‘Lớp học pháp luật' giữa phiên chợ vùng cao

Phiên chợ dưới màn sương

Buổi sớm ở Trung Sơn, mây còn vương trên những sườn núi. Sau trận mưa lũ đầu tháng 8, không khí vùng cao mang theo hơi ẩm của đất và cây rừng. Dọc lối chợ, những mái ô lần lượt mở ra, người mua, người bán từ các thôn, bản cũng dần đông hơn.

Giữa màu xanh núi rừng và sắc áo truyền thống của đồng bào, một màu xanh khác xuất hiện: màu áo bộ đội và dân quân. Không sân khấu cầu kỳ, trước một hiên nhà ven chợ, cán bộ, chiến sĩ dựng khung biển, kê bàn rồi sắp ngay ngắn từng chồng sách, tài liệu, tờ gấp tuyên truyền.

Những cuốn sách về lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam, lực lượng vũ trang Quân khu 2 và lực lượng vũ trang tỉnh Tuyên Quang được đặt cạnh các văn bản pháp luật, tài liệu về chính sách dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh và những ấn phẩm hướng dẫn nhận diện thông tin xấu độc trên không gian mạng. Chỉ trong ít phút, một điểm tuyên truyền lưu động giản dị đã hình thành ngay giữa phiên chợ.

Đại tá Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang, cùng cán bộ, chiến sĩ và lực lượng dân quân địa phương trực tiếp giới thiệu tài liệu, trao đổi với người dân. Ở đó, gần như không còn khoảng cách giữa người tuyên truyền và người nghe.

Cán bộ đứng bên bà con, mở từng tờ gấp, chỉ vào những nội dung cần lưu ý và kiên nhẫn giải thích. Có lúc, một chiến sĩ nghiêng người giúp cụ già đọc rõ dòng chữ nhỏ. Ở một góc khác, những phụ nữ trong trang phục truyền thống chuyền tay nhau tài liệu, vừa xem vừa trao đổi. Tiếng nói, tiếng cười khiến không gian tuyên truyền trở nên gần gũi như một cuộc trò chuyện giữa những người thân quen. Pháp luật đã không còn là những trang văn bản khô cứng, mà hiện diện trong một cuộc trò chuyện giữa chợ, ở khoảng cách vừa đủ để nghe và để hỏi lại khi chưa hiểu.

Trung Sơn cách trung tâm tỉnh Tuyên Quang khoảng 40 km, phần lớn dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Đời sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông, lâm nghiệp. Địa bàn rộng, đồi núi chia cắt, dân cư phân tán khiến việc đưa thông tin đến từng cộng đồng luôn cần những cách làm linh hoạt. Bởi vậy, phiên chợ - nơi người dân từ nhiều thôn gặp nhau trở thành một không gian phù hợp để người lính đưa chủ trương, pháp luật đến gần bà con.

Đưa điều lớn lao về gần cuộc sống

Hoạt động do Ban Chỉ đạo thực hiện Đề án 57 tỉnh Tuyên Quang tổ chức. Đề án có tên đầy đủ là “Quân đội tham gia tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số tích cực đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc của các thế lực thù địch trong tình hình mới”, giai đoạn 2026-2031.

Đằng sau tên gọi mang tính khái quát ấy là yêu cầu rất cụ thể: giúp đồng bào hiểu đúng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhận rõ những thông tin sai lệch, luận điệu kích động, chia rẽ; từ đó biết tự bảo vệ mình và cùng giữ gìn sự bình yên của cộng đồng...

Những nội dung như chính sách dân tộc, tôn giáo, phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng, an ninh hay nhận diện thông tin xấu độc trên mạng vốn không dễ chuyển tải nếu chỉ đọc lại văn bản.

Ở điểm tuyên truyền lưu động, cán bộ, chiến sĩ đã tách những vấn đề lớn thành từng nội dung ngắn, trực quan trên tờ gấp. Mỗi lần ngón tay người cán bộ dừng lại ở một ô thông tin, một điều tưởng như xa xôi, khó hiểu lại được kết nối ngay với đời sống hằng ngày. Bộ đội cũng động viên bà con cần kiểm tra nguồn tin trước khi tin và chia sẻ; không nghe theo những lời xuyên tạc, kích động; khi có điều chưa rõ thì tìm đến cơ quan chức năng hoặc người có trách nhiệm ở cơ sở để được giải thích.

Ở một góc khác, chiến sĩ dân quân đứng cùng những người cao tuổi, mỗi người cầm một tài liệu, cùng dò theo từng phần. Sự kiên nhẫn ấy làm nên chiều sâu của một buổi tuyên truyền. Bởi tuyên truyền không chỉ là nói cho đúng, đủ nội dung, điều quan trọng hơn là biết người nghe đã hiểu đến đâu và điều gì còn cần được giải thích sâu sắc hơn.

Không gian của buổi tuyên truyền còn có điểm phổ biến, giáo dục và tư vấn pháp luật gắn với Đề án 1371 - đề án phát huy vai trò của Quân đội nhân dân trong vận động nhân dân chấp hành pháp luật tại cơ sở. Đề án 57 và Đề án 1371 có những trọng tâm khác nhau, nhưng gặp nhau ở phương châm: pháp luật muốn đi vào cuộc sống phải được đưa đến đúng địa bàn, đúng đối tượng và bằng hình thức người dân dễ tiếp nhận.

Gần dân để bồi đắp niềm tin

Trên chiếc bàn nhỏ, hàng trăm đầu sách, tài liệu và văn bản pháp luật được sắp xếp thành một gian trưng bày. Bên cạnh tài liệu về dân tộc, tôn giáo là những cuốn sách ghi lại quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, lực lượng vũ trang Quân khu 2 và lực lượng vũ trang tỉnh Tuyên Quang.

Tại đây còn có các tờ gấp giới thiệu “Chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Những nội dung ấy được giới thiệu trong dịp toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hướng tới kỉ niệm 81 năm Ngày Cách mạng tháng 8 thành công và Quốc khánh 2/9 và 80 năm Ngày truyền thống lực lượng vũ trang Quân khu 2…

Giữa phiên chợ vùng cao, câu chuyện pháp luật được nối với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, trách nhiệm bảo vệ thành quả cách mạng và gìn giữ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Những trang sách lịch sử nhắc người đọc rằng sự bình yên của mỗi bản làng được đánh đổi bằng nhiều hy sinh; chấp hành pháp luật và giữ gìn đoàn kết cũng chính là cách mỗi người góp sức bảo vệ cuộc sống hôm nay.

Buổi tuyên truyền không làm xáo trộn nhịp phiên chợ. Người dân đến, dừng lại xem tài liệu, nghe giải thích rồi tiếp tục công việc. Cán bộ, chiến sĩ chủ động tìm đến từng nhóm nhỏ, lựa chọn nội dung và cách trao đổi phù hợp. Chính sự hòa mình vào đời sống ấy giúp hoạt động tuyên truyền giảm tính một chiều, để chủ trương, chính sách được quân dân cùng đọc, cùng trao đổi và soi chiếu vào những vấn đề cụ thể.

Trung Sơn là địa bàn miền núi, thường xuyên đối mặt nguy cơ sạt lở trong mùa mưa bão. Khi thiên tai xảy ra, lực lượng vũ trang cùng cấp ủy, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể lại có mặt tại những nơi xung yếu, giúp người dân dọn bùn đất, khơi thông cống rãnh, thu dọn cây đổ, di chuyển tài sản và kiểm tra các khu vực có nguy cơ sạt lở.

Đại tá Nguyễn Ngọc Sơn, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ CHQS tỉnh Tuyên Quang cho biết, Đề án 57 đặt ra nhiệm vụ đấu tranh làm thất bại âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

“Với chúng tôi, nhiệm vụ ấy hiện lên bằng hình ảnh người lính đứng giữa đồng bào, kiên nhẫn nói chuyện, lắng nghe và giải thích. Muốn người dân tin, trước hết phải gần dân, muốn đồng bào cùng chung sức, trước hết phải hiểu điều họ đang quan tâm. 'Thế trận lòng dân' vì thế được xây từ những cuộc gặp bình dị, từ sự hiện diện bền bỉ và chân thành của cán bộ, chiến sĩ ở cơ sở như hôm nay”  Đại tá Nguyễn Ngọc Sơn chia sẻ.