Phát triển năng lượng tái tạo: Tiềm lực 'bó' tiềm năng

Năng lượng tái tạo ở Việt Nam gặp khó khi thiếu lực và vốn.

Tiềm năng lớn

Nhận định của Liên minh năng lượng bền vững Việt Nam và Quỹ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên (WWF) cho thấy, Việt Nam có đủ nguồn năng lượng tái tạo để xây dựng ngành điện quốc gia theo kịch bản phát triển năng lượng bền vững.

Theo bà Ngụy Thị Khanh, đại diện Liên minh năng lượng bền vững Việt Nam, để có thể tiến tới một kịch bản ngành điện sử dụng 100% điện tái tạo vào năm 2050 thì ngay từ bây giờ chúng ta phải thực hiện rất nhiều các giải pháp đồng bộ, giấc mơ đó mới có thể thành hiện thực.

“Việt Nam vừa phải tập trung phát triển mạnh mẽ các nguồn điện từ năng lượng tái tạo, vừa phải song hành với việc kiểm soát sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, nhờ các biện pháp tăng cường hiệu suất năng lượng và dừng các kế hoạch xây dựng thêm nhiệt điện than từ năm 2020”, bà Khanh nêu quan điểm.

Mặc dù kịch bản sử dụng 100% điện từ năng lượng tái tạo vào năm 2050 được cho là giàu tiềm năng đối với Việt Nam, song nhiều chuyên gia cho rằng, tiềm lực thực tế của Việt Nam vẫn còn có một khoảng cách rất xa so với tiềm năng. GS.TS. Nguyễn Thế Mịch, Trường Đại học Bách khoa - chuyên gia Chương trình Năng lượng tái tạo của GIZ phân tích, với trình độ công nghệ và tiềm lực thực tế hiện nay, Việt Nam vẫn chưa thể “làm chủ được thiên nhiên”. Do đó, nhiệt điện than vẫn đang là giải pháp an toàn, đảm bảo tính ổn định cho hệ thống điện quốc gia, đảm bảo nguồn cung cấp cho phát triển kinh tế và đời sống.

“Tiến tới sử dụng 100% điện tái tạo vào năm 2050 là những tính toán của một đơn vị mang tính chất thuần túy khoa học, xuất phát từ rất nhiều giả thiết khác nhau nên chưa phải là cách nhìn toàn cục đối với tất cả các vấn đề kinh tế - xã hội. Để đưa ra được một hoạch định chính xác, vẫn cần phải dựa vào rất nhiều những tham số khác nhau, không thể dựa trên những tiềm năng lý thuyết thuần túy”, ông Mịch nêu quan điểm. Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng nêu lên nhận định, đây đang là thời cơ tốt cho Việt Nam để phát triển khả thi một ngành năng lượng tái tạo.

Cần cơ chế để thu hút doanh nghiệp

Nhiều chuyên gia nhận định, với tiềm năng về điện mặt trời hiện nay của Việt Nam, việc đạt được con số 17.000MW điện mặt trời như kỳ vọng không quá khó. Đại diện Chương trình Năng lượng của Cơ quan phát triển quốc tế Hoa Kỳ tại Việt Nam (USAID), ông Đỗ Đức Tưởng cho rằng, tất nhiên để đạt được mục tiêu này, cơ chế giá điện mặt trời cũng như các ưu đãi về đất đai, thuế, phí cho các dự án năng lượng tái tạo cần phải linh hoạt hơn để thu hút DN vào đầu tư.

Ông Tưởng cũng đánh giá cao những chính sách ưu đãi được đưa ra tại Quyết định 11 của Thủ tướng Chính phủ, theo đó, vị này cho rằng, Quyết định 11 gần như một chiếc chìa khóa giúp Việt Nam mở cửa phát triển thị trường điện mặt trời.

Trong khi đó, chuyên gia năng lượng Nguyễn Quốc Khánh cũng chỉ ra nhiều hạn chế, thách thức cho phát triển năng lượng tái tạo, bởi các nguồn năng lực trong nước, tiềm lực tài chính cũng như năng lực của các nhà đầu tư và trình độ tiếp nhận công nghệ…

Song ông Khánh vẫn kì vọng khả năng đạt được 21.000MW điện năng lượng tái tạo vào năm 2030 là hoàn toàn có cơ sở. Có thể nói, thời cơ phát triển năng lượng tái tạo đã thực sự đến với Việt Nam. Tuy nhiên, để tăng nhanh tỷ trọng nguồn điện này, Việt Nam cần giải quyết được một số nút thắt cơ bản.

Trong đó, phải kể đến nhân lực có trình độ chuyên môn, các nguồn vốn có chi phí và lãi suất hấp dẫn. Quan trọng hơn, cần phải có cái nhìn đúng hơn về năng lượng tái tạo, từ đó sẽ là cơ sở thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh ở Việt Nam. Nếu cứ tính chung các dự án thủy điện vào công suất nguồn năng lượng tái tạo, rất có thể sẽ làm sai lệch những nỗ lực phát triển gia tăng các nguồn năng lượng tái tạo thực thụ.