Phát triển mô hình trường cao đẳng chất lượng cao

Nâng tầm giáo dục nghề nghiệp trong hội nhập quốc tế

Những năm qua, hệ thống giáo dục nghề nghiệp (GDNN) đã có bước phát triển cả về quy mô lẫn ngành nghề đào tạo, góp phần cung ứng lực lượng lao động kỹ thuật cho nhiều lĩnh vực sản xuất, dịch vụ. Tính đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 1.100 cơ sở GDNN bao gồm các trường cao đẳng, trung cấp và trung tâm GDNN, trong đó phần lớn quy mô nhỏ, chất lượng không đồng đều, nhiều nơi chương trình đào tạo còn xa rời nhu cầu thực tế.

Đặt trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu về kỹ năng nghề, ngoại ngữ, tác phong công nghiệp và khả năng thích ứng của người lao động ngày càng cao, đòi hỏi GDNN phải có bước đột phá. Đồng thời, trong xu hướng sáp nhập để tinh gọn, việc xây dựng Đề án phát triển hệ thống trường cao đẳng chất lượng cao, trường cao đẳng đạt chuẩn quốc tế giai đoạn 2026 – 2035 đang được Bộ GDĐT lấy ý kiến không chỉ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ở một số cơ sở nòng cốt, mà còn tạo động lực lan tỏa, thúc đẩy toàn hệ thống đổi mới. Theo định hướng của Bộ GDĐT, các trường cao đẳng chất lượng cao sẽ tiệm cận các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế về chương trình, đội ngũ, cơ sở vật chất, phương pháp giảng dạy cũng như quản trị nhà trường.

Trước đó, tính đến ngày 31/12/2024, cả nước đã có 143 trường cao đẳng được kiểm định và đạt tiêu chuẩn kiểm định chất lượng cơ sở GNNN, đáp ứng điều kiện cần để đăng ký được đánh giá, công nhận trường cao đẳng chất lượng cao. Đến Đề án lần này, dự kiến có sự đổi mới căn bản về cách tiếp cận, chuyển từ mô hình đầu tư theo danh sách trường được lựa chọn sang xây dựng khung tiêu chí để đánh giá, công nhận trường cao đẳng chất lượng cao và trường cao đẳng đạt chuẩn quốc tế.

Ông Trương Anh Dũng - Cục trưởng Cục GDNN - Giáo dục thường xuyên (Bộ GDĐT) cho biết, Đề án cần làm rõ vai trò, sứ mạng của hệ thống trường chất lượng cao và trường đạt chuẩn quốc tế không chỉ ở bộ tiêu chí, mà cả ở chức năng dẫn dắt và lan tỏa chất lượng trong toàn hệ thống. Lộ trình là giai đoạn 2026 – 2030 tập trung hình thành hệ thống bước đầu; giai đoạn 2030 – 2035 tiếp tục mở rộng, bảo đảm phân bố hợp lí theo vùng, ngành và các trung tâm kinh tế – công nghiệp trọng điểm.

Đào tạo gắn với nhu cầu thị trường

TS Nguyễn Hùng (Trường Đại học Việt – Hung) chỉ ra một trong những thách thức đặt ra với hệ thống GDNN đó là thiếu cơ chế hợp tác hiệu quả giữa nhà trường và doanh nghiệp (DN); thiếu ưu đãi tài chính và hỗ trợ cho DN từ phía Nhà nước. Cụ thể, pháp luật chưa có các cơ chế tài chính đủ mạnh để khuyến khích DN đầu tư vào GDNN, bao gồm việc cung cấp cơ sở vật chất, công nghệ hiện đại, và chi phí đào tạo. Chính sách hỗ trợ ngân sách nhà nước cho các chương trình đào tạo phối hợp giữa DN và nhà trường vẫn chưa được triển khai rộng rãi, dẫn đến gánh nặng chi phí đổ dồn về phía nhà trường hoặc DN, làm giảm động lực tham gia của DN.

Để giải quyết bài toán này, một trong những trọng tâm của Đề án là gắn chặt đào tạo nghề với nhu cầu của thị trường lao động và chiến lược phát triển kinh tế – xã hội. Thay vì đào tạo dàn trải, các trường cao đẳng chất lượng cao được định hướng tập trung vào những ngành, nghề mũi nhọn, có nhu cầu nhân lực lớn và ổn định, đặc biệt là các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, logistics, du lịch – dịch vụ chất lượng cao, nông nghiệp công nghệ cao.

Bộ GDĐT nhấn mạnh vai trò của DN trong toàn bộ quá trình đào tạo, từ xây dựng chương trình, tổ chức thực hành, thực tập đến đánh giá năng lực người học. Mô hình hợp tác “nhà trường – DN” được coi là trụ cột, giúp chương trình đào tạo bám sát thực tiễn sản xuất, đồng thời nâng cao khả năng có việc làm của sinh viên sau tốt nghiệp. Ở các trường cao đẳng chất lượng cao, tỷ lệ thời lượng thực hành, thực tập sẽ chiếm ưu thế, tạo điều kiện để người học hình thành kỹ năng nghề vững chắc và tác phong làm việc chuyên nghiệp.

Song song với chương trình đào tạo, đội ngũ nhà giáo được xác định là yếu tố quyết định chất lượng. Bộ GDĐT đặt mục tiêu xây dựng đội ngũ giảng viên vừa vững về chuyên môn, thành thạo kỹ năng nghề, vừa có kinh nghiệm thực tiễn sản xuất và khả năng hội nhập quốc tế. Các chính sách đào tạo, bồi dưỡng, thu hút chuyên gia, nghệ nhân, kỹ sư giỏi từ DN tham gia giảng dạy sẽ tiếp tục được hoàn thiện, tạo điều kiện để đội ngũ nhà giáo không ngừng nâng cao năng lực.