Những cái tên ô tô khiến hãng xe 'đỏ mặt' đổi gấp khi xuất khẩu

Năm 2024, khi BYD chuẩn bị đưa mẫu SUV điện cỡ lớn Tang vào Việt Nam, tên gọi của chiếc xe nhanh chóng trở thành chủ đề bàn luận. Trong tiếng Trung, Tang (唐) là tên triều đại nhà Đường, một giai đoạn có vị trí quan trọng trong lịch sử Trung Quốc. Nhưng khi đọc theo tiếng Việt, âm Tang lại dễ gợi đến tang lễ, đám tang hay xe tang.

Đại diện BYD Việt Nam ban đầu cho biết hãng vẫn giữ tên Tang để đồng bộ với các thị trường quốc tế. Tuy nhiên, ngày 18/4/2025, BYD Việt Nam chính thức giới thiệu mẫu SUV này dưới tên Sealion 8, thay cho tên Tang được sử dụng trước đó.

Đến tháng 11/2026, Sealion 8 vẫn có mặt trong danh mục phân phối chính hãng của BYD tại Việt Nam. Trong khi đó, tại Trung Quốc, tháng 9/2026, BYD giới thiệu mẫu SUV cỡ lớn Sealion 08 thuộc dòng Ocean, với cả phiên bản thuần điện và hybrid sạc ngoài.

Sự xuất hiện của Sealion 08 cho thấy BYD đang tiếp tục mở rộng dải sản phẩm mang tên Sealion. Tuy nhiên, chưa có căn cứ để khẳng định việc đổi tên Tang thành Sealion 8 tại Việt Nam năm 2025 xuất phát từ chiến lược đồng bộ dòng sản phẩm này. Phản ứng của người tiêu dùng, định vị sản phẩm và chiến lược đặt tên cũng có thể là những yếu tố liên quan.

Dù vậy, câu chuyện cho thấy một tên gọi có ý nghĩa tích cực trong ngôn ngữ gốc chưa chắc phù hợp với thị trường tiếp nhận. Đây cũng không phải tình huống hiếm gặp trong ngành ô tô. Một số hãng xe lớn từng phải thay đổi tên sản phẩm khi phát hiện cách phát âm hoặc ý nghĩa của chúng có thể gây phản cảm ở quốc gia khác.

Những cái tên buộc hãng xe phải thay đổi

Một trong những trường hợp nổi tiếng nhất là Mitsubishi Pajero. Mitsubishi lựa chọn tên Pajero cho mẫu SUV địa hình ra mắt năm 1982. Theo thông tin do chính hãng công bố, tên xe bắt nguồn từ Leopardus pajeros, một loài mèo hoang sinh sống tại vùng Patagonia ở Nam Mỹ. Cách đặt tên nhằm gợi lên hình ảnh thiên nhiên hoang dã, phù hợp với đặc tính của một chiếc xe địa hình.

Tuy nhiên, trong tiếng Tây Ban Nha, pajero là từ lóng tục tĩu chỉ người thủ dâm. Ở một số nơi, từ này còn được dùng để chỉ người ngớ ngẩn hoặc nói những điều vô nghĩa.

Vì vậy, Mitsubishi sử dụng tên Montero thay cho Pajero tại nhiều thị trường nói tiếng Tây Ban Nha. Ở một số thị trường khác, mẫu SUV này được biết đến với tên Shogun. Đây là ví dụ về việc một hãng xe phải sử dụng những tên gọi khác nhau cho cùng một dòng sản phẩm để tránh những liên tưởng không mong muốn.

Bản thân dòng Pajero nguyên bản đã kết thúc vòng đời vào năm 2021, sau 39 năm sản xuất và khoảng 3 triệu xe được xuất xưởng. Tuy nhiên, Mitsubishi đã đưa tên gọi này trở lại vào năm 2026 với thế hệ SUV địa hình mới, được giới thiệu ngày 2/9 và bắt đầu bán tại Thái Lan từ tháng 10. Việc hồi sinh tên gọi Pajero cho thấy giá trị thương hiệu của một cái tên có thể tồn tại lâu hơn vòng đời của chính sản phẩm.

Honda cũng từng gặp tình huống tương tự với mẫu xe cỡ nhỏ Fit. Trong quá trình chuẩn bị ra mắt năm 2001, Honda từng dự kiến sử dụng tên Fitta cho mẫu xe mới. Tuy nhiên, hãng phát hiện từ fitta trong tiếng Thụy Điển, Na Uy và Đan Mạch là từ tục tĩu chỉ bộ phận sinh dục nữ.

Khi ra mắt tại Nhật Bản ngày 21/6/2001, mẫu xe mang tên Fit. Tại châu Âu và một số thị trường khác, Honda sử dụng tên Jazz. Như vậy, một tên gọi ban đầu được chuẩn bị cho sản phẩm đã phải thay đổi trước khi xe được bán rộng rãi tại các thị trường liên quan.

Một trường hợp khác là Mazda Laputa, mẫu xe cỡ nhỏ được hãng giới thiệu tại Nhật Bản năm 1999. Tên Laputa bắt nguồn từ hòn đảo bay trong tác phẩm Gulliver's Travels của nhà văn Jonathan Swift. Theo thông cáo ra mắt sản phẩm ngày 24/3/1999, Mazda lựa chọn tên gọi này để gợi lên hình ảnh vui nhộn, thể thao và phóng khoáng.

Nhưng trong tiếng Tây Ban Nha, khi tách thành hai từ la puta, cụm này lại mang nghĩa tục tĩu, chỉ gái mại dâm. Một cái tên có nguồn gốc văn học Anh vì thế có thể tạo ra liên tưởng hoàn toàn khác đối với người sử dụng tiếng Tây Ban Nha.

Mazda Laputa chủ yếu được bán tại Nhật Bản. Không có đủ căn cứ để khẳng định hãng tránh các thị trường nói tiếng Tây Ban Nha chỉ vì tên gọi này. Tuy nhiên, trường hợp của mẫu xe cho thấy rủi ro có thể xuất hiện ngay cả khi tên sản phẩm được lựa chọn từ một tác phẩm văn học nổi tiếng.

Toyota MR2 là một ví dụ khác, dù vấn đề không nằm ở nghĩa của một từ mà ở cách phát âm. Tên MR bắt nguồn từ cụm từ tiếng Anh Midship Runabout, dùng để chỉ kiểu xe có động cơ đặt giữa. Mẫu MR2 có cấu hình động cơ đặt giữa, dẫn động cầu sau và hai chỗ ngồi.

Tuy nhiên, khi đọc theo cách phát âm tiếng Pháp, MR2 tạo ra âm gần với merde, một từ chửi thề có nghĩa là phân. Vì vậy, Toyota sử dụng tên MR tại Pháp và một số thị trường nói tiếng Pháp thay vì MR2, đặc biệt trên thế hệ thứ ba ra mắt năm 2000.

Trường hợp này cho thấy ngay cả những ký hiệu tưởng như chỉ mang tính kỹ thuật cũng có thể tạo ra rắc rối khi được đọc theo ngôn ngữ khác.

Tên xe cũng là một phần của chiến lược bán hàng

Những trường hợp trên cho thấy rủi ro về tên gọi có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức. Có tên xe mang nghĩa tục tĩu trong ngôn ngữ khác như Pajero và Fitta; có tên tạo ra liên tưởng không mong muốn khi tách âm như Laputa; cũng có trường hợp một dãy ký tự và con số trở nên nhạy cảm khi phát âm như MR2.

Đặt tên cho một mẫu ô tô vì thế không đơn giản là tìm một từ dễ nhớ. Các hãng phải tính đến khả năng phát âm, ý nghĩa, tiếng lóng, liên tưởng văn hóa, khả năng đăng ký nhãn hiệu và sự phù hợp với hình ảnh sản phẩm.

Khi một mẫu xe được bán tại nhiều quốc gia, những yêu cầu này càng phức tạp. Một cái tên được xem là sang trọng hoặc mạnh mẽ ở thị trường gốc có thể mang nghĩa tục tĩu, miệt thị hoặc gợi đến những điều không may mắn ở thị trường khác. Hãng xe không nhất thiết phải thay đổi tên sản phẩm trên toàn cầu, mà có thể sử dụng những tên gọi riêng tại từng thị trường.