Quảng Ngãi giữ rừng giữa mùa nắng nóng - Bài cuối: Gian nan nghề rừng giữa đại ngàn

Giữ rừng bằng trách nhiệm

Những ngày đầu tháng 6, theo chân tổ bảo vệ rừng thôn Bar Gok, xã Sa Thầy, tỉnh Quảng Ngãi (huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum cũ), chúng tôi vượt những con đường đất đỏ quanh co dẫn lên các triền đồi ven Vườn quốc gia (VQG) Chư Mom Ray.

Giữa mùa khô khắc nghiệt, những cánh rừng giáp ranh nương rẫy vẫn phủ màu xanh ngút ngàn. Đằng sau màu xanh ấy là sự chung tay gìn giữ của những người dân địa phương ngày ngày gắn bó với rừng.

Từ sáng sớm đầu tuần, anh A Phú (39 tuổi) cùng các thành viên tổ bảo vệ rừng đã có mặt để chuẩn bị cho chuyến tuần tra định kỳ. Sau khi gửi xe máy dưới chân đồi, cả nhóm bắt đầu men theo những lối mòn ven bìa rừng, băng qua các rẫy mì, rẫy lúa để kiểm tra hiện trạng rừng.

Mỗi tổ tuần tra có từ 2 đến 3 người, luân phiên thực hiện nhiệm vụ mỗi tuần một lần. Từ khoảng 7 giờ sáng, các thành viên tỏa đi dọc những khu vực giáp ranh giữa rừng và đất sản xuất của người dân nhằm kịp thời phát hiện các nguy cơ xâm hại rừng. Công việc đòi hỏi phải đi bộ nhiều giờ liền qua những triền đồi dốc, nhưng chưa khi nào bị gián đoạn.

Gần 2 năm tham gia bảo vệ rừng, tổ của anh A Phú chưa phát hiện trường hợp chặt phá hay lấn chiếm đất rừng. Kết quả đó có được nhờ sự kiên trì tuần tra và ý thức ngày càng nâng cao của người dân trong thôn.

Hiện thôn Bar Gok có khoảng 30 hộ dân tham gia bảo vệ rừng cộng đồng. Không chỉ tuần tra, các thành viên còn thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở bà con không chặt phá rừng, đặc biệt là những khu vực rừng tái sinh ven nương rẫy. Cuộc sống chủ yếu dựa vào nương rẫy với cây sắn và lúa, nhưng anh A Phú cùng nhiều hộ dân trong thôn vẫn tự nguyện dành thời gian tham gia giữ rừng. Với người dân thôn Bar Gok, họ bảo vệ rừng không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách gìn giữ nguồn sinh kế và môi trường sống cho thế hệ sau.

“Mỗi tuần tổ mình đi rừng một lần, chủ yếu kiểm tra dọc bìa rừng, bìa rẫy xem có ai phát rừng lấn chiếm hay không. Mình cũng thường xuyên nhắc bà con trong làng không chặt phá rừng để giữ rừng cho con cháu sau này” - anh A Phú chia sẻ.

Ngày đêm giữ rừng

Rời thôn Bar Gok, chúng tôi theo những con đường đất đỏ tiến sâu vào vùng lõi VQG Chư Mom Ray. Từ sáng sớm, các cán bộ bảo vệ rừng đã bắt đầu hành trình xuyên rừng để kiểm tra dấu hiệu tác động của con người và theo dõi hoạt động của động vật hoang dã. Mọi dấu vết khi phát hiện đều được chụp ảnh, định vị và cập nhật lên phần mềm SMART phục vụ công tác quản lý, bảo vệ rừng.

Gắn bó với công việc bảo vệ rừng suốt 14 năm, anh Phạm Văn Thắng - Đội bảo vệ rừng Mo Ray, thuộc Ban Quản lý VQG Chư Mom Ray luôn bám rừng, quen với những chuyến tuần tra dài ngày giữa đại ngàn. Với anh Thắng, việc theo dõi từng dấu vết trong rừng, tháo gỡ bẫy thú hay ghi nhận hình ảnh động vật qua bẫy ảnh đã trở thành công việc quen thuộc.

Anh Thắng chia sẻ, trong mỗi chuyến tuần tra, lực lượng bảo vệ rừng luôn quan sát kỹ các dấu vết của động vật hoang dã hoặc con người xuất hiện trong rừng. Mọi thông tin đều được ghi nhận, chụp ảnh và cập nhật lên phần mềm SMART để phục vụ công tác quản lý, giám sát. Cạnh đó, đơn vị còn sử dụng hệ thống bẫy ảnh nhằm theo dõi hoạt động của động vật và phát hiện các tác động của con người đến tài nguyên rừng.

Ông Đào Xuân Thủy - Giám đốc Ban Quản lý VQG Chư Mom Ray cho biết, hiện đơn vị quản lý hơn 60.636 ha rừng, trong đó có 56.249 ha rừng đặc dụng và khoảng 4.400 ha rừng sản xuất. Đơn vị bố trí 10 đội bảo vệ rừng chuyên trách tại các xã Sa Thầy, Rờ Kơi, Mô Rai, Ya Ly, Sa Loong và Bờ Y với khoảng 70 cán bộ, nhân viên bảo vệ rừng. Bình quân mỗi người phụ trách gần 1.000 ha rừng, cao gần gấp đôi định mức đối với rừng đặc dụng.

“Qua các đợt điều tra, các nhà khoa học ghi nhận tại đây có 1.895 loài thực vật, trong đó 182 loài thuộc diện nguy cấp, quý hiếm nằm trong Sách đỏ Việt Nam và thế giới. Hệ động vật cũng rất phong phú với 1.005 loài, bao gồm nhiều loài thú quý hiếm cần được bảo tồn” - ông Thủy nói.