Nâng cao năng lực đo lường quốc gia góp phần đổi mới sáng tạo

Ngày 27/8, dưới sự chủ trì của Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, dự thảo Luật nhằm tạo khuôn khổ pháp lý hiện đại để tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, nâng cao năng lực đo lường quốc gia, góp phần phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phục vụ phát triển sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo vệ lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.

Theo ông Vũ Hải Quân, quan điểm xuyên suốt là đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ và khả năng thực thi. Quản lý Nhà nước thống nhất nhưng có phân công, phân cấp rõ ràng. Tăng quyền chủ động đi đôi với trách nhiệm giải trình. Đổi mới căn bản tư duy quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ tập trung quản lý phương tiện sang đo đạc đảm bảo độ tin cậy của phép đo và kết quả đo. Luật chỉ quy định những nguyên tắc ổn định, còn yêu cầu kỹ thuật cụ thể sẽ được giao Chính phủ và các bộ quy định phù hợp với thực tiễn.

Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở 3 nhóm chính sách: Chuyển đổi số hoạt động đo lường; phát triển năng lực hệ thống đo lường quốc gia; phát huy vai trò doanh nghiệp, phân cấp, phân quyền, gắn với cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh. Dự thảo Luật không thay đổi phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của luật hiện hành.

Dự thảo Luật gồm 3 điều. Nội dung sửa đổi, bổ sung tập trung vào 3 trụ cốt chính. Thứ nhất, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý. Dự thảo Luật chuẩn hóa hệ thống thuật ngữ theo chuẩn mực quốc tế, bổ sung quy định về nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường số hóa và quản lý, khai thác dữ liệu trên môi trường số. Trên cơ sở dữ liệu, hoạt động kiểm tra được chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm và thực hiện theo mức độ rủi ro. “Cách tiếp cận này không chỉ số hóa thủ tục mà còn thay đổi phương thức quản lý, quản trị, nâng cao khả năng giám sát và độ tin cậy của kết quả đo”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nói.

Thứ hai, phát triển năng lực đo lường quốc gia và phát huy vai trò doanh nghiệp. Dự thảo bổ sung định hướng phát triển đo lường khoa học, đo lường công nghệ, ưu tiên chuẩn đo lường cho công nghệ chiến lược, năng lượng mới, kinh tế số, kinh tế xanh, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, phát triển và khai thác năng lực đo lường.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, lần đầu tiên, chương trình đảm bảo đo lường tại tổ chức, doanh nghiệp được luật hóa, tạo công cụ giúp doanh nghiệp kiểm soát quá trình đo, giảm sai lỗi, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Ba là, phân cấp và cải cách thực chất thủ tục hành chính. Dự thảo Luật phân định rõ cơ chế quản lý đối với phương tiện đo nhóm 1, nhóm 2. Dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương pháp, phương tiện đo nhóm 1 thực hiện theo cơ chế tự công bố năng lực, tự chịu trách nhiệm. Đối với phương tiện đo nhóm 2, phục vụ quản lý bắt buộc, Nhà nước đánh giá và chỉ định tổ chức đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.

Dự thảo đồng thời bỏ thủ tục chứng nhận chuẩn công tác, xóa bỏ phân loại hàng đóng gói sẵn và thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng dấu định lượng. Làm rõ trách nhiệm quản lý cho phép đo chuyên ngành của các bộ, phân định thẩm quyền kiểm tra giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

“Các sửa đổi nêu trên tạo cơ sở pháp lý cắt giảm khoảng 8 thủ tục hành chính, dự kiến giảm khoảng trên 300 triệu đồng chi phí thực hiện mỗi năm, đồng thời vẫn duy trì các biện pháp cần thiết để đảm bảo độ chính xác của phép đo, phòng chống gian lận thương mại và bảo vệ người tiêu dùng”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho hay.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Đo lường. Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành với việc dự thảo Luật Đo lường bổ sung nguyên tắc quản lý hoạt động đo lường dựa trên đánh giá mức độ rủi ro.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban này đề nghị: làm rõ phương thức quản lý dựa trên đánh giá mức độ rủi ro trong dự thảo Luật; bổ sung khái niệm về đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động đo lường làm cơ sở cho việc xác định tính chất, phương thức, mức độ quản lý dựa trên đánh giá mức độ rủi ro trong dự thảo Luật; bổ sung quy định về khung phân loại dựa trên đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động đo lường; làm rõ sự khác biệt trong phân loại dựa trên đánh giá mức độ rủi ro và việc phân loại phương tiện đo theo nhóm như quy định của luật hiện hành; tiêu chí đánh giá dựa trên đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động đo lường để làm cơ sở cho Chính phủ quy định chi tiết, thuận lợi trong công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động đo lường.