Một khoản chi ghi nhận sai có thể ảnh hưởng tới kết quả kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế

Quản lý thông thoáng, không hình thành một cửa kiểm soát mới

Ngày 13/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội thảo luận ở hội trường về nội dung: dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập.

Đại biểu Quốc hội Trần Mạnh Huy (Đoàn TP. Đà Nẵng) cho rằng, chúng ta đang mở rộng cơ chế kinh doanh dịch vụ kế toán, song phải bảo đảm các quản lý được đưa vào nghị định và thông tư không hình thành một cửa kiểm soát mới.

Theo ông Huy, Luật quy định trách nhiệm khai báo cập nhật thông tin, thông tư lại quy định yêu cầu cá nhân, đơn vị có nhu cầu hành nghề phải khai báo trên hệ thống trước khi thực hiện hoạt động. Đồng tình phải có dữ liệu để quản lý, nhưng với doanh nghiệp, theo ông Huy, nếu đã đủ điều kiện kinh doanh theo pháp luật mà hệ thống chưa nhận được thông tin hoặc đang bị lỗi họ có được bắt đầu hoạt động hay  không?

“Nếu câu trả lời là không thì về mặt thực tế, quyền kinh doanh lại phụ thuộc một khâu xử lý hành chính trước khi hoạt động. Không gọi đó là giấy phép cũng không làm mất đi chi phí và rủi ro chậm trễ”, ông Huy nói.

Từ đó vị đại biểu Đoàn TP. Đà Nẵng đề nghị, bổ sung ngay tại Điều 67 một nguyên tắc: Khai báo thông tin để phục vụ quản lý không phải thủ tục chấp thuận trước; việc cơ quan nhà nước chưa tiếp nhận hoặc hệ thống gặp sự cố không được coi là đình lại quyền kinh doanh hợp pháp; thông tin đã có trong đăng ký kinh doanh, thuế và các hệ thống nhà nước thì phải sử dụng lại, không yêu cầu khai báo thêm. Dự thảo thông tư cần điều chỉnh theo đúng nguyên tắc đó.

Liên quan đến Điều 69 về đình chỉ kinh doanh, ông Huy cho hay, dự thảo Luật liệt kê các hành vi vi phạm nhưng lại giao Bộ Tài chính quy định cả thời hạn đình chỉ. Trong dự thảo thông tư, có những trường hợp thiết kế thời hạn đình chỉ đến 24 tháng.

“Nhà nước cần xử lý nghiêm người cố ý làm sai, cho mượn giấy chứng nhận, sử dụng chứng chỉ người khác hoặc che giấu hồ sơ. Nhưng đình chỉ hoạt động 2 năm có thể quyết định sự tồn tại của một cơ sở cung cấp dịch vụ. Không chỉ người vi phạm chịu tác động, các khách hàng đang thuê dịch vụ cũng có thể bị gián đoạn báo cáo tài chính và kê khai thuế. Vì vậy, giới hạn của quyền đình chỉ cần do luật xác lập”, ông Huy phân tích.

Ông Huy cũng đề nghị Điều 69 quy định rõ mức tối đa, nguyên tắc phân biệt sai sót có thể khắc phục với hành vi gian lận; quyền giải trình của người bị xử lý và trách nhiệm thông báo, bàn giao hồ sơ, dữ liệu cho khách hàng. Bộ Tài chính quy định chi tiết việc thực hiện trong giới hạn đó; đồng thời rà soát lại quan hệ giữa đình chỉ, xử phạt hành chính và thu hồi chứng nhận để tránh chồng lấn.

Nâng cao vai trò quản lý nhà nước khi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán

Ông Trần Mạnh Huy cũng cho rằng, chúng ta đã chuyển từ quản lý bằng giấy phép sang quản lý bằng dữ liệu và trách nhiệm; nhưng dữ liệu phải giúp nhà nước phát hiện đúng rủi ro chứ không trở thành thêm một yêu cầu kê khai. Chế tài cần đủ sức ngăn chặn vi phạm, nhưng thẩm quyền và giới hạn phải ghi rõ ngay trong luật.

Đề nghị Chính phủ và cơ quan thẩm tra tập trung hoàn thiện hai nội dung này trước khi trình Quốc hội thông qua. Cải cách chỉ thực sự thành công khi người làm đúng được kinh doanh thuận lợi hơn, còn người làm sai bị phát hiện và xử lý bằng quy định minh bạch, rõ trách nhiệm.

Theo đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hoà (Đoàn Đồng Tháp), trong thời gian qua, nghề kế toán bị áp lực, do bị sự chỉ đạo nên không độc lập trong thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của người kế toán nên để xảy ra nhiều sai sót dẫn đến sai phạm, trong đó có truy cứu trách nhiệm hình sự. Cần quy định làm sao để họ không dám, không muốn làm sai lệch; đặc biệt trong việc làm sai lệch hồ sơ, giấu diếm để quyết toán báo cáo tài chính trốn thuế. Thậm chí, mức độ sai phạm cao phải truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Tố tụng hình sự và Bộ luật Hình sự đối với những cá nhân hoặc tổ chức hành nghề kế toán.

Ông Hoà cũng cho rằng, khi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán cần nâng cao vai trò, chức năng, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về kiểm tra, thanh tra người làm kế toán để làm sao cho người làm kế toán và tổ chức kinh doanh dịch vụ kế toán đủ những điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định.

Đại biểu Quốc hội Vũ Hồng Quân (Đoàn Gia Lai) tán thành bãi bỏ điều kiện kinh doanh, mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán, tạo thêm nhiều lựa chọn và giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh.

Theo ông Quân, bản chất kế toán có tính liên tục và tích lũy. Một khoản chi ghi nhận sai, một sai lệch tồn kho không được phát hiện có thể tiếp tục ảnh hưởng tới giá thành, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ nộp thuế. Có những sai sót ban đầu tưởng nhỏ nhưng hậu quả tích lũy lớn và sửa cả chuỗi số liệu tốn kém nhiều hơn so với làm đúng từ đầu.

Về đối tượng mà dự án Luật hướng đến, ông Quân cho hay, khách hàng thuê dịch vụ kế toán chủ yếu là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Nhiều người trong số họ giỏi sản xuất, giỏi bán hàng nhưng hạn chế về kiến thức kế toán và tài chính, nên khó đánh giá được chất lượng của dịch vụ. Thiếu sót thường chỉ bộc lộ sau một thời gian kinh doanh khi gặp vấn đề về thuế hoặc khi có nhu cầu mở rộng. Điều này xảy ra rất nhiều đối với doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp trẻ.

Kế toán là nền móng của doanh nghiệp. Công tác kế toán đi cùng với doanh nghiệp suốt cả quá trình phát triển, tốt nhất nên làm chuẩn từ đầu. Nếu không, hậu quả sẽ để lại cho chính doanh nghiệp và cho cả công tác quản lý của Nhà nước và của xã hội. Vì vậy, mục tiêu của dự án luật không chỉ là mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, khởi nghiệp và hộ kinh doanh, mà phải tạo được nền tảng để doanh nghiệp phát triển chuẩn mực và bền vững.