Những chỉ đạo hiệu quả của Đảng, Chính phủ về thị trường xăng dầu

Các chỉ đạo không chỉ hướng tới bảo đảm nguồn cung, ổn định giá xăng dầu, mà còn bám sát mục tiêu xuyên suốt là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và đời sống nhân dân.

Báo Đại đoàn kết điểm lại một số phát biểu, chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Chính phủ và những tác động tích cực sau đó.

1. Dự báo tình hình, xây dựng kịch bản ứng phó

Ngày 20/3, Bộ Chính trị ban hành Kết luận 14-KL/TW về bảo đảm nguồn cung, giá nhiên liệu ổn định trong tình hình mới, trên cơ sở xem xét báo cáo của Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về tình hình giá xăng dầu trước tác động của xung đột tại Trung Đông và các khu vực trên thế giới.

Kết luận nêu: “Khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan bám sát, dự báo tình hình, diễn biến cung cầu và giá cả xăng dầu thế giới để chủ động, xây dựng kịch bản ứng phó hiệu quả; xem xét sử dụng ngay các công cụ chính sách tài khóa (các loại thuế, phí, chi, ứng chi ngân sách), tiền tệ (hỗ trợ lãi suất, vay vốn, nhu cầu ngoại tệ), chính sách quản lý giá, chính sách thương mại... kết hợp tăng cường các biện pháp thanh tra, kiểm tra, siết chặt quản lý chống buôn lậu, quản lý chặt chẽ các đầu mối, thương nhân; xử lý nghiêm tình trạng găm hàng trục lợi, gian lận thương mại”.

Kết luận cũng đồng thời nhấn mạnh việc khuyến khích tiết kiệm trong tiêu dùng, bảo đảm ổn định nguồn cung, hạn chế tác động tiêu cực của biến động giá nhiên liệu tới sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và trật tự an toàn xã hội. Kết luận cũng yêu cầu sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nguyên liệu, nhiên liệu trong dài hạn, đồng thời giao các bộ, ngành tăng cường phối hợp với các đối tác quốc tế để bảo đảm nguồn cung.

2. Không để đứt gãy chuỗi cung ứng xăng dầu

Chiều 17/3, làm việc với Tổ công tác về an ninh năng lượng, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu cấp bách trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tác động đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.

Thủ tướng nêu 6 mục tiêu: “Không để thiếu năng lượng cho sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng; không để đứt gãy các chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng xăng dầu, năng lượng; ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, phòng chống tiêu cực, tham nhũng, chống trục lợi chính sách, làm xáo trộn tình hình; thực hiện tái cơ cấu sản xuất và phân phối năng lượng, cung ứng xăng dầu thích ứng với tình hình; tăng cường dự trữ chiến lược về năng lượng, xăng dầu; thực hiện đa dạng hoá thị trường, đa dạng hoá sản phẩm, đa dạng hoá chuỗi cung ứng”.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành “nắm chắc tình hình, phản ứng linh hoạt, hành động kịp thời, hiệu quả rõ nét”, tăng cường dự trữ, đa dạng hóa nguồn cung và kiểm soát chặt thị trường, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng.

3. Sẵn sàng ứng ngân sách để bình ổn giá

Ngày 20/3, tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về nguồn kinh phí hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh mục tiêu cao nhất trong điều hành là giữ ổn định thị trường trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng có thể kéo dài.

Thủ tướng nêu: “Mục tiêu cao nhất là không để thiếu năng lượng, xăng dầu trong bất cứ trường hợp nào; giảm tác động tiêu cực từ tình hình khủng hoảng năng lượng tới điều hành kinh tế vĩ mô; không để đứt gãy chuỗi cung ứng, quá trình sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân. Để đạt được các mục tiêu này, chúng ta đã thực hiện một số chính sách, trong đó có chính sách bình ổn giá xăng dầu theo quy định. Tuy nhiên, trước tình hình diễn biến nhanh, phức tạp và khủng hoảng có thể kéo dài, chúng ta phải chuẩn bị trước cho trường hợp Quỹ bình ổn giá xăng dầu bị thiếu hụt”.

Thủ tướng đồng ý về chủ trương với đề xuất của các cơ quan về ứng ngân sách nhà nước (nguồn tăng thu năm 2025) cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu, khi khủng hoảng qua thì sẽ lấy nguồn của Quỹ để trả lại ngân sách. Thời gian dự kiến áp dụng đến hết 15/4, trường hợp kéo dài thì Chính phủ căn cứ tình hình thực tế để được tiếp tục áp dụng và báo cáo lại.

4. Dứt khoát không để thiếu xăng dầu trong bất cứ tình huống nào

Chiều 21/3, tại cuộc họp Thường trực Chính phủ về ứng phó khủng hoảng năng lượng, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường xăng dầu. Thủ tướng khẳng định 4 mục tiêu lớn: “Dứt khoát không để thiếu năng lượng nói chung và xăng dầu nói riêng cho sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng trong bất cứ tình hình nào; phải đặt trong tổng thể phát triển kinh tế-xã hội, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội và nâng cao đời sống tinh thần, vật chất của nhân dân; phục vụ cho tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2026 và những năm tiếp theo; quản trị được các rủi ro có thể xảy ra”.

Thủ tướng yêu cầu điều hành giá xăng dầu theo nguyên tắc: Bám sát diễn biến thế giới; bảo đảm công khai, minh bạch; hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp; siết chặt quản lý thị trường, xử lý nghiêm các hành vi găm hàng, đội giá, trục lợi, gian lận thương mại.

5. Khẩn trương xây dựng dự trữ chiến lược, bảo đảm nguồn cung lâu dài

Ngày 26/3, tiếp tục làm việc với Tổ công tác an ninh năng lượng, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo: “Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm được giao, các bộ, ngành, cơ quan, địa phương, doanh nghiệp bám sát tình hình, chủ động, tích cực xử lý kịp thời, linh hoạt, hiệu quả các vấn đề có liên quan đến xăng dầu, không để thiếu nguồn cung, không để ách tắc sản xuất, kinh doanh, không để mất ổn định, trật tự an toàn xã hội. Các hoạt động sản xuất, kinh doanh xăng dầu phải lành mạnh, nghiêm cấm găm hàng, thổi giá, đầu cơ, tích trữ, làm rối loạn thị trường”.

Thủ tướng yêu cầu khẩn trương xây dựng kho dự trữ xăng dầu chiến lược; chủ động kịch bản ứng phó trong mọi tình huống bất lợi; tăng cường năng lực tự chủ năng lượng quốc gia.

Diễn biến giá xăng dầu và kết quả điều hành

Diễn biến giá xăng dầu và hiệu quả từ các biện pháp điều hành, tương ứng với các mốc chỉ đạo của Chính phủ cho thấy chính sách đã góp phần kiểm soát giá và duy trì nguồn cung trong bối cảnh biến động toàn cầu.

Trước khi các chỉ đạo mới nhất được ban hành, giá xăng dầu trong nước biến động mạnh theo xu hướng tăng, phản ánh lo ngại về rủi ro nguồn cung: giá dầu thế giới tăng mạnh kéo giá bán lẻ trong nước cũng tăng từ đầu tháng 3/2026.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ chỉ đạo ứng phó sớm, sử dụng Quỹ bình ổn giá và giảm thuế. Đầu tháng 3, cơ quan quản lý đã trích và chi Quỹ bình ổn giá xăng dầu liên tiếp nhiều kỳ, hỗ trợ giá bán lẻ, và giảm thuế nhập khẩu, phí để kìm đà tăng giá.

Giá xăng RON95-III giảm từ mức hơn 27.000 đồng xuống còn 25.570 đồng/lít vào ngày 15/3 nhờ chi quỹ bình ổn giá liên tục trong nhiều kỳ điều hành.

Lúc này Chính phủ đang trình phương án tiếp tục giải pháp ứng trước ngân sách nhằm đảm bảo quỹ này không bị thiếu hụt trong trường hợp khủng hoảng kéo dài,  đúng như chỉ đạo bảo đảm không thiếu nguồn cung, sẵn sàng ứng ngân sách cho quỹ bình ổn của Thủ tướng ngày 20/3.

Sau các chỉ đạo của Thủ tướng vào các ngày 20, 21 và đặc biệt là 26/3, chính sách thuế được điều chỉnh mạnh. Từ 26/3, mức thuế bảo vệ môi trường xuống 0 đồng/lít cho xăng và các nhiên liệu chính. Ngay sau đó, giá xăng và dầu giảm mạnh. Từ ngày 27/3, giá xăng E5RON92 giảm 4.750 đồng lít, giá bán mới là 23.320 đồng/lít; xăng RON95-III giảm 5.620 đồng/lít giá bán là 24.330 đồng/lít; Xăng E10 giảm 4.330 đồng/lít so với kỳ 25/3, giá bán mới là 23.690 đồng/lít.

Diễn biến này trùng khớp với chỉ đạo tăng cường sử dụng các công cụ điều hành, bao gồm quỹ bình ổn giá, điều chỉnh thuế - phí và kiểm soát thị trường, nhằm giảm áp lực giá tại thời điểm thị trường thế giới còn bất ổn.

Báo cáo quốc tế cho thấy giá xăng dầu của Việt Nam hiện thấp hơn hầu hết các nước trong khu vực nhờ phối hợp nhiều biện pháp hỗ trợ giá, kể cả sử dụng quỹ bình ổn và điều chỉnh thuế phí.

Điều này cho thấy mặc dù giá thế giới biến động mạnh, công tác điều hành giá và ổn định thị trường trong nước đã giảm bớt gánh nặng tăng giá so với nhiều quốc gia láng giềng - phản ánh hiệu quả của chỉ đạo điều hành từ Chính phủ và Thủ tướng.