Lý Anh Lam: Hành trình từ họa sĩ đến nghệ sĩ nhiếp ảnh

Hành trình từ mỹ thuật báo chí đến “ngọn lửa” nhiếp ảnh

Tôi từng có một thời gian khoảng 7 năm (từ 2006  đến 2012), công tác chung tại Báo Hậu Giang cũ cùng Lý Anh Lam, tên thật là Nguyễn Hiền Thanh, sinh năm 1984 ngụ tại TX Long Mỹ, tỉnh Hậu Giang cũ nay là xã Long Mỹ, TP Cần Thơ.

Có lẽ là một họa sĩ gắn bó với mỹ thuật báo chí nên con đường đến với “ngọn lửa” nhiếp ảnh của Lý Anh Lam lại nhanh chóng trưởng thành và gặt hái được nhiều thành công, không bao lâu Lý Anh Lam đã trở thành một trong những NSNA tiêu biểu của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long hôm nay. Lý Anh Lam không chỉ làm nghề bằng máy ảnh, mà sống cùng máy ảnh với tất cả rung cảm và trách nhiệm đối với đất, người quê hương nơi đây.

Bắt đầu sự nghiệp là một họa sĩ thiết kế báo in tại Báo Hậu Giang cũ (nay là Báo và Đài PTTH Cần Thơ), Lý Anh Lam sớm hun đúc cho mình tư duy nghệ thuật sâu sắc. Thế mạnh mỹ thuật, kết hợp với nhạy cảm phóng sự, chính là hành trang khiến mỗi tấm ảnh của Lý Anh Lam chú trọng không chỉ vào bố cục ánh sáng hay kỹ thuật ghi ảnh, mà còn kể lại những câu chuyện đằng sau mỗi bức ảnh. Những thành công bước đầu của Lý Anh Lam khi chập chững bước vào làng NSNA chuyên nghiệp từ năm 2017 chính là những cuộc thi ảnh báo chí địa phương với hàng loạt giải thưởng tốp đầu ở cấp tỉnh và khu vực.

Nhiều lần Lý Anh Lam chia sẻ với tôi, em học được việc kể chuyện qua ảnh (bằng phóng sự ảnh – PV) từ các đồng nghiệp đi trước, từ chính những tác phẩm bằng ảnh của đồng nghiệp mà Lý Anh Lam trực tiếp dàn trang, chính vì vậy hành trình sáng tác của Lý Anh Lam không đơn thuần là bắt giữ khoảnh khắc đẹp, mà còn ghi nhận thật rõ ràng giá trị văn hóa – xã hội, hướng ống kính vào đời sống thường nhật, các tập tục văn hóa đặc trưng, những nụ cười, những dáng điệu lao động… đặc trưng riêng của miền Tây sông nước. Nhờ đó, từng bức ảnh của anh chứa đựng một nhịp sống, một phác họa văn hóa và tâm hồn con người miền sông nước theo cách chân thực và thấm đượm cảm xúc.

Dấu ấn Lý Anh Lam từ “Hạt vàng gieo những niềm vui”

Không phải nói quá, trong số các nhiếp ảnh hiện đang công tác trong cơ quan báo chí ở khu vực ĐBSCL chụp nhiều về lúa gạo, nông dân không ai qua Lý Anh Lam. Chính vì vậy mà trong số những dấu ấn nghệ thuật của mình, bộ ảnh “Hạt vàng gieo những niềm vui”, một sáng tác giàu tính biểu cảm về đời sống nông nghiệp miền Tây đã đưa tên tuổi của Lý Anh Lam lên tầm quốc gia khi được trao Huy chương Vàng tại Giải thưởng Nhiếp ảnh Xuất sắc của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam năm 2023. Bộ ảnh không chỉ được ghi nhận về giá trị nghệ thuật xuất sắc, mà còn được đề cử tham dự Giải thưởng Văn học – Nghệ thuật toàn quốc của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, một trong những giải thưởng nghệ thuật danh giá nhất trong năm đó.

Những tác phẩm của Lý Anh Lam khác với các NSNA khác chính là tính chân thực trong từng bức ảnh. Từng bức ảnh luôn có sự thăng hoa trong tư duy nhưng không phô trương ánh sáng kỹ thuật, vừa xử lý tinh tế vừa kể những câu chuyện sâu sắc, chân thực nhất về lao động.

Những hình ảnh rất đỗi bình thường của bao người nhưng qua con mắt của Lý Anh Lam nó lại trở thành những bức tranh nghệ thuật có hồn, nhiều màu sắc. Chính vì vậy các tác phẩm của Lý Anh Lam ghi điểm không chỉ bởi chất lượng hình ảnh, mà ở sự gắn bó với không gian sống. Từ con đường quê đỏ rực hoa phương, hàng ngày Lý Anh Lam đi làm đã tạo ra bộ ảnh “Con đường hoa phượng” từng gây sốt trên mạng xã hội. Hay những khung cảnh bến nước, cánh đồng lúa chín, qua ánh mắt của Lý Anh Lam khiến người xem không chỉ nhìn thấy mà còn cảm nhận được nhịp thở cuộc sống rất khác của vùng đất này.

Lý Anh Lam cũng chia sẻ vui: “Không cần phải đi đâu xa, quan trọng là người cầm máy chịu khó quan sát, cảm nhận để tìm ra góc ảnh đẹp”. Cách nhìn này đã hình thành nên phong cách riêng, nơi mỗi khung ảnh là lời mời gọi người xem dừng lại, suy ngẫm về giá trị của những điều tưởng chừng giản đơn nhất.

Góc nhìn Việt Nam truyền cảm đến bạn bè quốc tế

Thời gian đầu được các đồng nghiệp rủ rê đi chụp chơi hay đi sáng tác cùng các chú, các anh trong tỉnh, các tác phẩm của Lý Anh Lam thường bó hẹp ở phạm vi địa phương hay một không gian hẹp. Nhưng sau một thời gian cùng với những thành công là những động lực khiến Lý Anh Lam đam mê nhiếp ảnh lúc nào không hay, phạm vi sáng tác cũng rộng hơn, có được các khoản tiền thưởng đầu tư hết vào phương tiện máy ảnh, ống kính. Vì vậy Lý Anh Lam mở rộng sáng tác sang nhiều mảng khác nhau, trong đó có ảnh phong cảnh, ảnh đời thường, ảnh tài liệu, thậm chí là ảnh thiên nhiên động vật hoang dã.

Sau khi có những thành tích cao các giải thưởng nhiếp ảnh trong nước Lý Anh Lam thử sức với các giải thưởng quốc tế. Những thành tích quốc tế mà Lý Anh Lam đạt được cũng là một phần quan trọng trong hồ sơ của anh: từ Huy chương Vàng (HCV) ảnh quốc tế tại Ấn Độ (2019), Huy chương Bạc (HCB) tại Pháp và Nepal, đến nhiều Huy chương Đồng (HCĐ) ở các cuộc thi quốc tế tại Malaysia, Ý và Indonesia…

Đặc biệt năm 2025 vừa qua NSNA Lý Anh Lam đã đạt 11 HCV, 2 HCB và 6 HCĐ quốc tế. Những giải thưởng này không chỉ công nhận kỹ thuật điêu luyện, mà còn minh chứng cho tư duy nghệ thuật mang dấu ấn văn hóa sâu sắc, một góc nhìn Việt Nam truyền cảm đến bạn bè quốc tế. 

Thời gian qua là hội viên chính thức của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam (năm 2022) sinh hoạt tại Chi hội Nhiếp ảnh Cần Thơ, Lý Anh Lam không chỉ hăng say sáng tác mà còn tích cực tham gia tổ chức, thúc đẩy phong trào nhiếp ảnh khu vực. Công việc này góp phần nâng cao chất lượng hoạt động nhiếp ảnh khu vực mà còn là hoạt động kết nối các tay máy, từ những người mới đến những nghệ sĩ dày dặn nhằm lan tỏa vẻ đẹp văn hóa và giá trị sống qua từng khuôn hình.

Với những cống hiến và thành tích đạt được thời gian qua, Lý Anh Lam khẳng định một chân lý nghệ thuật: nhiếp ảnh không chỉ ghi lại những gì “đẹp”, mà còn phản ánh chân thực đời sống, thúc đẩy sự gặp gỡ giữa nghệ sĩ và cộng đồng. Đó là trách nhiệm văn hóa sâu sắc mà anh luôn theo đuổi, một hành trình nghệ thuật không ngừng nghỉ.

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng hiện đại, việc tạo ra một bức ảnh đẹp không khó, nhưng việc tạo ra những bức ảnh đẹp từ những hoạt động chân thực, giàu cảm xúc vùng miền, bản sắc cá nhân như NSNA Lý Anh Lam thì không nhiều. Từ những khung hình phong cảnh bình dị đến những khoảnh khắc đời sống lao động, mỗi tác phẩm của anh đều chứa đựng một câu chuyện, một hơi thở, một lời nhắc nhở người xem dừng lại và cảm nhận sâu sắc hơn thế giới chung quanh mình.