Lạng Sơn: Tăng nguồn nhân lực có tay nghề, bắt nhịp xu thế đổi mới

Không còn là những công việc giản đơn dựa vào sức lao động phổ thông, nhiều công trình lớn tại Lạng Sơn đang đòi hỏi lực lượng công nhân có tay nghề, kỷ luật và khả năng vận hành thiết bị hiện đại. Điển hình như Dự án cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị – Chi Lăng – một trong những công trình hạ tầng trọng điểm của tỉnh – đang được triển khai với tiến độ khẩn trương, thi công liên tục kể cả dịp nghỉ lễ.

Tại các gói thầu trên tuyến, hàng trăm công nhân, kỹ sư chia ca làm việc xuyên ngày đêm. Máy móc hiện đại như trạm trộn bê tông, máy lu rung, máy đào công suất lớn được vận hành bởi những lao động đã qua đào tạo bài bản. Chính môi trường thi công thực tế đã trở thành nơi giúp người lao động nâng cao kỹ năng nhanh chóng.

Lực lượng kỹ sư, cán bộ kỹ thuật chủ chốt tại các công trường hiện nay phần lớn do các nhà thầu huy động từ nhiều địa phương khác nhau. Đây là đặc điểm phổ biến ở các dự án quy mô lớn, khi yêu cầu kỹ thuật cao vượt quá khả năng đáp ứng tức thời của nguồn nhân lực tại chỗ.

Dù vậy, tỷ lệ lao động địa phương tham gia trực tiếp vào các công trình đang có xu hướng tăng lên. Không chỉ dừng ở các công việc phổ thông, nhiều lao động tại chỗ đã được đào tạo, từng bước đảm nhận các vị trí như vận hành máy, tổ trưởng thi công sau thời gian làm việc thực tế tại công trường.

Anh Nguyễn Văn Hùng, lao động tại phường Đồng Đăng, chia sẻ: “Trước đây tôi làm việc thời vụ, thu nhập bấp bênh. Khi vào công trường cao tốc, ban đầu chỉ làm phụ việc, sau được hướng dẫn vận hành máy lu, dần dần quen việc. Hiện thu nhập đạt khoảng 13–15 triệu đồng mỗi tháng, ổn định hơn nhiều và có nghề để gắn bó lâu dài.”

Không chỉ tại các công trường hạ tầng, tại các khu, cụm công nghiệp, quá trình chuyển dịch từ lao động phổ thông sang lao động kỹ năng cũng đang diễn ra rõ nét. Nhiều doanh nghiệp khi đầu tư vào Lạng Sơn đã chủ động tổ chức đào tạo ngay từ đầu, giúp người lao động địa phương từng bước tiếp cận môi trường sản xuất công nghiệp.

Chị Hoàng Thị Lan, người dân thôn Kéo Kham, xã Đồng Đăng, hiện là công nhân làm việc tại nhà máy trong Khu công nghiệp VSIP Lạng Sơn, cho biết: “Khi mới vào làm, tôi chưa có kinh nghiệm nên được công ty hướng dẫn trực tiếp ngay tại dây chuyền. Trong khoảng 3 tháng đầu, vừa học việc vừa làm, có người kèm từng công đoạn từ vận hành máy đến kiểm tra sản phẩm. Sau thời gian này, tôi quen việc, được ký hợp đồng chính thức, mức lương hiện khoảng 9–11 triệu đồng mỗi tháng, chưa kể tăng ca.”

Tương tự, anh Lý Văn Bình, người dân thôn Đồng Bục, xã Hữu Lũng, chia sẻ rằng trước đây chủ yếu làm nông nghiệp, thu nhập phụ thuộc vào mùa vụ. “Vào nhà máy không phải đi học riêng, mà làm luôn, có người hướng dẫn. Sau vài tháng thì thành thạo, công việc ổn định hơn, thu nhập khoảng 10–12 triệu đồng mỗi tháng, có bảo hiểm và chế độ rõ ràng.”

Những câu chuyện này cho thấy hiệu quả của mô hình đào tạo “cầm tay chỉ việc” ngay trong quá trình sản xuất. Việc vừa học vừa làm không chỉ giúp người lao động nhanh chóng thích nghi mà còn rút ngắn thời gian đào tạo, đáp ứng kịp nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp.

Không chỉ tại các công trường hạ tầng, nhu cầu lao động kỹ thuật còn gia tăng mạnh tại các khu, cụm công nghiệp. Tại Khu công nghiệp VSIP Lạng Sơn, dự án đã được giao đất hơn 170 ha, đạt khoảng 85% quy mô giai đoạn 1; hạ tầng đang được triển khai trên diện tích khoảng 100 ha và đã có nhiều nhà đầu tư thứ cấp ký kết thuê đất, chuẩn bị đưa nhà máy vào hoạt động.

Chỉ riêng trong quý I/2026, một số dự án thứ cấp với tổng vốn đầu tư hàng nghìn tỷ đồng đã được cấp phép, kéo theo nhu cầu lớn về lao động vận hành dây chuyền, kỹ thuật viên và nhân lực có khả năng thích ứng công nghệ. Đây là giai đoạn bản lề, khi nhu cầu nhân lực không chỉ tăng về số lượng mà còn đòi hỏi chất lượng cao hơn.

Trong giai đoạn tới, áp lực về nguồn nhân lực tại Lạng Sơn được dự báo sẽ gia tăng mạnh khi hệ thống khu, cụm công nghiệp tiếp tục mở rộng. Theo quy hoạch phát triển tỉnh thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, các khu công nghiệp được bố trí tại nhiều địa bàn có lợi thế về giao thông và quỹ đất như Hữu Lũng, Chi Lăng, Tuấn Sơn, Tân Thành, Thiện Tân, Na Dương, Đình Lập, Lộc Bình.

Mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh có 8 khu công nghiệp, sau năm 2030 phát triển thêm 11 khu công nghiệp; đồng thời phấn đấu hình thành 28 cụm công nghiệp trước năm 2030 và tiếp tục mở rộng trong giai đoạn sau. Hiện nay, toàn tỉnh đã có 2 khu công nghiệp và 12 cụm công nghiệp được thành lập với tổng diện tích khoảng 1.260 ha, tạo nền tảng cho quá trình công nghiệp hóa.

Đáng chú ý, theo định hướng quy hoạch điều chỉnh, đến năm 2030 số lao động có việc làm trên địa bàn dự kiến đạt khoảng 339.000 người. Con số này cho thấy nhu cầu rất lớn về nguồn nhân lực trong bối cảnh các dự án công nghiệp đồng loạt đi vào hoạt động, đặc biệt là lao động có tay nghề và khả năng thích ứng công nghệ.

Nếu không kịp thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại chỗ, nguy cơ thiếu hụt lao động kỹ thuật hoàn toàn có thể xảy ra, buộc doanh nghiệp phải tuyển dụng từ các địa phương khác. Khi đó, cơ hội việc làm và giá trị gia tăng từ các dự án sẽ khó lan tỏa sâu đến người dân địa phương.

Từ thực tế này, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tham gia vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực. Thay vì chờ nguồn lao động sẵn có, các đơn vị phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp để đào tạo theo nhu cầu, đưa học viên tham gia thực hành tại công trường, nhà máy. Một số doanh nghiệp áp dụng hình thức đào tạo ngay trong quá trình sản xuất, giúp người lao động nhanh chóng làm chủ thiết bị và quy trình.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Trần Thanh Nhàn cho biết, tỉnh xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, tập trung gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp, nâng cao kỹ năng cho người lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp và dịch vụ trong giai đoạn mới.

Từ thực tiễn các công trình thi công quy mô lớn đến hoạt động sản xuất tại các khu công nghiệp, xu hướng chuyển dịch từ lao động phổ thông sang lao động có tay nghề đang diễn ra rõ nét. Người lao động chủ động học nghề, doanh nghiệp tăng cường đào tạo tại chỗ, chính quyền đồng hành hỗ trợ, từng bước hình thành hệ sinh thái lao động hiện đại.

Từ các công trường thi công xuyên lễ đến những khu công nghiệp đang hình thành, một xu hướng rõ rệt đang dần định hình: lao động không còn đơn thuần là sức lực mà chuyển sang giá trị của kỹ năng và tri thức. Khi người lao động địa phương thực sự làm chủ công nghệ, đó sẽ là lúc dấu ấn của Lạng Sơn được thể hiện rõ nét trong tiến trình phát triển kinh tế của tỉnh trong thời kỳ đổi mới.