Nan giải chung cư cũ

Hà Nội đứng đầu toàn quốc về số lượng chung cư cũ
nhưng hướng ra vẫn gặp nhiều khó khăn.

Hà Nội là một trong những thành phố có số lượng nhà chung cư xuống cấp, thậm chí phải nói là nguy hiểm, đe dọa đến tính mạng người dân lớn nhất. Trong 1.700 chung cư cũ được thống kê thì Hà Nội đã chiếm tới trên 1.500 chung cư thuộc diện này. Để tránh rủi ro, nhiều phương án được đưa ra nhưng tính đến thời điểm này, theo đánh giá, tình hình cải tạo chung cư cũ vẫn chưa đạt được như mong muốn.

Sống với… tử thần

Chưa đạt được như mong muốn, chưa đạt được lộ trình, còn nhiều bất cập… luôn là những vấn đề được đưa ra với tình trạng cải tạo chung cư cũ ở Hà Nội, tuy rằng việc cải thiện được đưa ra, hoạch định trong một thời gian dài. Và đồng nghĩa như vậy, sẽ có cả trăm nghìn cư dân thành phố nơm nớp lo toan và cũng không đoán định được “ngày xấu trời” nào sẽ xảy ra với mình.

Chung cư cũ xuất hiện khắp nơi trên địa bàn thành phố, mà tập trung nhất phải kể đến các khu như Nguyễn Công Trứ, Kim Liên, Quỳnh Mai, Giảng Võ, Văn Chương, Thành Công. Cùng với sự thống kê này là hàng trăm nghìn những số phận người dân, thuộc 3 đến 4 thế hệ ngày đêm đang đem mạng sống của mình ra đánh cược với sự xuống cấp chỗ ở.

Trong phường Tân Mai, khu vực Hoàng Mai của Hà Nội, chung cư A7 vốn được mệnh danh là tập trung những tồi tệ nhất của sự xuống cấp. Đứng từ xa trông lại, chung cư A7 như một đứa trẻ suy dinh dưỡng mà phần móng chân của nó không biết sẽ sập xuống lúc nào.

Hiện tại, để thêm phần “an toàn” cho những người dân sinh sống trong đây, nhiều phần khung trụ của chung cư đã phải dùng khung sắt để gia cố và chống đỡ. Cầu thang nhiều nơi bị nứt rộng như giao thông hào, nước thải “không định hướng” chảy lênh láng một số nơi cùng với đó là cảnh dột nát vào những ngày mưa gió.

Ông Tống Đăng Cửu, một cư dân ở đây cho biết, phần lớn những người còn ở lại đều không có sự lựa chọn nào cho mình. Họ đều là người nghèo, ít tiền chứ những người có điều kiện đều cao chạy xa bay, cho người khác mượn nơi ở hay cho người có thu nhập thấp hơn thuê lại để kiếm thêm ít tiền trong tháng.

Khổ nhất ở chung cư này là những hộ gia đình được phân phòng trên tầng 5. Theo bà Nguyễn Thị Việt, hiện nay vào những ngày mưa gió các hộ trên tầng 5 đều không ngủ được. Họ phải thức để dùng các vật dụng trong nhà hứng dột và thức để canh chừng có sự cố còn rủ nhau mà chạy.

Chỉ những vết hở khá rộng trên trần, bà Việt ngậm ngùi: Trước nó còn nhỏ nhưng đến thời gian này càng ngày càng rộng. Giờ nhiều nhà ở tầng 5 này đã xuất hiện những vết rộng đút lọt cả ngón tay trẻ. Trông kết cấu các phòng trong nhà cứ hệt như răng bà lão vậy. Phòng khách, phòng ngủ, nhà vệ sinh lệch hẳn với nhau, không biết chúng còn gắn kết được bao lâu nữa?

Đi và ở, đi đâu và ở như thế nào hiện đang là câu hỏi với hầu khắp các hộ dân ở đây. Và để chờ đợi câu trả lời này thì hiện nay họ đành phải ở lại, đánh bạn với cái từ đã quen thuộc là “tử thần”!

Lối ra nào?

Để cải tạo lại chung cư cũ, đã có nhiều phương án được đưa ra như tái định cư, trả tiền cho dân tự đi mua nhà, hay mời gọi các đối tác khác vào đầu tư. Nhưng các phương án này, giữa bàn bạc và thực tế đã không đáp ứng được nhu cầu của người dân nên đã nảy sinh những vướng mắc.

Nhiều nơi, có phương án đưa ra là trả tiền một cục và giới thiệu những nơi ở mới để cho dân tìm mua. Nhưng nhiều người dân ở những dự án này cho biết, tiền họ trả quá thấp nên muốn tìm đến nơi ở mới cũng khó. Như đã nói, vì phần lớn những đối tượng, các hộ gia đình hiện đang ở chung cư cũ đều là người có thu nhập thấp. Số tiền dành dụm hàng năm bỏ ra cũng không được nhiều. Giá nhà cũ được chi trả rẻ, họ lấy đâu để bù đắp cho việc “trượt giá” trong sự kiếm tìm chung cư mới?

Gần đây, để đẩy nhanh tiến độ và giải bài toán nhà chung cư cũ, đã có phương án xã hội hóa, kêu gọi các doanh nghiệp vào để thỏa thuận, cùng dân cải tạo chung cư cũ. Nhưng thực tế đã có rất ít sự thỏa thuận này tạo sự bằng lòng và tạo tâm lý ổn định cho dân.

Ví dụ như chung cư cũ C7 Giảng Võ, đây là chung cư nguy hiểm đầu tiên của khu Giảng Võ được phá dỡ xây mới với phương thức xã hội hóa nhà ở nhằm giảm áp lực về vốn cho ngân sách nhà nước khi thực hiện đầu tư xây dựng lại chung cư cũ. Sau nhiều năm triển khai, tòa nhà mới mọc lên nhìn bề ngoài khá khang trang đẹp đẽ.

Tuy nhiên, người dân vẫn trong tình cảnh dài cổ chờ ngày dọn về ở bởi tòa nhà vẫn ngổn ngang vật liệu và nhiều hạng mục còn dang dở. Nhiều hộ gia đình, người dân nơi đây đang rơi vào tình trạng phải đi thuê nhà ở để chờ nhà mới.

Chậm tiến độ, than báo lỗ là hiện tượng diễn ra tại nhiều dự án chung cư cũ đang triển khai và làm cho “bài toán” cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội thêm những khó khăn. Ví dụ như Dự án 97 Láng Hạ (Đống Đa, Hà Nội) hiện cũng mang lại những mối lo cho dân. Công trình dự kiến khởi công từ tháng 9/2010 nhưng đến nay dự án mới được tái khởi động lại.

Theo đánh giá, các nhà đầu tư xây mới lại khu tập thể cần có sự hỗ trợ của Nhà nước cũng như sự hợp tác của người dân bởi công việc này là hết sức khó khăn, đặc biệt về nguồn lực tài chính. Các khu vực ở trung tâm thường có hạ tầng rất hạn chế. Chính vì vậy, tính hấp dẫn với nhà đầu tư trở nên rất thấp.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho biết: Việc xây dựng lại chung cư cũ không phải là vấn đề quá hấp dẫn với nhà đầu tư mà thực ra đây là vấn đề mang tính chất xã hội nhiều hơn. Chính vì vậy, chính sách của chúng ta cần hỗ trợ nhiều hơn nữa cho các nhà đầu tư, cùng với đó là sự hợp tác của người dân. Nếu không, những dự án này vẫn rất khó khả thi.