Mạng xã hội không phải nơi “kết tội”
Những ngày qua, việc một số nghệ sĩ vi phạm pháp luật đang đẩy thành làn sóng công kích, nghi kỵ, phán xét nhiều nghệ sĩ khác trên mạng xã hội. Thậm chí có những quy kết nghệ sĩ A, nghệ sĩ B sử dụng ma tuý… Đây là những hành động không đúng, càng làm văn hoá ứng xử trên mạng xã hội trở nên kém văn minh.
Tất nhiên, khi thần tượng sa ngã, niềm tin của công chúng đã bị tổn thương. Đối với giới trẻ, nhiều nghệ sĩ trở thành thần tượng, người truyền cảm hứng, góp phần định hình lối sống và hệ giá trị. Trong bối cảnh đời sống văn hóa tinh thần ngày càng được nâng cao, công chúng không chỉ thưởng thức các sản phẩm nghệ thuật mà còn tìm đến nghệ sĩ như những hình mẫu để ngưỡng mộ và noi theo.
Các vụ việc liên quan đến một số nghệ sĩ thời gian qua không chỉ gây ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân, mà còn tạo nên những tranh luận lớn về chuẩn mực đạo đức, trách nhiệm xã hội của người nổi tiếng và tác động của văn hóa thần tượng trong đời sống hiện đại. Những sai phạm liên quan đến ma túy của nghệ sĩ thường tạo ra tác động xã hội lớn hơn nhiều so với các đối tượng khác bởi đây là những người của công chúng, có sức ảnh hưởng rộng và sở hữu lượng người hâm mộ đông đảo.
Điều đáng nói, bên cạnh các thông tin chính thức từ cơ quan chức năng, nhiều nghệ sĩ, ca sĩ và diễn viên bất ngờ bị cư dân mạng réo tên chỉ vì những lời nói bóng gió, ám chỉ hoặc các bài đăng mập mờ trên mạng xã hội. Không ít tài khoản, hội nhóm, fanpage liên tục đưa ra những câu chữ nửa kín nửa hở, khiến dư luận mặc nhiên liên tưởng một số cá nhân đang liên quan đến ma túy dù chưa có bất kỳ kết luận nào từ cơ quan điều tra. Bên cạnh những phản ứng chính đáng, không ít trường hợp trên không gian mạng đã xuất hiện các hành vi công kích cá nhân, xúc phạm hoặc “đấu tố” nghệ sĩ theo hướng cực đoan, tạo nên những làn sóng tranh cãi dữ dội và kéo dài. Từ những bài đăng cá nhân, livestream cho đến clip dài hàng chục phút, nhiều câu chuyện đời tư của người nổi tiếng bị phơi bày công khai, chủ yếu xoay quanh tình cảm, hôn nhân, lối sống và cách ứng xử. Chỉ với vài thao tác đăng tải, những câu chuyện vốn thuộc phạm vi riêng tư nhanh chóng lan truyền, biến không gian mạng thành nơi phán xét cảm tính, nơi dư luận dễ dàng kết luận trước khi sự thật được kiểm chứng.
Trong khi, điều cần làm là phải phân biệt rõ giữa việc phê phán sai phạm với hành vi công kích quá khích; phản ứng của công chúng cần dựa trên sự tỉnh táo, khách quan và có trách nhiệm; không biến mạng xã hội thành nơi nghi kỵ và phán xét. Một xã hội văn minh không chỉ thể hiện ở khả năng lên án cái xấu mà còn ở cách ứng xử trước những sai lầm của con người.
Điều này cũng đặt ra yêu cầu đối với văn hóa ứng xử trên không gian mạng. Mạng xã hội tưởng là ảo, nhưng không hề đứng ngoài sự kiểm soát của pháp luật. Mỗi phát ngôn, mỗi bài đăng đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng đặc biệt khi liên quan đến danh dự và cuộc sống của người khác. Nếu sa đà vào tranh cãi trên mạng xã hội chỉ khiến sự việc kéo dài, gây tổn hại thêm cho cả hai phía.
Vừa rồi, Bộ VHTTDL đã chính thức ban hành Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số nhằm định hướng hành vi chuẩn mực, thúc đẩy xây dựng môi trường số lành mạnh. Đây không chỉ là yêu cầu của cơ quan quản lý mà còn là trách nhiệm của mỗi người dùng mạng.
Khi mỗi cá nhân ý thức được sức lan tỏa của từng lời nói, hình ảnh và hành động trên không gian mạng, những chuẩn mực văn minh sẽ dần hình thành, góp phần tạo dựng môi trường số lành mạnh, tích cực và giàu giá trị văn hóa cho cộng đồng. Và để xây dựng môi trường nghệ thuật lành mạnh, cần có sự vào cuộc đồng bộ từ cơ quan quản lý, các tổ chức nghề nghiệp, nghệ sĩ và cả công chúng.
