Kỷ niệm 300 năm ngày sinh danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

Tối ngày 31/7, tại Khu lưu niệm danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên), Trung ương Đảng, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và tỉnh Hưng Yên tổ chức lễ kỷ niệm 300 năm ngày sinh danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726 - 2026).  

Dự lễ kỷ niệm có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; đại diện các bộ, ban, ngành ở Trung ương; đại diện Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO), các vị khách quốc tế; lãnh đạo tỉnh Hưng Yên cùng đông đảo cán bộ, nhân dân địa phương.

Tại lễ kỷ niệm, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã đọc diễn văn ôn lại cuộc đời, sự nghiệp, những đóng góp của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn đối với quê hương, đất nước; khẳng định Lê Quý Đôn là một trong những trí tuệ kiệt xuất của dân tộc Việt Nam, nhà bác học lớn, nhà tư tưởng, nhà giáo dục, nhà sử học, nhà văn hóa tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ XVIII.

Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, trấn Sơn Nam (nay là xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên), từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, ham đọc, ham tìm hiểu. Nhưng điều làm nên tầm vóc của ông không chỉ là tư chất hơn người, mà trước hết là tinh thần học tập bền bỉ suốt đời và năng lực biến tri thức thành hành động. Trong cuộc đời của mình,  ông từng đỗ đầu kỳ thi Hương, đỗ Hội nguyên, Bảng nhãn; từng đảm nhiệm nhiều trọng trách tại Hàn lâm viện, Quốc sử quán, Quốc Tử Giám, các bộ của triều đình và tham gia hoạt động ngoại giao. Ở cương vị nào, ông cũng thể hiện tinh thần tận tụy, cầu thị và ý thức phụng sự.

Đặc biệt, theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn đã để lại một di sản đồ sộ, bao quát nhiều lĩnh vực: lịch sử, địa lý, triết học, văn học, giáo dục, kinh tế, nông học, thư tịch và ngoại giao. Những công trình tiêu biểu như Vân đài loại ngữ, Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục, Toàn Việt thi lục, Quần thư khảo biện... đã hệ thống hóa một khối lượng tri thức lớn của thời đại, lưu giữ nhiều tư liệu quý về đất nước, con người, văn hóa Việt Nam. Nhiều ghi chép của ông đến nay vẫn còn nguyên giá trị đối với nghiên cứu lịch sử, địa lý, văn hóa và chủ quyền quốc gia.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, giá trị trường tồn của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ nằm ở sự uyên bác mà còn ở nhân cách của một trí thức lớn: học để phụng sự đất nước, phục vụ nhân dân; coi trọng thực tiễn, đề cao giáo dục, trọng dụng hiền tài, kết hợp hài hòa giữa tri thức, đạo đức và hành động. Những tư tưởng ấy vẫn còn nguyên giá trị trong giai đoạn hiện nay, khi Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là những động lực then chốt để phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, việc UNESCO thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những giá trị về tri thức, giáo dục, văn hóa và tinh thần phụng sự con người mà ông để lại. Đây đồng thời là trách nhiệm để Việt Nam tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn và phát huy hiệu quả di sản của ông trong đời sống đương đại.

Để tiếp nối và lan tỏa những giá trị đó, lãnh đạo Chính phủ đề nghị các cấp, ngành, địa phương tập trung nghiên cứu, số hóa, bảo tồn và phát huy các di sản của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; đưa tư tưởng, tấm gương của ông đến gần hơn với thế hệ trẻ; gắn bảo tồn di sản với giáo dục, du lịch văn hóa và chuyển đổi số; phát huy tinh thần thực học, trọng hiền tài, trách nhiệm phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm quảng bá lịch sử, văn hóa và trí tuệ Việt Nam; bày tỏ tin tưởng việc gìn giữ, phát huy di sản của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn sẽ góp phần khơi dậy tinh thần hiếu học, khát vọng cống hiến, phát triển khoa học, giáo dục và văn hóa, tạo động lực tinh thần quan trọng để xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.

Tại lễ kỷ niệm, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc ghi nhận, đánh giá cao sự đồng hành, hỗ trợ quý báu của UNESCO cùng cộng đồng quốc tế trong sự nghiệp bảo tồn, tôn vinh và phát huy các giá trị di sản văn hóa của Việt Nam.

“Việt Nam cam kết tiếp tục là đối tác tin cậy, thành viên tích cực và có trách nhiệm của UNESCO và cộng đồng quốc tế, thực hiện nghiêm các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; đồng thời cùng UNESCO và các quốc gia thành viên chung tay gìn giữ, trao truyền những giá trị di sản vô giá cho các thế hệ hôm nay và mai sau”, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam khẳng định: Lê Quý Đôn là một trong số ít những nhân vật vừa để lại di sản học thuật đồ sộ, vừa góp phần định hình tư duy của cả một dân tộc; luôn kiên định quan điểm tri thức không phải mục đích tự thân mà là phương tiện để nâng cao quản trị xã hội, mở rộng cơ hội cho con người và thúc đẩy sự phát triển của đất nước; đề cao giá trị của học tập, tinh thần đối thoại và sự giao thoa giữa các ngành khoa học, các nền văn hóa. Việc Đại hội đồng UNESCO quyết định cùng Việt Nam kỷ niệm 300 năm ngày sinh danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là sự ghi nhận những đóng góp nổi bật của ông đối với di sản văn hóa, trí tuệ của nhân loại, đồng thời khẳng định đóng góp của Việt Nam đối với nền văn minh thế giới.

Thông tin tại buổi lễ cho biết, ngày 31/10/2025, tại kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO ở thành phố Xa-ma-can, Cộng hòa U-dơ-bê-ki-xtan, UNESCO đã thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.

Tại lễ kỷ niệm, thay mặt UNESCO, ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đã trao nghị quyết trên của UNESCO tới đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam và tỉnh Hưng Yên.