Miền Trung ứng phó khô hạn, bảo đảm nguồn nước vụ hè thu

Tại tỉnh Quảng Ngãi (xã Đông Sơn) hiện có 14 hồ chứa phục vụ nước tưới sản xuất vụ hè thu. Tuy nhiên, sau nhiều tháng nắng nóng nên các hồ trên địa bàn xã đều xuống mức nước thấp, trong đó 7 hồ đã chạm mực nước chết.

Cụ thể, hồ An Hội rộng khoảng 14ha, là một trong những hồ chứa lớn của xã Đông Sơn, có nhiệm vụ tưới cho khoảng 55ha lúa. Những ngày qua, trước nguy cơ thiếu nước, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Bình Thanh Đông đã lắp máy bơm giữa lòng hồ để tận dụng lượng nước còn lại, phục vụ tưới cho khoảng 25ha lúa đang bị khô hạn. Thế nhưng, sau 4 ngày hoạt động, máy bơm buộc phải dừng vì mực nước hồ đã xuống gần sát đáy.

Ông Nguyễn Thủy, ở thôn Tham Hội 1 (xã Đông Sơn) cho biết, gia đình ông có 3 sào lúa, chủ yếu sử dụng nguồn nước từ hồ An Hội. Hiện hồ đã cạn, ruộng lúa đang giai đoạn trỗ bông cần thêm 3 đợt tưới. Để cứu lúa, gia đình ông phải tự nạo vét kênh đất, mua máy bơm và khoảng 100m đường ống để đưa nước từ kênh lên ruộng, do đó chi phí sản xuất tăng thêm.

Không chỉ ở xã Đông Sơn, nhiều hồ chứa khác trên địa bàn Quảng Ngãi đang chịu cảnh thiếu nước. Tại xã Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, hồ chứa nước Hóc Sầm đang phục vụ tưới cho 93,55ha lúa vụ hè thu. Tuy nhiên, do dung tích trữ thấp, cộng với nắng nóng kéo dài, mực nước hồ giảm nhanh, đe dọa nguồn nước tưới cho các cánh đồng trong khu vực.

Theo Chi cục Thủy lợi tỉnh Quảng Ngãi, khu vực phía Đông của tỉnh hiện có 127 hồ chứa, dung tích bình quân chỉ còn khoảng 35%. Riêng hồ chứa nước Nước Trong hiện còn khoảng 112,62 triệu m3, tương đương 38,9% dung tích hồ.

Tại TP Đà Nẵng, theo ghi nhận của phóng viên, ngày 9/8, tại các nhánh sông, suối ở khu vực xã Trà Đốc, Trà Tân, thuộc TP Đà Nẵng khô cạn, lòng sông nứt nẻ. Tình trạng này gây khó khăn trong việc điều tiết nước về hạ du phục vụ sinh hoạt, sản xuất và kiểm soát xâm nhập mặn trong thời gian tới.

Theo số liệu từ Công ty Thủy điện Sông Tranh, trong 7 tháng đầu năm 2026, lưu lượng nước về hồ chỉ đạt khoảng 54 m3/s, bằng 63% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 6 và 7, thời điểm cao điểm mùa cạn, lưu lượng nước về hồ chỉ khoảng 28 m3/s, tương đương 60 - 80% mức trung bình nhiều năm và chỉ bằng 30 đến 40% so với cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân khiến mực nước các hồ giảm nhanh là nắng nóng gay gắt kéo dài. Trong khi đó, dòng chảy trên các sông, suối và lưu vực sông tiếp tục ở mức thấp, ảnh hưởng đến khả năng tích trữ và cấp nước phục vụ sản xuất vụ hè thu. Các địa phương, HTX trên địa bàn các tỉnh miền Trung đang triển khai nhiều giải pháp để duy trì nguồn nước, trong đó ưu tiên cứu diện tích lúa đang ở giai đoạn trỗ bông, làm hạt.

Do đó, không chỉ Thủy điện Sông Tranh mà các thủy điện đầu nguồn đều chịu áp lực, nguồn nước suy giảm khiến công tác vận hành hồ chứa phải đối mặt với nhiều áp lực. Đơn vị vận hành vừa phải đảm bảo yêu cầu phát điện, góp phần duy trì an ninh cung cấp điện, vừa phải điều tiết nước về hạ du phục vụ sinh hoạt và sản xuất theo quy trình vận hành liên hồ.

Sở NNMT tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các xã, phường, đặc khu phía Đông và Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Quảng Ngãi rà soát cụ thể diện tích có khả năng đảm bảo nước tưới, diện tích cần chuyển đổi cây trồng, diện tích bị hạn và diện tích phải dừng sản xuất do thiếu nước. Yêu cầu các địa phương chủ động sử dụng ngân sách, nguồn kinh phí hỗ trợ và các nguồn lực hợp pháp để triển khai giải pháp chống hạn; ưu tiên cấp nước cho diện tích lúa đang trổ, làm hạt, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người dân.

Theo ông Huỳnh Văn Hai - Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp Bình Thanh Đông, hiện nay đơn vị đang ưu tiên nguồn nước để cứu những diện tích lúa đang trổ. Với những diện tích nằm xa nguồn tưới, nguy cơ mất trắng do khô hạn là rất lớn.

Ông Vũ Đức Toàn - Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Tranh cho biết, đơn vị đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm sử dụng nguồn nước hiệu quả, trong đó chú trọng nâng cao độ chính xác trong dự báo lượng nước về hồ để chủ động xây dựng phương án vận hành.