PGS.TS Bùi Văn Dũng: Thể chế dẫn lối để người dân, doanh nghiệp làm giàu chính đáng

Trao đổi với Báo Đại đoàn kết, để thể chế mở đường kiến tạo cho sự phát triển, người dân, doanh nghiệp được làm giàu chính đáng, PGS.TS Bùi Văn Dũng, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh: Mỗi cơ hội được mở rộng cho người dân, doanh nghiệp sẽ góp phần tạo nên sức mạnh phát triển mới của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Khát vọng hôm nay là kết quả của những thành tựu to lớn

PV: Thưa ông, sau 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, tiềm lực và vị thế đất nước ngày càng được tăng cường. Khi nhu cầu thay đổi thì những khát vọng của người dân cũng sẽ lớn hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc thể chế cũng cần sự thay đổi để mở đường kiến tạo cho sự phát triển?

PGS.TS Bùi Văn Dũng: Nhu cầu và khát vọng ngày càng cao của người dân hôm nay chính là kết quả đáng mừng của những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử mà đất nước đã đạt được sau 40 năm Đổi mới. Đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân được nâng lên; tiềm lực và vị thế đất nước được tăng cường; trình độ dân trí, khả năng tiếp cận khoa học, công nghệ và mức độ hội nhập ngày càng cao. Trên nền tảng đó, người dân không chỉ mong có việc làm, thu nhập và cuộc sống ổn định, mà ngày càng mong có nhiều cơ hội hơn để học tập, sáng tạo, khởi nghiệp, kinh doanh, cống hiến và làm giàu chính đáng.

Đại hội XIV của Đảng kế thừa những thành tựu đó và đặt ra những mục tiêu phát triển cao hơn, hướng tới các dấu mốc năm 2030 và 2045. Vì vậy, thể chế cũng cần tiếp tục được đổi mới, hoàn thiện tương xứng với trình độ phát triển mới của đất nước và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu, lợi ích chính đáng của Nhân dân. Tinh thần ấy được thể hiện nhất quán trong các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, từ Nghị quyết 57 về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế; Nghị quyết 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật; đến Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân.

Điểm chung xuyên suốt là “tiếp tục hoàn thiện thể chế, khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát huy sức sáng tạo của toàn xã hội và tạo thêm những động lực mới cho phát triển”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu nhanh chóng đưa Nghị quyết Đại hội XIV và các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng vào cuộc sống, chuyển quyết tâm chính trị thành kết quả cụ thể mà người dân có thể cảm nhận và thụ hưởng.

Ba nhóm vấn đề lớn

Từ thực tế sau 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới, theo ông, thể chế cần tiếp tục đổi mới như thế nào để mở rộng cơ hội phát triển cho mỗi người?

Từ yêu cầu thực tế hiện nay, tôi cho rằng cần tập trung vào ba hướng lớn.

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao chất lượng thể chế và năng lực quản trị quốc gia, phát huy tốt hơn vai trò kiến tạo phát triển của Nhà nước. Những kết quả quan trọng đã đạt được về hoàn thiện pháp luật, cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh là nền tảng để chúng ta tiếp tục đổi mới đồng bộ hơn, phù hợp với yêu cầu của khoa học, công nghệ, kinh tế số và các mô hình phát triển mới.

Thứ hai, tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn lực và cơ hội phát triển của người dân, doanh nghiệp – từ giáo dục, vốn, đất đai, khoa học - công nghệ, dữ liệu đến thị trường và dịch vụ công. Quan trọng là tạo môi trường ngày càng công khai, minh bạch, bình đẳng để mỗi người có điều kiện phát huy năng lực, trí tuệ và sức sáng tạo của mình, trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.

Thứ ba, tiếp tục giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, nhất là thông qua chuyển đổi số, kết nối, chia sẻ dữ liệu và nâng cao hiệu quả tổ chức thực thi pháp luật. Đây là quá trình chúng ta đã kiên trì thực hiện và đạt nhiều kết quả; yêu cầu hiện nay là tiếp tục làm tốt hơn, nhanh hơn và đồng bộ hơn.

Phân cấp, tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực

Từ những quyết sách được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, theo ông đâu là những thay đổi có thể trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực?

Các quyết sách của Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, kế thừa quá trình hoàn thiện thể chế. Nổi bật là tinh thần phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục, tháo gỡ rào cản và khơi thông nguồn lực.

Theo tôi có ba nhóm quyết sách đáng chú ý. Thứ nhất, hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm chi phí, với Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư; Nghị quyết giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu nhỏ. Nguồn lực còn được tạo thêm khi thủ tục được rút ngắn, dự án triển khai thuận lợi, tài sản được sử dụng hiệu quả.

Thứ hai, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số qua các quy định về tần số vô tuyến điện, viễn thông, giao dịch điện tử, chuyển giao công nghệ; chuyển hóa tri thức, dữ liệu, tài sản trí tuệ và năng lực sáng tạo thành năng suất, giá trị mới, đồng thời bảo đảm an toàn, lợi ích quốc gia.

Thứ ba, khơi thông nguồn lực lớn, mở không gian phát triển qua các quyết định về đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Các quyết sách đều hướng tới sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn, tăng kết nối và phát triển kinh tế - xã hội.

Kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng sự phát triển của đất nước

Thể chế được coi là “đường băng” cho sự phát triển. Trong giai đoạn hiện nay theo ông cần sự thay đổi như thế nào để tạo thêm không gian cho người dân, doanh nghiệp sáng tạo, làm giàu?

Tôi rất đồng tình với tinh thần “Linh hoạt - Nhanh chóng - Quyết liệt - Đồng hành” mà Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã khái quát về Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất. Sau khi luật, nghị quyết được thông qua, nhiệm vụ quan trọng là tổ chức thực hiện đồng bộ, kịp thời và hiệu quả. Đây cũng là sự thống nhất giữa yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nhanh chóng đưa chủ trương, nghị quyết vào cuộc sống; yêu cầu của Quốc hội về nâng cao chất lượng thể chế và hiệu quả thực thi; với quyết tâm của Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng trong tổ chức thực hiện và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển.

Có thể khái quát bằng một mạch thống nhất: Đại hội XIV định hướng; các nghị quyết chiến lược của Đảng tạo động lực; Quốc hội kịp thời thể chế hóa; Chính phủ tổ chức thực hiện; và kết quả cuối cùng phải được thể hiện bằng sự phát triển của đất nước và những cơ hội ngày càng tốt hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Thước đo quan trọng của những quyết sách không chỉ là số lượng luật, nghị quyết được thông qua, mà quan trọng hơn là nguồn lực có được khơi thông và sử dụng hiệu quả hơn, môi trường đầu tư, kinh doanh có thuận lợi hơn, người dân và doanh nghiệp có thêm cơ hội để đầu tư, sáng tạo, phát triển và làm giàu chính đáng hay không?

Tôi tin rằng, trên nền tảng những thành tựu đã đạt được, mỗi điểm nghẽn tiếp tục được tháo gỡ sẽ mở thêm một dư địa phát triển; mỗi nguồn lực được khơi thông sẽ tạo thêm một động lực tăng trưởng; mỗi cơ hội được mở rộng cho người dân, doanh nghiệp sẽ góp phần tạo nên sức mạnh phát triển mới của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Trân trọng cảm ơn ông!