Người vun đắp bình yên bản Mông

Gần gũi để vận động con cháu

Pang Cáng hiện có 282 hộ, 1.483 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc Mông chiếm 90%. Ở Pang Cáng, gia đình, dòng họ giữ vai trò quan trọng trong giáo dục con cháu, gìn giữ nếp sống. Bởi vậy, tiếng nói của người trưởng họ, người có uy tín thường có sức ảnh hưởng lớn đến mỗi gia đình.

Phát huy vai trò ấy, tháng 8/2026, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Văn Chấn thành lập mô hình “Dòng họ Vàng không tảo hôn, không ma túy” tại thôn Pang Cáng. Dòng họ có 149 hộ, 773 nhân khẩu, ông Vàng A Xềnh được giao quản lý, điều hành mô hình.

Nhận thêm trách nhiệm, ông Xềnh dành thời gian đến từng nhà thăm hỏi, trò chuyện, tìm hiểu hoàn cảnh, nhất là những gia đình có con em trong độ tuổi thanh thiếu niên. Qua những câu chuyện gần gũi trong cuộc sống, ông vận động các gia đình quan tâm hơn đến việc học hành, lao động của con em, đồng thời nhắc nhở thanh thiếu niên không tảo hôn, tránh xa ma túy và chấp hành pháp luật.

Ông Xềnh chia sẻ: “Dòng họ có nhiều gia đình, mỗi nhà một hoàn cảnh nên mình phải gần gũi, thường xuyên nhắc nhở. Tôi bảo con cháu phải chăm chỉ học tập, làm ăn, không tảo hôn, không dính vào ma túy, phải chấp hành pháp luật. Nhưng muốn con cháu nghe thì trước hết người lớn, người trưởng họ phải làm gương”.

Từ đầu năm đến nay, dòng họ Vàng đã tổ chức 3 cuộc vận động các thành viên chấp hành pháp luật, không tảo hôn, không kết hôn cận huyết thống; 149 hộ tham gia ký cam kết thực hiện. Những cuộc vận động không chỉ nhằm nâng cao nhận thức mà còn nhắc nhở mỗi gia đình cùng có trách nhiệm trong việc giáo dục con em.

Bà Nguyễn Thị Xuân Hương - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Văn Chấn đánh giá: “Ông Vàng A Xềnh là người có uy tín, trách nhiệm và rất gương mẫu trong dòng họ. Ông gần gũi, hiểu hoàn cảnh từng gia đình nên cách vận động rất thiết thực, dễ thuyết phục, được nhiều người nghe theo”.

Làm kinh tế giỏi, sống có trách nhiệm

Sự thuyết phục của ông Xềnh không chỉ đến từ uy tín của người trưởng họ mà còn từ chính cuộc sống gia đình. Trên diện tích đất sản xuất hiện có, gia đình ông phát triển chè Shan tuyết, quế và kinh doanh dược liệu, thuốc nam, tạo nguồn thu ổn định.

Gia đình ông có hơn 2 ha chè Shan tuyết Suối Giàng, mỗi năm thu hoạch khoảng 7 tấn, mang lại nguồn thu trên 100 triệu đồng. Với 9 ha quế, mỗi năm gia đình thu hơn 100 triệu đồng. Hoạt động kinh doanh dược liệu, các loại thuốc nam đem lại nguồn thu trên 200 triệu đồng mỗi năm.

Từ lao động cần cù, biết tận dụng lợi thế của địa phương, gia đình ông từng bước nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống. Với ông Xềnh, làm kinh tế không chỉ để lo cho gia đình mà còn là cách thiết thực để con cháu nhìn vào, học theo.

Ông Xềnh chia sẻ: “Mình nói con cháu chịu khó làm ăn thì mình cũng phải làm trước. Gia đình có đất thì trồng chè, trồng quế, rồi tìm cách làm thêm để có thu nhập. Tôi chỉ mong con cháu trong dòng họ chăm chỉ lao động, lo cho gia đình, nuôi con học hành và sống cho tốt”.

Ở Pang Cáng, những lời khuyên của người trưởng họ vì thế không xa lạ hay nặng tính giáo điều. Đó là câu chuyện về cách làm ăn, việc nuôi dạy con cái, giữ gìn gia đình và tránh xa những thói hư, tệ nạn. Những điều tưởng chừng giản dị ấy lại có ý nghĩa thiết thực với thế hệ trẻ, giúp các em hiểu rằng tương lai của mình gắn liền với sự quan tâm của gia đình và lựa chọn của bản thân.

Bình yên bắt đầu từ mỗi gia đình

Điều ông Xềnh và các thành viên dòng họ Vàng hướng tới không chỉ là ngăn ngừa tảo hôn, ma túy mà còn giúp mỗi người hình thành ý thức tự giác, biết chăm lo cho gia đình và có trách nhiệm với cộng đồng. Khi cha mẹ quan tâm đến con cái, người trẻ chăm chỉ học tập, lao động và biết nghĩ đến tương lai, những nguy cơ ảnh hưởng đến cuộc sống bản làng cũng có thể được ngăn chặn từ sớm.

Mô hình “Dòng họ Vàng không tảo hôn, không ma túy” phát huy vai trò tự quản của cộng đồng, đưa công tác tuyên truyền, vận động về từng gia đình. Những bản cam kết là bước khởi đầu để dần tạo sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của mỗi người.

Ở vùng cao, nơi tình cảm gia đình, dòng họ có sức gắn kết bền chặt, một người sống gương mẫu có thể tạo ảnh hưởng tích cực đến nhiều người. Khi trưởng họ làm trước, cha mẹ quan tâm dạy bảo con cái, các thành viên cùng nhắc nhở nhau, những giá trị tốt đẹp sẽ dần trở thành nếp sống chung.

Với ông Vàng A Xềnh, giữ vai trò trưởng họ đồng nghĩa với việc phải giữ được niềm tin của con cháu và bà con. Niềm tin ấy được vun đắp từ những việc làm thường ngày: chăm lo gia đình, cần cù lao động, quan tâm đến thế hệ trẻ và sẵn lòng góp sức vì việc chung.

Từ những điều bình dị ấy, ông Xềnh cùng dòng họ Vàng đang góp phần giữ gìn nếp nhà, xây dựng cộng đồng đoàn kết, để sự bình yên ở Pang Cáng được vun đắp từ mỗi gia đình, mỗi người dân.