Người khám phá hơn 300 hang động kể chuyện dưới lòng đất

Lớn lên cùng rừng

Sinh ra dưới tán rừng Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị), anh Nguyễn Văn Úy (38 tuổi), Phó Giám đốc kiêm chuyên gia an toàn Công ty TNHH Jungle Boss cho biết, tuổi thơ của mình gắn với những chuyến theo cha và những người làm nghề sơn tràng vào rừng.

Thời điểm đó, với người dân địa phương, hang động đơn thuần là nơi tránh mưa, lấy nước hoặc làm mốc định hướng giữa rừng. Còn với Nguyễn Văn Úy, mỗi cửa hang đều khơi gợi sự tò mò về thế giới bên trong.

Khoảng năm 2004, anh được lựa chọn tham gia hỗ trợ vận chuyển lương thực, thiết bị cho đoàn khảo sát của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh. Qua từng chuyến đi, anh học cách đọc địa hình, sử dụng thiết bị, xử lý tình huống và từng bước tích lũy kinh nghiệm thực địa. "Năm nào tôi cũng tham gia các chuyến khảo sát. Đến năm 2013, khi hang Sơn Đoòng được đưa vào khai thác du lịch, tôi được các chuyên gia đề xuất đảm nhận công tác an toàn cho các đoàn khám phá", anh kể.

Theo anh Úy, người làm công tác an toàn không chỉ dẫn đường mà còn phải đánh giá địa hình, dự báo rủi ro và xử lý các tình huống khẩn cấp. Để đảm nhận công việc này, mỗi người phải trải qua ít nhất 4 năm đào tạo về kỹ thuật đu dây, cứu hộ, sơ cứu và kỹ năng sinh tồn.

Đến nay, anh đã tham gia bảo đảm an toàn cho hàng nghìn lượt du khách, đồng thời cùng các đoàn khảo sát phát hiện nhiều giá trị mới như hồ Lơ Lửng trong hang Thung, ghi nhận sinh vật mới trong hang Hùng và là một trong những người đầu tiên khảo sát hang Thắng.

Những chuyến đi đáng nhớ

Đi qua hơn 300 hang động và hố sụt, điều anh Nguyễn Văn Úy nhớ nhất lại là những tình huống bất ngờ giữa rừng sâu. Một trong những kỷ niệm ấy là chuyến khảo sát hố sụt Nightmare cùng một chuyên gia hang động người Hoa Kỳ. Sau khi đu dây khoảng 200m xuống đáy hố rồi quay trở lên, cả hai đều đã dùng hết lượng nước mang theo.

"Đồng nghiệp có biểu hiện choáng và nôn vì mất nước. Tôi nhớ lại kinh nghiệm cha truyền nên tìm các loại dây leo trong rừng, lấy nước trong thân cây cho anh ấy uống. Nghỉ một lúc, sức khỏe ổn định, chúng tôi mới tiếp tục công việc", anh kể.

Một lần khác, kinh nghiệm đi rừng đã giúp cả đoàn tránh được lũ quét. Đêm hôm đó, sau một ngày nắng ráo, mọi người dựng võng nghỉ bên suối. Khi chuẩn bị ngủ, anh Úy nhận thấy mặt nước xuất hiện nhiều bọt trắng và chuyển màu đục, dấu hiệu nước lũ từ thượng nguồn đang đổ về. "Tôi lập tức gọi mọi người thu dọn đồ đạc, di chuyển lên vị trí cao hơn. Chỉ khoảng 15 phút sau, nước lũ tràn đến, cuốn ngập toàn bộ khu vực cắm trại. Nếu chậm hơn, hậu quả rất khó lường", anh Uý nhớ lại.

Không chỉ đối mặt với hiểm nguy, nhiều chuyến khảo sát còn mang đến những phát hiện khiến chính anh cũng chưa thể lý giải. Trong lần đầu khảo sát hang Thắng vào tháng 6/2026, sau khi xuống đáy hang và đi sâu khoảng 30m, anh phát hiện nhiều dấu chân động vật. Lần theo dấu vết, đoàn tiếp tục ghi nhận hai bộ xương mà theo quan sát của anh là của loài sơn dương.

"Theo tập tính, sơn dương hầu như không đi sâu vào hang, trong khi cửa hang nhỏ và gần như thẳng đứng. Đến nay tôi vẫn chưa lý giải được vì sao chúng có mặt ở đó", anh nói.

Sau chuyến khảo sát, đoàn xác định hang Thắng dài khoảng 3.000m, rộng trung bình 70m, có nơi vượt 100m. Bên trong là hệ thống thạch nhũ phát triển với nhiều cột đá cao tới 50m, các rèm đá, măng đá quy mô lớn cùng nhiều ngọc động và dạng kết tinh đặc biệt.

Khép lại câu chuyện, anh Nguyễn Văn Úy cho biết, sau hơn 20 năm gắn bó với hang động, điều thôi thúc anh tiếp tục những chuyến đi không phải là con số hơn 300 hang động đã khám phá, mà là mong muốn tìm hiểu thêm những giá trị còn ẩn giấu dưới lòng đất và góp phần giới thiệu vẻ đẹp của hệ thống hang động đến với công chúng.

"Tôi vẫn muốn tiếp tục học hỏi để hiểu thêm về những điều còn ẩn giấu trong các hang động. Mỗi phát hiện mới không chỉ giúp chúng tôi hiểu hơn về thiên nhiên mà còn góp phần giới thiệu vẻ đẹp của hệ thống hang động đến với nhiều người hơn", anh Úy chia sẻ.