Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, quản trị đô thị khi Bắc Ninh, Quảng Ninh trở thành thành phố

Chuẩn mực phát triển mới phải tương xứng với vị thế mới

Ngày 12/8 dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận về việc thành lập thành phố Quảng Ninh; việc thành lập thành phố Bắc Ninh. Đại biểu Tạ Thị Yên (Đoàn Điện Biên) cho rằng, địa vị hành chính mới cần đi cùng một tầm phát triển và năng lực quản trị mới. Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là sự ghi nhận những thành quả đã đạt được, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về tổ chức không gian phát triển, chất lượng quản trị và sử dụng nguồn lực.

Theo bà Yên, Bắc Ninh và Quảng Ninh đều đã có nền tảng phát triển khá tốt. Vì vậy, sau khi thành lập, điều cần nhìn tới là năng lực quản trị của chính quyền thành phố và chính quyền cơ sở phải chuyên nghiệp hơn; dựa nhiều hơn trên dữ liệu và công nghệ số; điều phối phát triển tốt hơn và phục vụ người dân, doanh nghiệp thuận lợi hơn.

“Việc kiện toàn tổ chức bộ máy cũng cần đi cùng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là năng lực quản trị đô thị, phối hợp công việc và tinh thần phục vụ”, bà Yên nói và cho rằng, Nghị quyết thành lập thành phố là một dấu mốc quan trọng; còn hiệu quả quản trị, chất lượng phát triển và mức độ hài lòng của người dân sau thành lập sẽ là những thước đo thiết thực của quyết định này.

Đáng chú ý, theo bà Yên, phát triển hiện đại nhưng không nên đô thị hóa theo một mô hình đồng nhất trên toàn địa bàn. Hai thành phố có cấu trúc không gian và bản sắc phát triển rất khác nhau. Bắc Ninh có thế mạnh nổi trội về công nghiệp công nghệ cao, điện tử, bán dẫn, logistics và đổi mới sáng tạo, nhưng đồng thời có chiều sâu văn hóa Kinh Bắc với Quan họ, làng nghề, di tích, tín ngưỡng và cả những không gian nông nghiệp, sinh thái. Còn Quảng Ninh lại có một cấu trúc rất đặc thù, trong đó có đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản cùng tồn tại và bổ trợ cho nhau.

Vì vậy, trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không có nghĩa là mọi không gian đều phải đô thị hóa theo cùng một cách. Khu vực công nghiệp cần phát triển theo chuẩn hiện đại, xanh, thông minh; các không gian di sản phải được bảo tồn và phát huy; khu vực nông thôn cần nâng cao chất lượng sống nhưng vẫn giữ được cảnh quan, văn hóa và sinh kế phù hợp; biển, đảo và biên giới phải phát triển gắn chặt với bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh. Cùng với đó, phát triển xanh và khả năng chống chịu của đô thị cần được đặt ngay trong quá trình phát triển.

Với Bắc Ninh, phát triển công nghiệp và gia tăng dân số phải đi cùng xử lý chất thải, bảo đảm nguồn nước và hạ tầng xã hội thiết yếu. Còn với Quảng Ninh, phát triển kinh tế biển, du lịch và đô thị cần gắn với bảo vệ hệ sinh thái, cảnh quan, di sản và thích ứng với thiên tai, biến đổi khí hậu. Tốc độ phát triển phải đi cùng bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu (Đoàn TP Huế) kỳ vọng, Quốc hội sớm quyết định để hai địa phương bước vào một giai đoạn phát triển mới. Đây không chỉ là việc xác lập một địa vị hành chính mới, mà quan trọng hơn là tổ chức lại không gian phát triển, nâng tầm quản trị và tạo thêm những cực tăng trưởng có sức lan tỏa đối với vùng và cả nước.

Đi sâu phân tích, bà Sửu cho hay, Bắc Ninh có nền tảng văn hóa Kinh Bắc rất đặc sắc, đồng thời có động lực mạnh về công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn, logistics và dịch vụ hiện đại. Vì vậy, Bắc Ninh được định hình không phải là một đô thị công nghiệp có thêm yếu tố văn hóa, mà là một đô thị hiện đại được xây dựng trên nền tảng văn hóa Kinh Bắc. Công nghiệp hóa phải làm giàu thêm cho văn hóa, đô thị hóa phải tạo điều kiện để di sản tiếp tục hiện diện và phát huy giá trị trong đời sống đương đại. Bên cạnh đó, Quảng Ninh lại có cấu trúc rất riêng, nơi biển, đảo, biên giới, cửa khẩu, di sản, du lịch và công nghiệp cùng hội tụ. Đây là nền tảng để hình thành một đô thị biển – di sản – biên giới – cửa ngõ quốc tế, phát triển hài hòa kinh tế biển, kinh tế di sản, du lịch chất lượng cao và các dịch vụ hiện đại.

“Mỗi đô thị có một bản sắc, một lợi thế và một con đường phát triển riêng, nhưng cùng hướng tới một mục tiêu chung là hiện đại hóa mà không đánh mất chiều sâu lịch sử và văn hóa” bà Sửu nói và tán thành cao và ủng hộ việc thành lập thành phố Bắc Ninh và thành phố Quảng Ninh trực thuộc Trung ương, đại biểu cho rằng, Nghị quyết cần đủ rõ để có thể triển khai ngay, đồng thời bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra ổn định, không gây xáo trộn đời sống của người dân và hoạt động của doanh nghiệp.

Đại biểu Sửu cũng đề nghị rà soát thống nhất tên gọi, địa vị pháp lý, địa giới, thời điểm có hiệu lực và các quy định liên quan giữa Tờ trình và dự thảo Nghị quyết. Đặc biệt, cần có quy định chuyển tiếp đủ rõ về tổ chức bộ máy, cán bộ, tài sản công, hồ sơ, giấy tờ và thủ tục hành chính, bảo đảm quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công được liên tục, thông suốt.

Tạo giá trị lan tỏa lớn hơn cho vùng và cả nước

Cũng theo bà Yên, hai thành phố sau khi thành lập cần tạo ra giá trị lan tỏa lớn hơn cho vùng và cho cả nước. Đây cũng là yêu cầu quan trọng đối với một thành phố trực thuộc Trung ương.

Bắc Ninh cần phát huy mạnh hơn vai trò kết nối Vùng Thủ đô với khu vực trung du, miền núi phía Bắc, các hành lang kinh tế và chuỗi cung ứng công nghiệp. Quảng Ninh cần phát huy mạnh hơn vai trò cửa ngõ biển, cửa khẩu, logistics, du lịch và giao thương quốc tế của vùng Bắc Bộ.

Do đó, sau khi thành lập, đề nghị Chính phủ và hai địa phương quan tâm hơn đến phối hợp liên vùng, kết nối hạ tầng, logistics và không gian kinh tế, để phát triển theo hướng liên kết, bổ trợ và vượt khỏi giới hạn địa giới hành chính.

“Giá trị của một thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ nằm ở quy mô, mà còn ở khả năng tạo động lực và cơ hội phát triển cho khu vực xung quanh. Cùng với đó, quá trình chuyển đổi cần được tổ chức thuận lợi, bảo đảm bộ máy hoạt động liên tục, thông suốt; không làm phát sinh thủ tục, chi phí không cần thiết đối với người dân và doanh nghiệp”, bà Yên nói.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Bắc Ninh được xác định có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 45 phường và 54 xã; Quảng Ninh có 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Đây là bộ phận của cấu trúc hành chính và căn cứ quan trọng để đánh giá tiêu chuẩn thành lập. Vì vậy, đề nghị đưa trực tiếp nội dung này vào từng Nghị quyết.

“Tờ trình xác định trước mắt cơ bản giữ nguyên tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và sử dụng trụ sở, tài sản công hiện có; sau đó mới sắp xếp, kiện toàn phù hợp với chính quyền đô thị. Nghị quyết cần thể hiện rõ nguyên tắc hoạt động liên tục, không làm gián đoạn quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Đây là những vấn đề kỹ thuật, nhưng có ý nghĩa rất lớn đối với niềm tin của người dân và doanh nghiệp trong thời điểm chuyển sang mô hình quản trị mới” bà Sửu kiến nghị.