Phở - “đại sứ văn hóa” Việt Nam
Thành phố Hà Nội đang đẩy mạnh kế hoạch bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Phở Hà Nội; đồng thời xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh “Phở” vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Dự kiến, trong quý III và IV/2026, việc xây dựng hồ sơ “Phở” do Sở Văn hóa và Thể thao (VHTT) Hà Nội thực hiện trình UNESCO sẽ được triển khai đồng bộ, từ khâu thu thập tư liệu, hoàn thiện nội dung đến phối hợp liên ngành, liên địa phương.
Kế hoạch do Sở VHTT Hà Nội chủ trì, dựa trên nền tảng Luật Di sản văn hóa năm 2024 và các định hướng phát triển công nghiệp văn hóa mới. Mục tiêu xuyên suốt không chỉ là bảo tồn những giá trị truyền thống vốn có mà còn khai thác tối đa tiềm năng của ẩm thực trong việc phát triển du lịch, từ đó nâng cao vị thế văn hóa của Hà Nội trên bản đồ quốc tế.
Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của hoạt động này là xây dựng bộ hồ sơ “Phở” đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của quốc tế. Thành phố sẽ phối hợp với các địa phương có di sản liên quan như Ninh Bình và một số tỉnh, thành khác để hoàn thiện nội dung. Các hội nghị, tọa đàm chuyên môn với sự tham gia của cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng thực hành di sản sẽ được tổ chức nhằm thống nhất lộ trình triển khai.
Song song với việc lập hồ sơ, Hà Nội sẽ triển khai chiến dịch quảng bá mạnh mẽ trên các nền tảng số. Thành phố dự kiến xây dựng hệ thống dữ liệu số, bao gồm bản đồ các quán phở truyền thống và phát triển các cộng đồng tương tác trực tuyến. Nhiều hoạt động sáng tạo cũng được lên kế hoạch như cuộc thi ký họa, làm video, chụp ảnh đẹp về phở và xây dựng bộ nhận diện thương hiệu di sản để thu hút sự quan tâm của giới trẻ.
Điểm nhấn đặc biệt trong năm 2026 sẽ là sự kiện “Ngày Di sản Phở” được tổ chức vào cuối năm. Đây là không gian dành cho các hoạt động giao lưu, trình diễn kỹ thuật nấu phở, tọa đàm và triển lãm, nhằm khẳng định vị thế của phở từ một món ăn quen thuộc trở thành biểu tượng văn hóa đặc trưng của Thủ đô.
Ở tầm quốc tế, Hà Nội định hướng quảng bá phở thông qua các chương trình giao lưu và học hỏi kinh nghiệm bảo tồn di sản ẩm thực tại các quốc gia có kinh nghiệm như Nhật Bản. Nếu được ghi danh, “Phở” sẽ trở thành một thương hiệu văn hóa toàn cầu, tạo sức hút lớn cho ngành du lịch và dịch vụ.
Trước đó, Tri thức dân gian về Phở Hà Nội được Bộ VHTTDL đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể năm 2024. Sự ghi danh vừa là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa, lịch sử và khoa học của di sản, đồng thời đặt ra yêu cầu đối với công tác bảo vệ, truyền dạy, quảng bá và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh hiện nay.
Bà Lê Thị Ánh Mai - Phó Giám đốc Sở VHTT Hà Nội cho hay, thực hiện Nghị quyết số 09 của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Phở có vai trò đặc biệt quan trọng. Việc gắn kết giá trị truyền thống của phở với xu hướng sáng tạo và đổi mới trong công nghiệp văn hóa chính là hướng đi bền vững, giúp di sản vừa phát huy giá trị, vừa giữ được bản sắc truyền thống, qua đó góp phần hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược phát triển văn hóa, kinh tế và xã hội của Thủ đô.
Việc xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO ghi danh không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh giá trị văn hóa mà còn mở ra cơ hội để phát triển công nghiệp văn hóa trong lĩnh vực ẩm thực.
Theo bà Phạm Thị Thanh Hường - Trưởng Ban Văn hóa Văn phòng UNESCO tại Việt Nam khẳng định, “Phở” đã là một danh từ quốc tế, không cần phiên dịch. Phở Việt Nam, với tri thức chế biến tinh tế và văn hóa thưởng thức đặc trưng, hội tụ đầy đủ tiêu chí để trở thành di sản đại diện cho nhân loại. Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin về “Phở” có tiềm năng được UNESCO ghi danh trong tương lai. Việc ghi danh tác động tích cực không chỉ là về thương hiệu, mà còn là cơ hội để phở trở thành "đại sứ văn hóa" của Việt Nam.
