việt Nam đồng thời phối hợp giới thiệu “Bộ nguyên tắc nhận diện phòng, chống lừa đảo trực tuyến”, góp phần cung cấp những kiến thức và kỹ năng thiết thực giúp người dân chủ động nhận diện, phòng tránh các hình thức lừa đảo trên môi trường số.