Kỳ họp không thường lệ, nhanh nhưng không vội

Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đang cho thấy một yêu cầu ngày càng rõ nét: Quốc hội phải hành động nhanh hơn trước những vấn đề của thực tiễn, nhưng càng nhanh càng phải chắc chắn, kỹ lưỡng và bảo đảm chất lượng.

Trước khi kỳ họp diễn ra, chương trình đã được chuẩn bị với một khối lượng công việc rất lớn. Thực tế những ngày qua, Quốc hội đã xem xét, quyết định hàng chục nội dung quan trọng, trong đó có nhiều dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và các vấn đề quan trọng của đất nước.

Những nội dung được đưa ra tại kỳ họp đều gắn với những vấn đề đang đặt ra từ thực tiễn quản lý, điều hành và phát triển đất nước: cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; phân cấp, phân quyền; tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; tiếp tục hoàn thiện thể chế phục vụ mô hình tổ chức bộ máy mới; thúc đẩy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; đồng thời xử lý những vấn đề cấp bách phát sinh trong đời sống kinh tế - xã hội.

Điều đó cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý trong cách tổ chức và vận hành hoạt động nghị trường: Quốc hội không nhất thiết phải chờ đến kỳ họp thường lệ mới giải quyết những vấn đề đã đủ độ chín về chính sách và đang cần một quyết định ở tầm luật pháp. Đây cũng chính là ý nghĩa của những kỳ họp không thường lệ.

Nhưng kỳ họp không thường lệ nhằm giải quyết những đòi hỏi nhanh hơn. Nhưng không có nghĩa là làm luật vội vàng. Trái lại, đó là bài toán khó hơn. Thực tế nghị trường những ngày qua cho thấy Quốc hội đã thảo luận rất kỹ trước từng vấn đề, từng quyết sách và chất lượng thảo luận nghị trường cũng ngày được nâng lên.

 Một kỳ họp Quốc hội chỉ diễn ra trong vài tuần, nhưng để có thể đưa một dự án luật ra nghị trường là cả một quá trình chuẩn bị, thẩm tra, tiếp thu và hoàn thiện kéo dài trước đó. Điều này đặc biệt rõ trong quá trình chuẩn bị Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.

Ngay tại Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cuối tháng 7, khối lượng công việc đã được đánh giá là rất lớn. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã xem xét, thảo luận 45 nội dung; trong đó có 28 nội dung trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, đồng thời cho ý kiến đối với nhiều nội dung khác. Dù tiến độ gấp, nhiều nội dung khó và phức tạp, các cơ quan trình và cơ quan thẩm tra cơ bản đã đạt được sự đồng thuận, tạo điều kiện để các nội dung tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình Quốc hội. Cho nên, để có được những phiên họp không thường lệ, thực chất, đã phải có một quá trình chuẩn bị rất dài, rất kỹ và đặc biệt phải có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan chuyên trách của Quốc hội và các bộ ngành.

Tất nhiên, trong hoạt động lập pháp, số lượng không phải mục tiêu quan trọng nhất mà vấn đề là phải cho ra đời những bộ luật, những quyết sách tháo gỡ được điểm nghẽn, xác lập được một hành lang pháp lý rõ ràng, giảm được một lớp thủ tục không cần thiết hoặc tạo ra một cơ chế đủ linh hoạt để nguồn lực xã hội được giải phóng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh yêu cầu phải đặt chất lượng lập pháp lên hàng đầu, tuyệt đối không chạy theo số lượng để lấy thành tích. Bởi trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đối với hoạt động lập pháp không chỉ là “có luật để quản lý”, mà phải hướng tới một hệ thống pháp luật dễ hiểu, dễ thực hiện, giảm chi phí tuân thủ và tạo không gian phát triển.

Nhìn từ những nội dung được đưa ra tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, có thể thấy yêu cầu đối với Quốc hội khóa XVI đang ngày càng cao.

Đất nước bước vào một giai đoạn phát triển mới với tốc độ thay đổi nhanh chưa từng có. Vai trò của Quốc hội là kiến tạo hành lang pháp lý và thể chế đòi hỏi sự đổi mới trong hoạt động nghị trường, vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn vừa đạt yêu cầu cao về chất lượng để tạo động lực cho đất nước phát triển bền vững trong tương lai.