Nỗ lực giảm phát thải và phát triển kinh tế xanh

Theo đó, từ ngày 1/7, mua bán kết quả giảm thải, tín chỉ carbon rừng cần được thực hiện theo hợp đồng hoặc qua sàn giao dịch và Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) xác nhận trước khi chuyển nhượng. Mọi tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch tín chỉ carbon rừng phải tuân thủ cơ chế công khai, minh bạch và phù hợp với các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính mà Việt Nam tham gia.

Nội dung Nghị định 180 cũng nêu rõ, tín chỉ carbon là loại chứng nhận có thể giao dịch thương mại, cho phép đơn vị sở hữu được quyền phát thải tương đương một tấn CO2 hoặc các loại khí nhà kính khác theo quy định. Đây được xem là công cụ tài chính quan trọng trong quá trình giảm phát thải và phát triển kinh tế xanh. Chủ rừng nắm quyền sở hữu tín chỉ carbon với rừng họ trồng. Họ có thể hợp tác, liên kết với tổ chức, cá nhân để thực hiện dự án, báo cáo, thẩm định (MRV) và trình thủ tục đề nghị cấp tín chỉ carbon. Và với rừng thuộc sở hữu toàn dân, Bộ NNMT là đại diện chủ sở hữu tín chỉ được tạo ra từ dự án rừng do cơ quan chuyên môn thuộc Bộ thực hiện. Còn UBND cấp tỉnh là đại diện chủ sở hữu tín chỉ tạo ra từ rừng do cơ quan chuyên môn địa phương thực hiện.

Theo xếp hạng tín chỉ carbon từ Công ty nghiên cứu thị trường và dữ liệu AlliedOffsets, loại tín chỉ carbon từ năng lượng tái tạo có chất lượng thấp và giá rẻ nhất. Trong khi đó các loại tín chỉ khác như lâm nghiệp và sử dụng đất, nông nghiệp bền vững, giao thông, xử lý rác... chất lượng cao hơn. Riêng với rừng, các dự án trồng mới, tái trồng rừng (ARR) có mức giá cao vượt trội. Ngoài ra, tín chỉ từ công nghệ than sinh học (biochar) cũng được quan tâm. Thời hạn lưu trữ lâu, tỷ lệ phân hủy carbon thấp giúp giá loại này lên tới 150 USD, gấp 7,5 lần tín chỉ ARR. Tín chỉ ARR đang được nhiều công ty công nghệ nước ngoài hỏi mua tại Việt Nam.

Ông Trần Quang Minh, Tổng giám đốc Công ty cổ phần thương mại và đầu tư tín chỉ carbon Việt Nam (Carbon Credits Vietnam) cho biết, giá mua trung bình 20 USD một tín chỉ, cao gấp nhiều lần sản phẩm từ rừng trồng trước đây đang dần xuống giá do dư cung trên thị trường tự nguyện quốc tế. Với rừng trồng ở giai đoạn trước, ngoài chất lượng tín chỉ thấp, số lượng tạo ra do hạn chế mất rừng cũng ít hơn, dẫn tới lợi ích tài chính không cao. Ông Minh cho biết thêm, chất lượng tín chỉ carbon từ rừng phụ thuộc vào tuổi cây, cách chăm sóc cũng như cải tạo đất. Như tín chỉ từ rừng dưới 5 năm tuổi hoặc trồng mới, tái trồng rừng có chất lượng cao, giá vượt trội hơn so với rừng tự nhiên do khả năng hấp thụ carbon cao. Việt Nam là nước có tiềm năng về thị trường tín chỉ carbon rừng với lượng giao dịch 57 triệu tín chỉ mỗi năm, giá tùy cung cầu ở từng thời điểm.

Nhưng để bán được tín chỉ carbon thì rừng phải có trữ lượng carbon cao, rừng được trồng phát triển theo hướng bền vững và rừng phải có chất lượng cao. Muốn rừng trồng đạt chất lượng cao, người trồng rừng và doanh nghiệp trồng rừng phải thực hiện trồng rừng theo tiêu chuẩn FSC, theo tiêu chuẩn này sẽ hạn chế mất rừng và suy thoái rừng. Những khu rừng được cấp chứng chỉ FSC phải đủ diện tích rừng, mật độ cây rừng tự nhiên, rừng phải được quản lý, bảo vệ tốt, phát triển, khai thác rừng bền vững.

Trong khi đó, theo GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý rừng bền vững và Chứng chỉ rừng, nếu so sánh diện tích rừng hiện có với lãnh thổ thì rừng Việt Nam cao hơn khoảng 12% so với thế giới. Tuy nhiên, diện tích lớn không đồng nghĩa với chất lượng rừng cao. Ví dụ trong 1ha rừng có bao nhiêu khối gỗ, vì lượng gỗ càng nhiều thì CO2 được hấp thụ càng lớn và ngược lại.

Giới chuyên gia khuyến cáo, để phát triển thị trường carbon nói chung, carbon rừng nói riêng thì từ chủ rừng đến người dân được giao quản lý rừng cần phải nâng cao trách nhiệm phát triển rừng.