Quản lý người lao động bằng mã số, dữ liệu để khai thác hiệu quả nguồn nhân lực về nước

Ngày 14/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, tại phiên thảo luận Tổ ngày 5/8, và tại Hội trường ngày 10/8, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã có 70 lượt ý kiến của các đại biểu Quốc hội, 2 ý kiến bằng văn bản của đại biểu và 6 ý kiến bằng văn bản của các Đoàn đại biểu Quốc hội. Các ý kiến tập trung vào 34 nhóm vấn đề. Cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo. Trong đó có 22 nội dung được tiếp thu để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật và 12 nội dung được giải trình làm rõ.

Phát biểu tiếp thu, giải trình đối với một số nhóm vấn đề lớn được các đại biểu Quốc hội quan tâm thảo luận, ông Nguyễn Tiến Hải thông tin, về chính sách của Nhà nước, trên cơ sở ý kiến của một số đại biểu Quốc hội về nguy cơ chảy máu chất xám, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật, thay cho “chuyên môn kỹ thuật cao” đi làm việc ở nước ngoài. Mức độ chuyên môn kỹ thuật, ngành nghề, thị trường lao động cụ thể sẽ giao cho Chính phủ quy định bảo đảm gắn với cân đối cung cầu nhân lực trong nước.

Bộ Nội vụ cũng đã rà soát quy định chính sách thu hút người lao động có tay nghề về nước thông qua tăng cường kết nối thông tin việc làm trong nước phù hợp với kinh nghiệm, kỹ năng của người lao động; hỗ trợ khởi nghiệp. Các nội dung này được quy định tại Điều 60, Điều 61 Luật hiện hành. Thực hiện quản lý người lao động bằng mã số, dữ liệu để khai thác, phát huy hiệu quả nguồn nhân lực về nước. Việc công nhận, thừa nhận chứng chỉ kỹ năng nghề của người lao động đã được quy định tại Luật Việc làm. Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục tăng cường đàm phán nội dung này với các quốc gia tiếp nhận lao động Việt Nam.

Về điều kiện cấp giấy phép và các điều quy định chi tiết về trình tự, hồ sơ, thủ tục hành chính, theo ông Nguyễn Tiến Hải, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã mở rộng phạm vi hạn chế đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy phép do vi phạm nghiêm trọng. 

Bên cạnh đó, thực hiện theo đúng tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, Bộ Nội vụ đã chỉnh lý dự thảo Luật để bãi bỏ từ Điều 11 đến Điều 15 và giao Chính phủ quy định về trình tự, thủ tục, hồ sơ cấp, cấp lại, điều chỉnh thông tin, công bố, niêm yết giấy phép. Đồng thời, chỉnh lý quy định về nhân viên nghiệp vụ và giao Chính phủ quy định chi tiết điều kiện.

Liên quan đến chuẩn bị nguồn lao động, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung, chỉnh lý tại Điều 18. Cụ thể: Một là, về doanh nghiệp trực tiếp hoặc phối hợp với các đơn vị có chức năng, tổ chức chính trị - xã hội để thông tin, tuyên truyền về hoạt động chuẩn bị nguồn. Hai là bổ sung thêm các nội dung cơ bản của văn bản cam kết giữa hai bên. Ba là chỉnh lý trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc công bố thông tin, xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Về nghĩa vụ của doanh nghiệp dịch vụ, dự thảo Luật đã chỉnh lý, mở rộng phạm vi sửa đổi tại Điều 26. Cụ thể, bổ sung trách nhiệm cập nhật trên trang thông tin điện tử và cơ sở dữ liệu khi có thay đổi thông tin; bổ sung thời hạn hoàn trả tiền dịch vụ, các khoản thu khác từ người lao động trong trường hợp doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết về thời gian chờ xuất cảnh; bổ sung quy định doanh nghiệp phải có người đại diện ở nước ngoài để hỗ trợ, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và giải quyết các vụ việc phát sinh.

Đối với hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, ông Nguyễn Tiến Hải nói đây là nội dung mới được bổ sung tại bản trình Quốc hội.

“Tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội về tăng cường kiểm soát chi phí, minh bạch hóa thông tin, cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung trách nhiệm quy định các khoản thu mà doanh nghiệp được thu từ người lao động làm cơ sở để người lao động và doanh nghiệp thỏa thuận. Các khoản thu, mức thu từ người lao động, các khoản hỗ trợ khác được ghi trong hợp đồng, bảo đảm người lao động được cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin về chi phí trước khi ký kết”, ông Nguyễn Tiến Hải cho hay.

Báo cáo tóm tắt ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh bày tỏ quan điểm thống nhất việc chỉnh lý các quy định nhằm bảo vệ tốt hơn người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài. Trong đó, bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định cụ thể các chi phí khác ngoài tiền dịch vụ mà doanh nghiệp có thể thu từ người lao động trong quá trình tạo nguồn và tuyển chọn người lao động đi làm việc ở nước ngoài (Điều 21); yêu cầu phải ghi đầy đủ các chi phí khác trong văn bản hợp đồng giữa các bên; bổ sung trách nhiệm của doanh nghiệp dịch vụ phải có người đại diện ở nước ngoài để hỗ trợ, giải quyết các vấn đề phát sinh liên quan đến người lao động; quy định thời hạn bồi thường, hoàn trả tiền khi doanh nghiệp vi phạm cam kết về thời gian chờ xuất cảnh (Điều 26).