Lan tỏa lối sống xanh từ những hành động nhỏ

Đưa giáo dục môi trường vào thực tiễn học đường

Biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học và khai thác tài nguyên thiếu bền vững đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với đời sống và sự phát triển của mỗi quốc gia. Trước thực trạng đó, bên cạnh hoàn thiện chính sách và ứng dụng công nghệ, thay đổi nhận thức, hành vi của cộng đồng được xem là một trong những giải pháp quan trọng để hướng tới phát triển bền vững.

Trong đó, giáo dục môi trường có vai trò nền tảng, đặc biệt đối với thế hệ trẻ. Đây cũng là định hướng xuyên suốt của Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức tại Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Tính đến ngày 12/11, chương trình ghi nhận hơn 25.000 lượt đăng ký tham dự.

Tiếp nối thành công của mùa giải năm 2025 với gần 300 hồ sơ tham gia “Trường học không rác thải nhựa”, Giải thưởng năm 2026 mở rộng nội dung, hướng đến cách tiếp cận toàn diện hơn đối với các vấn đề môi trường trong trường học.

Theo đó, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN năm 2026 tập trung vào ba chủ đề: “Trường học xanh”, “Trường học giảm thiểu rác thải nhựa” và “Trường học sử dụng nước an toàn, tiết kiệm”. Ban Tổ chức khuyến khích các nhà trường xây dựng không gian sinh thái, hạn chế rác thải nhựa và nâng cao hiệu quả sử dụng, bảo vệ nguồn nước. Giải thưởng dành cho các trường tiểu học, THCS và THPT trên toàn quốc. Mỗi trường nộp một hồ sơ thể hiện kết quả ở cả ba chủ đề, đồng thời lựa chọn một chủ đề thế mạnh. Mùa giải năm 2026 có 66 giải thưởng với tổng giá trị 567 triệu đồng. Thời hạn nhận hồ sơ trực tuyến đến hết ngày 10/12/2026, theo thông báo gia hạn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học và khai thác tài nguyên thiếu bền vững đang ảnh hưởng đến đời sống, sức khỏe và sự phát triển của mỗi quốc gia.

Theo Thứ trưởng, bên cạnh hoàn thiện chính sách và ứng dụng công nghệ, việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi có ý nghĩa quan trọng. Trong đó, trường học giữ vai trò nền tảng giúp thế hệ trẻ hình thành ý thức, trách nhiệm bảo vệ môi trường từ sớm.

Giáo dục môi trường không chỉ dừng ở truyền đạt kiến thức mà cần gắn với thực hành. Những việc làm như tiết kiệm điện, nước, phân loại rác và chăm sóc cây xanh, nếu được duy trì thường xuyên, sẽ trở thành thói quen và lan tỏa từ nhà trường đến gia đình, cộng đồng.

Để giải thưởng đạt hiệu quả thiết thực,  Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị quan tâm, hỗ trợ các trường ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo còn khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và khả năng tiếp cận thông tin, tạo điều kiện để các trường tham gia và giới thiệu những sáng kiến phù hợp với thực tế địa phương.

Các nhà trường cần chủ động đưa mục tiêu bảo vệ môi trường vào kế hoạch hoạt động, phân công trách nhiệm cụ thể, khuyến khích học sinh đề xuất sáng kiến và theo dõi kết quả thực hiện. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp với phụ huynh để duy trì thói quen sống xanh cả trong và ngoài trường học.

Đồng thời, phát huy vai trò cầu nối của Giải thưởng để các trường Việt Nam trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ mô hình hiệu quả với các nước ASEAN; tăng cường huy động sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và tổ chức xã hội về chuyên môn, học liệu, tập huấn giáo viên, ưu tiên những địa bàn khó khăn và bảo đảm các sáng kiến có khả năng duy trì lâu dài.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu mở rộng hợp tác ASEAN, huy động sự đồng hành của các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và tổ chức xã hội trong hỗ trợ chuyên môn, học liệu và tập huấn giáo viên. Theo ông, giá trị của giải thưởng không nằm ở số lượng sáng kiến mà ở hiệu quả thực tế và khả năng duy trì, nhân rộng lâu dài.

Gửi thông điệp tới học sinh, Thứ trưởng khuyến khích các em mạnh dạn đề xuất ý tưởng, cùng thầy cô và bạn bè biến sáng kiến thành những hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày. Ông tin tưởng, với sự chung tay của các cơ quan, đối tác, giáo viên và học sinh, Giải thưởng sẽ tiếp tục lan tỏa những mô hình bảo vệ môi trường thiết thực, có khả năng nhân rộng.

Xây dựng lối sống xanh từ lớp học

Bà Lê Thái Hà, Giám đốc Quỹ Vì Tương lai Xanh (Tập đoàn Vingroup), cho rằng xây dựng tương lai xanh không chỉ bắt đầu từ những chính sách lớn hay công nghệ tiên tiến mà còn được hình thành từ những hành động nhỏ hằng ngày.

Một chiếc bình nước được tái sử dụng, vòi nước được khóa sau khi sử dụng hay góc sân trường được học sinh cùng chăm sóc đều là những việc làm đơn giản nhưng thiết thực. Khi hàng triệu học sinh cùng thực hiện, những hành động này có thể tạo nên thay đổi lớn đối với môi trường.

Theo bà Hà, năm 2025, giải thưởng thu hút 300 lượt hồ sơ đăng ký, trong đó 294 hồ sơ hợp lệ và 60 trường được vinh danh. Bà đánh giá cao việc mở rộng ba chủ đề trong năm 2026, đồng thời nhấn mạnh một trường học sinh thái không nhất thiết phải có công trình quy mô lớn hay nguồn kinh phí dồi dào. Những sáng kiến phù hợp với điều kiện thực tế, được giáo viên và học sinh duy trì thường xuyên cũng có thể mang lại hiệu quả thiết thực.

Bà cho rằng việc hình thành Mạng lưới các trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam sẽ tạo cơ hội kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng những mô hình hiệu quả. Quỹ Vì Tương lai Xanh mong muốn tiếp tục đồng hành, thúc đẩy các sáng kiến bảo vệ môi trường tại trường học, gia đình và cộng đồng.

Chia sẻ tại sự kiện, Nhà giáo Nông Thúy Hòa – Chủ tịch Hội đồng Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội, đơn vị giành giải Quán quân Trường học sinh thái ASEAN năm 2025, cho biết: “Giải thưởng không chỉ là một danh hiệu. Giá trị lớn nhất chính là sự chuyển biến trong nhận thức, trong cách dạy, cách học và trong những hành động hằng ngày của thầy và trò”.

Với tinh thần đó, Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội cam kết với định hướng “Trường học Xanh – Hạnh phúc”, không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục, phát huy vai trò sáng tạo của đội ngũ giáo viên, đồng thời nuôi dưỡng những thế hệ học sinh có tri thức, nhân cách, kỹ năng và trách nhiệm với cộng đồng.

Trong khuôn khổ chương trình, các đại biểu, khách mời tham quan mô hình trường học sinh thái tại Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội; tìm hiểu các ấn phẩm giáo dục, dự án khởi nghiệp xanh của học sinh và trao đổi kinh nghiệm tổ chức hoạt động bảo vệ môi trường giữa các giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục.

Sau Lễ phát động, Hội nghị Mạng lưới các Trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam tập trung thảo luận thực trạng triển khai mô hình trường học sinh thái, sự cần thiết hình thành mạng lưới tại Việt Nam và kinh nghiệm xây dựng, vận hành mạng lưới. Tại hội nghị, các trường đăng ký tham gia mạng lưới, đồng thời cam kết triển khai các sáng kiến bảo vệ môi trường trong năm học 2026–2027.