Nghịch lý chênh lệch điểm chuẩn lớp 10

Điểm chuẩn “vênh” nhau nhiều

Đến ngày 16/6, đã có 17 tỉnh, thành phố công bố điểm thi và điểm chuẩn tuyển sinh lớp 10 THPT công lập năm học 2026 - 2027. Bức tranh tuyển sinh năm nay tiếp tục cho thấy sự phân hóa mạnh mẽ giữa các trường, đặc biệt giữa khu vực trung tâm đô thị và vùng ven, vùng nông thôn, miền núi.

Theo quy định tại Thông tư số 30/2024/TT-BGDĐT về quy chế tuyển sinh THCS và THPT, điểm xét tuyển vào lớp 10 được tính từ tổng điểm các môn thi theo thang điểm 10 và việc công bố điểm chuẩn phải được thực hiện đồng thời với công bố điểm thi. Tuy nhiên, điều được dư luận quan tâm hơn cả vẫn là khoảng cách rất lớn về điểm chuẩn giữa các trường trong cùng một địa phương.

Tại Bắc Ninh, Trường THPT Hàn Thuyên tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu với điểm chuẩn nguyện vọng 1 đạt 22,76 điểm. Xếp sau là THPT Lý Thái Tổ với 21 điểm và THPT Thái Thuận với 20,5 điểm. Trong khi đó, Trường THPT Ngô Sĩ Liên chỉ lấy 9,38 điểm. Khoảng cách giữa trường cao nhất và thấp nhất lên tới 13,38 điểm.

Xu hướng tương tự xuất hiện tại nhiều địa phương khác. Tại Ninh Bình, điểm chuẩn dao động từ 10,5 đến 24,5 điểm. Hà Tĩnh ghi nhận mức cao nhất là 24,75 điểm và thấp nhất là 15 điểm. Hưng Yên có khoảng dao động từ 13,1 đến 24,5 điểm. Đồng Nai từ 11 đến 24,75 điểm. Lai Châu từ 9,5 đến 22,5 điểm.

Đáng chú ý, tại Đà Nẵng, Trường THPT Phan Châu Trinh có điểm chuẩn cao nhất với 35,5 điểm, trong khi một số trường chỉ lấy từ 7,5 đến 8 điểm. Điều này được lý giải là do điểm xét tuyển vào lớp 10 của Đà Nẵng không chỉ được tính từ kết quả 3 bài thi như các địa phương khác mà còn cộng thêm tổng điểm kết quả rèn luyện, học tập trong 4 năm THCS cùng điểm ưu tiên, điểm khuyến khích (nếu có).

Theo ghi nhận tại Hà Nội nhiều năm qua, điểm chuẩn thấp ở nhiều trường ngoại thành chủ yếu xuất phát từ bài toán nguồn tuyển hơn là chất lượng dạy học. Ông Hoàng Chí Sỹ - Hiệu trưởng Trường THPT Lưu Hoàng cho biết trường nằm ở khu vực phía Nam huyện Ứng Hòa cũ, nơi dân cư thưa thớt, số lượng học sinh ngày càng giảm trong khi mạng lưới trường THPT được mở rộng.

Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ, điểm đầu vào thấp không đồng nghĩa với kết quả đầu ra thấp. Nhiều trường có điểm chuẩn ở nhóm cuối vẫn duy trì tỷ lệ tốt nghiệp THPT gần như tuyệt đối trong nhiều năm liên tiếp. Không ít học sinh sau ba năm học tập đã đạt từ 25 đến 29 điểm xét tuyển đại học và trúng tuyển vào các trường đại học tốp đầu.

Điều đó cho thấy điểm chuẩn trước hết phản ánh mức độ cạnh tranh tuyển sinh, sức hút và mức độ ưu tiên lựa chọn của phụ huynh, học sinh đối với từng nhà trường, hơn là chất lượng đào tạo đầu ra. Tuy nhiên, sự chênh lệch lớn về chất lượng đầu vào vẫn đặt ra không ít thách thức đối với các trường có điểm chuẩn thấp. Khi tiếp nhận học sinh với nền tảng kiến thức và năng lực học tập không đồng đều, các nhà trường phải nỗ lực nhiều hơn trong công tác phụ đạo, hỗ trợ và cá thể hóa việc dạy học nhằm giúp học sinh theo kịp chương trình, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Thu hẹp khoảng cách

Một thực tế đáng chú ý là khoảng cách giữa đầu vào và đầu ra ở nhiều trường THPT đang rất khác nhau. Trong khi các trường tốp đầu sở hữu nguồn tuyển chất lượng cao ngay từ đầu, nhiều trường ngoại thành phải tiếp nhận học sinh có học lực thấp hơn đáng kể. Thế nhưng kết quả tốt nghiệp THPT nhiều năm qua cho thấy không ít trường đầu vào thấp vẫn duy trì tỷ lệ đỗ tốt nghiệp 100%.

Điều đó đặt ra câu hỏi: điểm chuẩn có phải là thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng một trường học?

Theo TS Hoàng Ngọc Vinh - nguyên Vụ trưởng Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GDĐT), nguyên nhân sâu xa dẫn đến áp lực tuyển sinh lớp 10 là sự chênh lệch về chất lượng và điều kiện giáo dục giữa các trường. Muốn giải quyết vấn đề này, các địa phương cần có lộ trình nâng chất lượng đồng đều thay vì chỉ tập trung vào một số trường trọng điểm. Khi khoảng cách chất lượng được thu hẹp, phụ huynh sẽ giảm tâm lý chạy trường, học sinh cũng có thêm nhiều lựa chọn phù hợp.

Ở góc độ nhà trường, việc nâng đỡ học sinh có đầu vào thấp vẫn đang được thực hiện bằng nhiều giải pháp. Đơn cử tại Trường THPT Lưu Hoàng, THPT Đại Cường, THPT Bất Bạt (Hà Nội), giáo viên tổ chức phụ đạo tăng cường cho học sinh yếu, duy trì ôn tập đến sát kỳ thi tốt nghiệp. Ngoài giờ học trên lớp, học sinh còn được hỗ trợ qua các nền tảng học tập trực tuyến để củng cố kiến thức.

Theo các chuyên gia, một giải pháp quan trọng khác là xây dựng cơ chế hỗ trợ giữa các trường trong cùng địa phương. Những trường có thế mạnh cần chia sẻ kinh nghiệm quản lý, sinh hoạt chuyên môn, hỗ trợ giáo viên cốt cán, tổ chức các bài học mẫu và hoạt động chuyên đề cho những trường còn khó khăn.

Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mạng lưới cơ sở giáo dục, tăng cường đầu tư phòng học, phòng thí nghiệm, thiết bị dạy học và phát triển đội ngũ nhà giáo. Khi mạng lưới trường lớp được bố trí hợp lý, cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng của học sinh mới được mở rộng.