Những người có uy tín nuôi dưỡng văn hóa Gié Triêng

Người nuôi dưỡng văn hóa Gié Triêng

Chúng tôi về xã Phước Chánh giữa lúc đang diễn ra ngày hội của làng, giữa sân vận động xã, tiếng chiêng, tiếng trống của người Bhnong (nhóm địa phương thuộc dân tộc Gié Triêng) vang lên rộn rã trong ngày hội làng. Nơi đây, ông Hồ Văn Chiêu là người có uy tín ở thôn 3 đang chăm chú quan sát từng động tác của đội cồng chiêng. Thi thoảng, ông bước tới chỉnh lại nhịp trống, nhắc các thành viên giữ đều nhịp điệu để tiết mục thêm trọn vẹn.

Với đồng bào Gié Triêng, cồng chiêng và trống không đơn thuần là nhạc cụ. Đó là tiếng nói của cộng đồng, là sợi dây gắn kết mọi người trong các dịp lễ hội, lễ mừng lúa mới, cưới hỏi hay những ngày vui chung của bản làng. Ông Chiêu là một trong số ít người còn am hiểu nhiều loại nhạc cụ truyền thống của dân tộc mình.

Ngoài đánh trống, ông còn thành thạo cồng chiêng, khèn và nhiều nhạc cụ dân gian khác. Điều khiến bà con quý trọng không chỉ là sự khéo léo mà còn ở tinh thần tận tâm, nhiệt tình trong từng động tác chỉnh âm, hướng dẫn múa cồng chiêng. Không qua trường lớp đào tạo bài bản, nhưng bằng tình yêu lễ hội từ thuở nhỏ, dường như nhạc cụ nào ông cũng có thể sử dụng thành thạo.

Nhiều năm qua, ngoài việc truyền dạy cồng chiêng và các loại nhạc cụ dân tộc, ông còn dành thời gian đi nhiều bản làng để tìm hiểu, ghi chép lại những tập tục, lễ nghi truyền thống của người Gié Triêng. Với ông, đó là những “kho báu” văn hóa cần được lưu giữ cho thế hệ mai sau.

Nhờ sự am hiểu sâu sắc văn hóa truyền thống, ông Chiêu luôn được bà con tin tưởng giao đảm nhận vai trò “nhạc trưởng” mỗi mùa lễ hội. Từ việc chỉnh chiêng, chỉnh trống đến sắp xếp đội hình biểu diễn, ông đều tham gia hướng dẫn tỉ mỉ. Không chỉ biểu diễn, ông Chiêu còn nổi tiếng với nghề làm trống truyền thống. Những chiếc trống do ông làm ra không phải để bán mà chủ yếu phục vụ sinh hoạt văn hóa của gia đình và cộng đồng. Mỗi dịp cuối năm hay mùa lễ hội, ngôi nhà của ông lại trở thành nơi trai tráng trong làng tụ họp để học làm trống, tập đánh chiêng.

Ông Hồ Văn Chiêu còn được bà con tín nhiệm bởi tinh thần trách nhiệm với những công việc chung của bản làng. Ông thường xuyên vận động người dân thi đua lao động sản xuất, giúp đỡ nhau lúc khó khăn, chăm lo cho con em học hành, xây dựng nếp sống văn minh và giữ gìn vệ sinh môi trường.

“Khi Nhà nước hỗ trợ trâu, bò cho người dân, mình vận động bà con chăm sóc thật tốt để có sinh kế lâu dài. Trong làng có chuyện mâu thuẫn về nương rẫy hay việc gia đình thì mình đứng ra hòa giải để bà con hiểu nhau hơn” - ông Chiêu nói.

Luôn là người tiên phong

Ở các bản làng vùng cao Đà Nẵng, bước chân của già làng, người có uy tín đi từng ngõ, gõ từng nhà để vận động bà con tham gia các phong trào của địa phương đã trở nên quen thuộc. Mỗi người một cách làm, một lĩnh vực đóng góp khác nhau, nhưng đều chung mong muốn giữ cho bản làng yên vui, đoàn kết và phát triển.

Như bà Lê Thị Hồng Nhiên (58 tuổi) là người có uy tín ở thôn Phước Công 1, luôn tiên phong trong các hoạt động của địa phương. Theo bà, điều quan trọng nhất là làm tốt vai trò kết nối giữa chính quyền với người dân. “Người có uy tín phải tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với bà con. Đồng thời tham gia giải quyết những mâu thuẫn trong cộng đồng. Mình được dân tin thì phải đi đầu trong các phong trào của thôn, của xã” - bà Nhiên chia sẻ.

Trong các lễ hội văn hóa, bà luôn là một trong những người tích cực vận động người dân tham gia. Những ngày trước hội làng, bà cùng đội văn nghệ miệt mài tập luyện, chuẩn bị các tiết mục biểu diễn. Là thành viên nòng cốt của đội cồng chiêng trong thôn, bà không chỉ tham gia trình diễn mà còn động viên thanh niên học đánh chiêng, học múa truyền thống.

Đồng bào Gié Triêng sinh sống chủ yếu tại các xã vùng cao thuộc Nam Giang và Phước Sơn của tỉnh Quảng Nam cũ, nay thuộc thành phố Đà Nẵng. Những năm gần đây, nhờ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước cùng sự nỗ lực vươn lên của người dân, diện mạo nhiều bản làng đã có những đổi thay tích cực.

Theo ông Nguyễn Quốc Kỷ, Phó Chủ tịch UBND xã Phước Chánh, địa phương với chủ yếu đồng bào Gié Triêng sinh sống. Lực lượng già làng, Người có uy tín trong những năm qua đã có đóng góp tích cực cho sự phát triển của kinh tế, xã hội của địa phương. “Không chỉ gìn giữ nét đẹp văn hoá truyền thống, họ còn là những người tiên phong trong sản xuất, tuyên truyền người dân tránh xa các tệ nạn, góp phần xây dựng đời sống văn hoá ở các bản làng” - ông Kỷ thông tin.

Ông Đặng Tấn Phương – Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Đà Nẵng, cho biết toàn thành phố có 276 người có uy tín, chủ yếu ở vùng đồng bào DTTS. Trong những năm qua, lực lượng này đã phát huy tốt là vai trò đầu tàu trong việc tuyên truyền, phổ biến các chính sách đến với người dân. “Vai trò của người có uy tín rất quan trọng, họ không chỉ là cầu nối pháp luật, mà còn là lực lượng góp sức vào sự phát triển của bản làng, nhất là ở vùng đồng bào DTTS” - ông Phương nói.

Cũng theo ông Phương, chính sách cho người uy tín đã được địa phương thực hiện tốt trong thời gian qua, như việc thăm hỏi ốm đau, tặng quà lễ tết. Ngoài ra, mỗi năm địa phương thường tổ chức cho các đoàn người có uy tín đi tham quan, học hỏi các mô hình kinh tế hay để tuyên truyền cho người dân.

“Ngoài các chính sách hỗ trợ trên, hiện nay Sở đang có tờ trình lên UBND TP Đà Nẵng để có thêm các chính sách hỗ trợ cho người có uy tín. Trong đó, Sở đề xuất có thêm mức hỗ trợ hằng tháng, chế độ bảo hiểm y tế, tăng thêm mức chi tặng quà… nhằm động viên họ phát huy tốt hơn vai trò của mình” - ông Phương chia sẻ thêm.