Phân luồng sau THCS: Lối mở thực chất từ mô hình “học kép”

Linh hoạt phân luồng, mở rộng cơ hội lựa chọn

Những năm gần đây, công tác phân luồng học sinh sau THCS được các địa phương chú trọng triển khai nhằm giảm áp lực cho hệ thống giáo dục phổ thông, đồng thời đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học. Tại Đắk Lắk, theo kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm học 2026–2027, việc tuyển sinh được tổ chức linh hoạt theo hai hình thức thi tuyển và xét tuyển, phù hợp với từng loại hình trường.

Ông Phạm Thái Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Bách khoa Tây Nguyên, cho biết chủ trương này hướng đến mục tiêu kép: bảo đảm tính công bằng trong tiếp cận giáo dục và tạo điều kiện để học sinh lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, điều kiện thực tế. “Không phải tất cả học sinh đều phải đi theo một lối mòn vào THPT rồi đại học. Phân luồng đúng sẽ giúp các em phát huy thế mạnh cá nhân và giảm áp lực không cần thiết”, ông Hà nhấn mạnh.

Trong bức tranh đó, mô hình đào tạo kết hợp giữa học văn hóa và học nghề đang dần khẳng định sức hút. Tại Trường Cao đẳng Bách khoa Tây Nguyên, học sinh sau khi tốt nghiệp THCS có thể tham gia chương trình “2 trong 1”, với khoảng 70% thời lượng dành cho thực hành nghề nghiệp. Cách tiếp cận này giúp người học không chỉ nắm vững kiến thức phổ thông mà còn sớm hình thành kỹ năng nghề – yếu tố then chốt trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đề cao năng lực thực tiễn.

Sau 3 năm, học sinh hoàn thành chương trình THPT và đồng thời nhận bằng trung cấp chính quy. Đây là nền tảng để các em lựa chọn nhiều hướng đi: tham gia thị trường lao động hoặc học tiếp lên trình độ cao hơn như cao đẳng, đại học. Lộ trình học tập được thiết kế linh hoạt, rút ngắn thời gian nhưng vẫn bảo đảm chất lượng.

Một điểm đáng chú ý khác là chính sách hỗ trợ toàn diện dành cho người học. Theo ông Phạm Thái Hà, học sinh theo học được miễn học phí toàn khoá theo chính sách hiện hành của Nhà nước, đồng thời nhà trường hỗ trợ chỗ ở ký túc xá, cung cấp sách giáo khoa và đồ dùng học tập. “Ngoài ra, học sinh còn được đào tạo miễn phí ngoại ngữ và kỹ năng mềm – những yếu tố quan trọng giúp các em tự tin hội nhập và thích ứng với môi trường làm việc hiện đại”, ông nói.

Gắn đào tạo với thực tiễn, nâng cao năng lực cạnh tranh

Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức, mô hình “học kép” còn chú trọng yếu tố thực tiễn – điểm còn thiếu trong nhiều chương trình đào tạo truyền thống. Việc dành phần lớn thời gian cho thực hành giúp học sinh làm quen với công việc ngay từ sớm, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa học và làm.

Chia sẻ từ trải nghiệm cá nhân, em Phạm Trung Sơn, học sinh lớp 11 ngành Công nghệ thông tin, cho biết: “Việc học kết hợp giữa văn hóa và nghề đã giúp em tiết kiệm được thời gian, sớm vào nghề và có định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn”. Theo Sơn, thay vì phải chờ đến sau khi tốt nghiệp mới bắt đầu làm quen với công việc, em đã có cơ hội tiếp cận thực tế ngay trong quá trình học.

Cùng quan điểm, em Nguyễn Minh Khoa, học sinh lớp 10 ngành Công nghệ ô tô, nhấn mạnh yếu tố môi trường học tập: “Ngoài được học văn hóa và học nghề, em còn được thầy cô thường xuyên quan tâm, chia sẻ mọi mặt trong đời sống, giúp em trưởng thành hơn”. Sự đồng hành của nhà trường không chỉ ở chuyên môn mà còn ở định hướng phát triển cá nhân, góp phần tạo nên môi trường giáo dục toàn diện.

Theo kế hoạch năm học 2026–2027, Trường Cao đẳng Bách khoa Tây Nguyên tiếp tục mở rộng quy mô đào tạo theo mô hình này, tập trung vào các ngành có nhu cầu nhân lực cao như Công nghệ ô tô, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật chế biến món ăn, Du lịch – Nhà hàng – Khách sạn, Kế toán – Quản trị và Chăn nuôi Thú y. Đây đều là những lĩnh vực có tính ứng dụng cao, khả năng tạo việc làm ổn định trong bối cảnh thị trường lao động nhiều biến động.

Một trong những ưu thế nổi bật của mô hình là sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp. Thông qua các chương trình thực tập, hợp tác đào tạo, học sinh được tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Điều này không chỉ giúp tích lũy kinh nghiệm mà còn nâng cao khả năng thích ứng – yếu tố quyết định trong tuyển dụng.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp hiện nay ưu tiên tuyển dụng lao động có tay nghề, có thể làm việc ngay mà không cần đào tạo lại. Mô hình đào tạo kết hợp vì thế được đánh giá là giải pháp hiệu quả nhằm giảm “độ vênh” giữa đào tạo và nhu cầu thị trường – một vấn đề tồn tại lâu nay trong giáo dục nghề nghiệp.

Trong bối cảnh chuyển đổi nhanh chóng của nền kinh tế và thị trường lao động, việc lựa chọn con đường học tập không còn bó hẹp trong một khuôn mẫu. Phân luồng sau THCS, nếu được triển khai đúng hướng, sẽ giúp học sinh phát huy tối đa tiềm năng, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Có thể thấy, mô hình vừa học văn hóa vừa học nghề không chỉ là giải pháp tình thế trước áp lực thi cử, mà còn là hướng đi lâu dài, phù hợp với xu thế giáo dục hiện đại. Khi tri thức và kỹ năng được đặt trong mối quan hệ song hành, người học sẽ có nền tảng vững chắc để bước vào tương lai.

Trong nhiều lựa chọn đang mở ra, mô hình đào tạo tại Trường Cao đẳng Bách khoa Tây Nguyên cho thấy những lợi thế rõ rệt, xứng đáng để các gia đình cân nhắc như một hướng đi bền vững, thực chất cho con em mình./.