Kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới

Từ kết nối nguồn lực đến làm chủ công nghệ

Ngày 26/10, Ngày Đổi mới sáng tạo mở (Open Innovation Day 2026) diễn ra tại TPHCM với chủ đề “Kiến tạo thành phố công nghiệp thế hệ mới”, mở màn chuỗi hoạt động của Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, lần đầu tiên được đồng thương hiệu với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Tại sự kiện, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ thu hút đầu tư, mở rộng hạ tầng sang xây dựng hệ sinh thái có khả năng kết nối nghiên cứu, công nghệ với nhu cầu thực tiễn.

Ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, cho biết động lực tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn tới phải dựa trên đổi mới sáng tạo, gắn với phát triển kinh tế, công nghiệp và đô thị. Sau khi hợp nhất không gian phát triển với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TPHCM có thêm dư địa phát triển các khu công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số và những ngành công nghiệp mới. Thành phố hiện có hơn 40 vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và cơ sở ươm tạo công nghệ, đồng thời định hướng huy động nguồn lực đầu tư công, hợp tác công tư và khu vực tư nhân để phát triển hạ tầng.

Tuy nhiên, theo ông Vũ, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở hạ tầng hay quỹ đất. “Bản chất khi chúng ta bước vào câu chuyện công nghiệp thế hệ mới thì không chỉ là hạ tầng, không chỉ là các khu công nghiệp mà quan trọng nhất là hệ sinh thái của chúng ta”, ông Vũ nhấn mạnh, đồng thời cho rằng hệ sinh thái này cần kết nối nguồn nhân lực, trường đại học, viện nghiên cứu, vườn ươm, doanh nghiệp và nhà đầu tư với cơ chế, chính sách phù hợp. Một điểm nghẽn cần tháo gỡ là khoảng cách từ kết quả nghiên cứu trong trường đại học đến thương mại hóa công nghệ, đưa sản phẩm vào sản xuất, kinh doanh.

Từ góc độ kết nối công nghệ, bà Bùi Thanh Hằng, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo mở SoiHub, cho biết Trung tâm được hình thành từ năm 2023, lấy nhu cầu thị trường làm điểm xuất phát. SoiHub tiếp nhận bài toán thực tế của doanh nghiệp và địa phương, sau đó kết nối chuyên gia, nhà khoa học, đối tác công nghệ để tìm giải pháp phù hợp.

Đến nay, SoiHub đã và đang kết nối, hợp tác, phát triển 50 công nghệ trong nước và quốc tế; tiếp nhận, giải quyết 15 đơn đặt hàng từ thị trường; thiết lập 20 thỏa thuận hợp tác chiến lược với các đối tác công nghệ. Các lĩnh vực hợp tác tập trung vào AI, bán dẫn, kinh tế tầm thấp, công nghiệp chế tạo và vật liệu mới.

Theo bà Hằng, Việt Nam cần từng bước làm chủ công nghệ, phát triển năng lực sản xuất và đội ngũ nhân lực chất lượng cao để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Cùng định hướng đó, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ KHCN), cho biết các chính sách quốc gia tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ chiến lược, phát triển năng lực công nghiệp trong nước, lấy AI và sản xuất thông minh làm động lực nâng cao năng suất.

Trong lĩnh vực bán dẫn, mục tiêu đến năm 2030 là cả nước có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, một nhà máy chế tạo chip quy mô nhỏ và 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử, với doanh thu đạt 25 tỷ USD mỗi năm. Với AI, Việt Nam định hướng hình thành 3 trung tâm AI xuất sắc tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM, đào tạo 10.000 nhân lực AI chất lượng cao. Đối với phương tiện bay không người lái (UAV), mục tiêu là đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia và tối thiểu 1 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia vào năm 2030.

AI Factory: Nền tảng cho đô thị thông minh

Bên cạnh làm chủ công nghệ chiến lược, năng lực xử lý dữ liệu đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với quản trị đô thị. Ông Nguyễn Tuấn Huy, Trưởng Ban Chuyển đổi số, Tổng công ty Viễn thông MobiFone, cho rằng ứng dụng AI mang lại lợi ích lớn trong điều tiết giao thông và hỗ trợ xử lý thông tin theo thời gian thực.

Dẫn chứng từ thực tiễn ứng dụng camera AI, ông Huy cho biết: “Trước đây, đối với các vụ án nghiêm trọng như cướp ngân hàng, việc trích xuất và đối soát camera dân sự thường mất khoảng 5 ngày. Hiện nay, hệ thống camera AI tập trung cho phép công an khoanh vùng nghi phạm chỉ trong 3 giờ, ngay cả khi đối tượng cố tình bịt mặt, che biển số xe”.

Theo ông Huy, để vận hành hiệu quả hàng chục nghìn camera và cảm biến đô thị, hạ tầng AI Factory giữ vai trò cốt lõi. Nền tảng này tập hợp, xử lý dữ liệu và huấn luyện mô hình AI, chuyển những nguồn dữ liệu phân tán thành thông tin phục vụ quản lý, điều hành.

Ông Huy cho biết, AI Factory đảm nhận chu trình 5 bước: Tập hợp dữ liệu phân tán, gán nhãn dữ liệu, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, huấn luyện mô hình và liên tục tiếp nhận phản hồi để hoàn thiện hệ thống.

Tại sự kiện, các phiên thảo luận về công nghiệp trong kỷ nguyên AI và kinh tế tầm thấp tập trung vào năng lực tính toán, trung tâm dữ liệu, an ninh dữ liệu, năng lượng xanh, hệ thống tự hành và hạ tầng thử nghiệm. Những nội dung này cho thấy công nghiệp thế hệ mới đòi hỏi sự kết hợp giữa hạ tầng vật lý, hạ tầng số, nguồn nhân lực và cơ chế chính sách.

Với TPHCM, bài toán đặt ra là đưa công nghệ vào giải quyết những nhu cầu cụ thể của sản xuất và quản trị đô thị, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường. Xây dựng hệ sinh thái đủ năng lực kết nối dữ liệu, tri thức và công nghệ với thực tiễn sẽ là nền tảng để thành phố phát triển các ngành công nghiệp mới và nâng cao sức cạnh tranh.