Kinh tế tư nhân sau 1 năm triển khai Nghị quyết 68: Những dấu hiệu khởi sắc

Chuyển biến rõ nét

Ông Nguyễn Duy Hưng - Thành viên Hội đồng quản trị Tân Hiệp Phát chia sẻ: Kinh tế tư nhân đã tạo việc làm, sinh kế và đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế trong nhiều giai đoạn phát triển của đất nước. Tuy nhiên, để khu vực này phát triển bền vững, DN cần một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định cùng hệ thống thủ tục hành chính đơn giản và thực thi chính sách nhất quán.

Ông Lê Hồng Quang - Tổng Giám đốc Tập đoàn MISA thì nêu quan điểm, sau 1 năm Nghị quyết 68 đi vào thực tiễn, đã có những chuyển biến rõ rệt trong môi trường kinh doanh. Cụ thể, sự chuyển biến này ngày càng rõ nét theo hướng kiến tạo, hỗ trợ và thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Điểm thay đổi quan trọng nhất là niềm tin của DN được củng cố mạnh mẽ khi kinh tế tư nhân được xác định là động lực quan trọng của nền kinh tế. Điều này tạo ra tâm thế chủ động hơn cho DN trong việc đầu tư, mở rộng hoạt động, đặc biệt trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Với MISA, sự thay đổi đó thể hiện rất rõ qua việc DN mạnh dạn hơn trong việc phát triển các giải pháp công nghệ, đồng hành cùng các chương trình lớn của Chính phủ.

“Nghị quyết 68 không chỉ tạo ra thay đổi về chính sách, mà còn khơi thông tư tưởng và nguồn lực, giúp DN yên tâm phát triển dài hạn và bền vững” – ông Quang nhấn mạnh.

Theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025, cả nước có 195.100 DN đăng ký thành lập mới, tăng 24,1% so với cùng kỳ năm trước; 102.300 DN quay trở lại hoạt động, tăng 34,3% so với cùng kỳ năm trước, nâng tổng số DN thành lập mới và quay trở lại hoạt động lên 297.400 DN, tăng 27,4% so với cùng kỳ năm trước.

Chỉ tính riêng 4 tháng đầu năm 2026, cả nước có thêm 77,8 nghìn DN thành lập mới với tổng vốn đăng ký gần 785,4 nghìn tỷ đồng và 356,9 nghìn lao động, tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2025. Quy mô vốn bình quân đạt 10,1 tỷ đồng/DN, tăng 6,2% so với cùng kỳ, cho thấy chất lượng dòng vốn cũng được cải thiện rõ nét.

Nói như PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ và đang sẵn sàng bứt phá.

Còn TS Lê Xuân Nghĩa - nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia đánh giá khu vực kinh tế tư nhân đã xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực sau một năm thực hiện nghị quyết. Theo ông Nghĩa, tốc độ tăng DN thành lập mới hiện cao hơn mức bình thường, vào khoảng 22%. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn chưa đủ để đạt mục tiêu 200.000 DN mới mỗi năm, nhất là khi số DN rút lui khỏi thị trường vẫn lớn.

Ngoài ra, ông Nghĩa lo ngại xu hướng suy giảm đầu tư tư nhân khi dẫn số liệu, có giai đoạn đầu tư tư nhân chiếm tới khoảng 91% tổng đầu tư nền kinh tế, nhưng hiện nay chỉ còn khoảng 67%. Ngoài ra, mặt bằng lãi suất cao đang ảnh hưởng trực tiếp tới tâm lý đầu tư của DN.

Cùng quan điểm, TS Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam nhận định, khu vực DN siêu nhỏ, hộ kinh doanh và kinh tế phi chính thức lại xuất hiện tâm lý lo âu với cách tiếp cận quản lý hiện nay dường như vẫn coi hộ kinh doanh là "đối tượng quản lý" thay vì đối tác trong quản trị quốc gia.

Điều này dẫn tới phản ứng chia nhỏ quy mô kinh doanh nhằm né ngưỡng doanh thu hoặc nghĩa vụ thuế. Không chỉ vậy, nhiều hộ kinh doanh còn quay lại giao dịch tiền mặt thay vì chuyển khoản qua ngân hàng.

Theo ông Bình, xu hướng này có nguy cơ làm mở rộng trở lại khu vực kinh tế phi chính thức, đi ngược mục tiêu minh bạch hóa nền kinh tế.

Ông Bình cũng cho rằng, Việt Nam khó đạt mục tiêu 2 triệu DN nếu không thay đổi căn bản tư duy về mô hình DN. Dẫn chứng từ quốc tế cho thấy, tại Singapore khoảng 50% DN đăng ký mới là DN một chủ, trong khi tại Pháp tỉ lệ này lên tới 70%. Trong khi đó, Việt Nam hiện chỉ có khoảng 2.000-4.000 DN một chủ trong tổng số hơn 100.000-200.000 DN đăng ký mới mỗi năm.

Nhận diện điểm nghẽn

Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh2025 ( PCI 2025) vừa công bố cuối tuần qua cũng đã thẳng thắn phân tích khăn lớn nhất hiện nay là thị trường đầu ra khi 60,2% DN cho biết gặp trở ngại trong tìm kiếm khách hàng. Con số này tăng mạnh so với mức 45,3% của năm 2024 và 41% của năm 2022.

Trong khi đó, tiếp cận vốn tiếp tục là bài toán nan giải. Có tới 75,5% DN cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm.

Không chỉ vậy, khả năng dự báo chính sách của DN vẫn còn hạn chế. Chỉ khoảng 6-8% DN có thể thường xuyên dự đoán thay đổi chính sách, còn 51,9% phải dựa vào mạng xã hội để tiếp cận thông tin dự thảo văn bản.

Một vấn đề khác tiếp tục được cộng đồng DN phản ánh là chi phí không chính thức. Khoảng 26% DN cho biết phát sinh chi phí ngoài quy định khi xin giấy phép kinh doanh, cao gần gấp ba mức trung bình khu vực.

Ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI chỉ rõ: Nhiều DN nhỏ và vừa chưa chú trọng đổi mới sản phẩm, cải thiện quy trình kinh doanh hay đầu tư cho nghiên cứu phát triển (R&D). Trong khi đó, chất lượng quản trị DN còn thấp, ảnh hưởng lớn đến khả năng vay vốn, tiếp cận nguồn lực và mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đứng ở góc độ DN, bà Nguyễn Thị Linh - Giám đốc Công ty TNHH Hương Linh nói Nghị quyết 68 khơi thông nguồn lực kinh tế tư nhân, song để rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tế, cần tháo gỡ các điểm nghẽn.

Trước hết là hạ tầng giao thông và gánh nặng chi phí logistics, chi phí vận tải... chiếm tỉ trọng quá lớn trong giá thành, làm giảm năng lực cạnh tranh của các sản phẩm địa phương...

"Các DN khởi nghiệp rơi vào một vòng xoáy là muốn vay vốn thì phải có doanh thu và tài sản thế chấp. Nếu không đủ vốn đầu tư ban đầu thì lại không thể tạo ra doanh thu và có những sản phẩm chất lượng được. Vì vậy chúng tôi mong có hành lang pháp lý, được vay tín chấp dựa trên tính khả thi của dự án" - bà Linh nói.

Theo đề xuất của TS Nguyễn Đình Cung – nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cần cải cách từ “gốc”, tập trung rà soát và cắt giảm các điều kiện kinh doanh không còn phù hợp. Theo ông, việc đơn giản hóa thủ tục không chỉ nên thực hiện ở cấp nghị định mà cần đồng bộ cả trong hệ thống thông tư chuyên ngành.

Đáng chú ý, theo ông Cung, cần tiếp tục cắt giảm ít nhất một phần ba số điều kiện kinh doanh hiện hành và chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Điều này sẽ giúp DN chủ động hơn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả đầu tư.