Mặt trận mở rộng không gian kết nối kiều bào trên nền tảng số

Mở rộng không gian đại đoàn kết

Sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW, công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã có những chuyển biến căn bản, toàn diện. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hiện có hơn 6,5 triệu người tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ; không ngừng lớn mạnh, cơ cấu ngày càng đa dạng, tỷ lệ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân và lao động kỹ thuật cao ngày càng tăng. Kiều bào không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam mà còn là nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, kết nối Việt Nam với thế giới và tham gia vào sự nghiệp xây dựng, phát triển, bảo vệ Tổ quốc.

Cộng đồng gồm những thế hệ định cư lâu năm, trí thức, chuyên gia, doanh nhân, người lao động, du học sinh và lớp trẻ sinh ra ở nước ngoài. Mỗi nhóm có nhu cầu, cách gắn bó với quê hương và khả năng đóng góp khác nhau; vì vậy, một phương thức vận động chung khó đáp ứng đầy đủ yêu cầu mới.

Các cuộc gặp trực tiếp, chương trình về nguồn và hoạt động hỗ trợ hội đoàn vẫn có giá trị không thể thay thế. Tuy nhiên, khoảng cách địa lý, chênh lệch múi giờ và sự phân tán của cộng đồng đòi hỏi phải mở rộng không gian đại đoàn kết sang môi trường số.

Kế hoạch số 12/KH-MTTW-UB triển khai Chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031 nêu rõ nhiệm vụ: “Đổi mới phương thức tập hợp, kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trên nền tảng số; hỗ trợ tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài”. Đây không chỉ là việc lập thêm một trang thông tin hoặc tổ chức nhiều cuộc họp trực tuyến hơn, điều cốt lõi là xây dựng một không gian chung, nơi kiều bào có thể tiếp cận thông tin, kết nối với tổ chức Mặt trận, phản ánh tâm tư, đề xuất sáng kiến và tham gia hoạt động cộng đồng thuận lợi hơn.

Từ kết nối thông tin đến đồng hành, kiến tạo

Điểm mới là chuyển từ vận động theo sự kiện sang đồng hành thường xuyên. Nền tảng số chỉ thực sự có ý nghĩa khi kiều bào có thể gửi kiến nghị và theo dõi phản hồi; chuyên gia góp ý chính sách từ xa; doanh nhân tìm kiếm cơ hội hợp tác; thanh niên kiều bào tham gia các chương trình văn hóa, tình nguyện, khởi nghiệp mà không bị giới hạn bởi địa lý.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Chuyển đổi số phải tạo ra phương thức mới để Mặt trận gần dân hơn, nghe dân rộng hơn, phản hồi dân nhanh hơn, giám sát việc giải quyết kiến nghị của dân minh bạch hơn. Cần vận hành hiệu quả các nền tảng số để Nhân dân có thể phản ánh, kiến nghị, góp ý mọi lúc, mọi nơi; phát triển Cổng Mặt trận số 24/7, tổ chức ‘Tháng nghe dân nói’, triển khai Bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh”.

Tinh thần ấy cần được vận dụng trực tiếp vào công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Kết nối số không thể chỉ dừng ở việc truyền tải thông tin, mà phải có cơ chế tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý và thông tin lại kết quả.

Trong quá trình xây dựng và vận hành Cổng Mặt trận số 24/7, có thể hình thành một hợp phần dành cho người Việt Nam ở nước ngoài, bảo đảm liên thông nhưng không chồng chéo với các cơ quan có chức năng về kiều bào. Hợp phần này có thể tích hợp bản đồ hội đoàn, dữ liệu chuyên gia, diễn đàn tham vấn, kho học liệu tiếng Việt và không gian kết nối dự án.

Đột phá về cơ chế tập hợp

Nghị quyết số 23-NQ/TW yêu cầu: “Hoàn thiện cơ chế, tạo thuận lợi để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia tích cực, có trách nhiệm vào đời sống chính trị - kinh tế - xã hội của đất nước; trở thành thành viên của một số tổ chức chính trị - xã hội ở trong nước; đóng góp ý kiến xây dựng chủ trương, đường lối, chính sách; tham gia các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Đồng thời, Nghị quyết giao Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng hướng dẫn thực hiện. Đây là bước đột phá, giúp quan hệ giữa các tổ chức trong nước với kiều bào trở thành sự gắn kết ổn định, lâu dài, gắn với quyền tham gia và trách nhiệm đóng góp.

Để những quy định mới đi vào cuộc sống, điều quan trọng là phải đổi mới cách thức tổ chức, kết nối và tương tác với kiều bào. Trong đó, chuyển đổi số cần được nhìn nhận như một phương thức để mở rộng không gian tập hợp, rút ngắn khoảng cách địa lý, tăng cường tương tác và quan trọng hơn là chuyển sự quan tâm, nguyện vọng, sáng kiến của kiều bào thành những đóng góp cụ thể cho đất nước.

Từ yêu cầu đó, có thể tập trung vào các nhóm giải pháp nhằm tạo dựng một phương thức kết nối thực chất, thường xuyên và bền vững.

Trước hết là xây dựng hệ sinh thái số dùng chung, liên thông Cổng Mặt trận số 24/7 với các tổ chức thành viên, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và cơ quan quản lý nhà nước. Cùng với đó, xây dựng mạng lưới số lấy con người làm trung tâm. Mặt trận cần phát huy các vị Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là người Việt Nam ở nước ngoài, cùng đội ngũ trí thức, doanh nhân, chức sắc, người có uy tín, lãnh đạo hội đoàn và thế hệ trẻ làm hạt nhân kết nối. Có thể hình thành mạng lưới cộng tác viên số theo địa bàn, lĩnh vực để nắm bắt nhu cầu và phát hiện sáng kiến. Thực tiễn cho thấy các vị Ủy viên là người Việt Nam ở nước ngoài đã phát huy vai trò cầu nối, tập hợp cộng đồng và hỗ trợ nâng cao vị thế của kiều bào ở nước sở tại.

Tiếp theo cần thể chế hóa đối thoại, tham vấn và phản hồi trực tuyến. Mặt trận định kỳ tổ chức diễn đàn kiều bào theo chuyên đề; lấy ý kiến đối với dự thảo chính sách; mở các phòng tham vấn dành cho chuyên gia; xây dựng cơ chế trả lời kiến nghị có thời hạn. Khi kiều bào thấy ý kiến của mình được lắng nghe, được phản hồi và có khả năng tạo ra thay đổi, kết nối số sẽ chuyển hóa thành niềm tin xã hội.

Và cuối cùng là biến kết nối thành chương trình hành động cụ thể: chuyên gia gắn với nhiệm vụ khoa học; doanh nhân gắn với dự án đầu tư; thanh niên gắn với khởi nghiệp và trải nghiệm văn hóa; người dạy gắn với người học tiếng Việt; nguồn lực thiện nguyện gắn với địa chỉ cần hỗ trợ. Các cuộc vận động cần có hình thức tham gia từ xa, công khai kết quả, tôn vinh đóng góp và nâng cao khả năng nhận diện thông tin sai lệch.

Mặt trận kết nối kiều bào trên nền tảng số không chỉ là một nhiệm vụ công nghệ. Đó là quá trình đổi mới phương thức đại đoàn kết trong điều kiện mới: kết nối số phải đi cùng kết nối tổ chức, kết nối con người và bồi đắp niềm tin. Khi mỗi người Việt Nam ở nước ngoài, dù ở đâu, đều có thể hướng về Tổ quốc, đóng góp trí tuệ và tham gia công việc chung, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ tiếp tục được nhân lên trong kỷ nguyên số.