Làng nghề miến gạo Thăng Long tất bật vào vụ Tết
Những ngày giáp Tết Nguyên đán 2026, về xã Thăng Bình (Thanh Hóa), dễ dàng cảm nhận không khí khẩn trương, rộn ràng bao trùm làng nghề làm miến gạo Thăng Long. Từ sáng sớm đến chiều muộn, tại các thôn Đại Bản, Tân Giao, khói bếp nghi ngút, sân phơi miến ken dày những dải miến trắng ngần.
Miến gạo Thăng Long được biết đến là sản phẩm truyền thống, gắn bó lâu đời với đời sống của người dân địa phương. Quy trình làm miến ở đây tuy đã có sự hỗ trợ của máy móc ở một số công đoạn, song cơ bản vẫn giữ những khâu thủ công, đòi hỏi sự tỉ mỉ, kinh nghiệm và sức lao động bền bỉ.
Gạo sau khi được lựa chọn kỹ, chủ yếu là giống Khang Dân và Kim cương 98, sẽ được ngâm, xay thành bột nước rồi lọc, ủ rồi phơi khô hoặc nấu chín. Sau đó, bột được đưa vào máy để hấp chín thành sợi, rồi đem phơi hoặc sấy, sau đó cắt sợi, phơi khô lần cuối trước khi đóng gói. Mỗi công đoạn đều ảnh hưởng trực tiếp đến độ dai, màu sắc và chất lượng sợi miến.
Gắn bó với nghề làm miến đã 15 năm, ông Lê Bá Phiệt (trú thôn Tân Giao, xã Thăng Bình) cho biết, gia đình ông hiện có 3 người cùng tham gia sản xuất theo nghề truyền thống gia truyền của làng quê.
Trung bình mỗi năm, gia đình ông làm được khoảng 20 tấn miến, doanh thu đạt hơn 100 triệu đồng. Riêng vào vụ Tết, cường độ làm việc tăng cao, mỗi ngày gia đình ông làm khoảng 200 kg miến, thu nhập đạt từ 400 - 500 nghìn đồng/ngày.
'Nghề này vất vả, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhất là khâu phơi miến. Nhưng bù lại, miến bán được giá, có đầu ra ổn định nên cũng giúp gia đình có đồng ra đồng vào, trang trải cuộc sống', ông Phiệt chia sẻ.
Không chỉ từng hộ gia đình, sự ra đời của Hợp tác xã (HTX) dịch vụ sản xuất miến gạo Thăng Long đã góp phần quan trọng trong việc tổ chức sản xuất theo hướng bài bản, nâng cao giá trị sản phẩm. Ông Trương Hữu Hoa - Giám đốc HTX miến gạo Thăng Long cho biết, HTX được xây dựng từ năm 2018, đến năm 2020 thì sản phẩm miến gạo được công nhận OCOP 3 sao và năm 2024, đạt OCOP 4 sao.
Hiện nay, HTX có 28 thành viên, tương ứng với 28 hộ sản xuất, mỗi năm cho ra lò từ 700 - 800 tấn miến cung ứng ra thị trường, sản xuất đến đâu tiêu thụ hết đến đó.
'Để chuẩn bị cho Tết Nguyên đán 2026, HTX dự kiến sản lượng sẽ tăng từ 15 - 20% so với ngày thường. Do nhu cầu dịp Tết tăng cao, vì vậy, bà con phải tranh thủ từng ngày', ông Hoa nói.
Về đầu ra, ông Hoa cho biết, HTX đã ký kết hợp đồng tiêu thụ với nhiều đối tác, các sản phẩm làm ra được người tiêu dùng đánh giá rất cao nên các hộ dân yên tâm sản xuất, mở rộng mô hình làm miến. Theo ông Hoa, bình quân một năm, mỗi hộ trong HTX đạt doanh thu vào khoảng 200 - 300 triệu đồng.
Sau khi trừ hết chi phí, thu nhập ước tính còn lại khoảng 70 - 90 triệu đồng/hộ/năm. Để chủ động nguồn nguyên liệu, HTX đã xây dựng vùng nguyên liệu với diện tích 240 ha, bảo đảm cung ứng hơn 1.500 tấn thóc phục vụ sản xuất miến.
Ông Phạm Ngọc Tuấn - Chủ tịch Hội Nông dân xã Thăng Bình cho biết, hiện toàn xã có khoảng 56 hộ tham gia sản xuất miến gạo, tập trung chủ yếu ở thôn Đại Bản và Tân Giao. Mỗi năm, các hộ sản xuất được hơn 800 tấn miến, giá trị đạt khoảng 16 tỷ đồng, bình quân mỗi hộ có thu nhập từ 8 - 10 triệu đồng/tháng từ việc làm miến.
'Nghề làm miến gạo không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho các hộ trực tiếp sản xuất mà còn giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động địa phương, đặc biệt là lao động nông thôn lúc nông nhàn. Tuy vậy, hiện nay, người làm nghề vẫn phải đối mặt với không ít khó khăn, nhất là thời tiết thất thường, ảnh hưởng lớn đến khâu phơi miến, rồi giá nguyên liệu, chi phí điện, nhiên liệu có thời điểm tăng cao, lao động trẻ ít mặn mà với nghề truyền thống', ông Tuấn nói.
Trong nhịp sản xuất hối hả những giáp Tết Nguyên đán, sợi miến gạo trắng trong không chỉ mang theo hương vị Tết truyền thống, mà còn gửi gắm kỳ vọng về một cái Tết đủ đầy, ấm no của người dân làng nghề Thăng Long.
