Quảng Ngãi: Tiếng cồng chiêng nhí vang lên từ nhà rông Kon Bỉ
Những đêm hè, nhà rông làng Kon Bỉ, thôn Đăk Tơ Lung, xã Đăk Kôi, tỉnh Quảng Ngãi trở thành lớp học đặc biệt. Ở đó, các nghệ nhân Xơ Đăng truyền lại từng nhịp chiêng, điệu xoang và câu chuyện văn hóa cho thế hệ trẻ.

Những ngày qua, tại nhà rông làng Kon Bỉ, thôn Đăk Tơ Lung lại rộn ràng bước chân trẻ nhỏ. Các em háo hức tìm đến lớp học đặc biệt, nơi không có bảng đen, phấn trắng mà chỉ có tiếng cồng chiêng và những câu chuyện văn hóa được các già làng truyền lại.
Từng chiếc cồng, chiếc chiêng được trao đến tay các em. Các nghệ nhân hướng dẫn từ cách cầm dùi, lực đánh đến từng nhịp chiêng. Với những em còn lúng túng, các nghệ nhân trực tiếp cầm tay, chỉnh từng động tác để các em dần bắt đúng nhịp, hòa được tiếng chiêng cùng bạn bè.
Em A Đại, ở làng Kon Bỉ cho biết, trước đây em chỉ được nghe tiếng cồng chiêng trong những dịp lễ hội của làng. Sau thời gian được các nghệ nhân tận tình truyền dạy, em đã biết đánh một số bài chiêng, đồng thời hiểu hơn về ý nghĩa của những âm thanh đã gắn bó với đời sống cộng đồng Xơ Đăng qua nhiều thế hệ.

Cùng lúc đó, ở một góc nhà rông, các em gái đang tập múa xoang. Từ những bước chân còn vụng về, động tác chưa đều, các em dần làm quen với nhịp điệu, biết phối hợp động tác tay, chân và hòa mình theo tiếng cồng chiêng.
Em Y Bảo Trân, ở làng Kon Bỉ nói, em thích nhất là được học các động tác múa xoang truyền thống. Sau một tháng, em đã có thể thực hiện tương đối thành thạo và mong muốn tiếp tục tập luyện.
Những buổi học này là bên cạnh cồng chiêng và múa xoang, các em còn được nghe những câu chuyện về phong tục, nghi lễ, dân ca và đời sống cộng đồng. Những bài học văn hóa vì thế không khô cứng mà được truyền lại ngay trong không gian sinh hoạt quen thuộc của buôn làng.
Sau một tháng, hơn 20 em nhỏ đã có thể trình diễn các bài chiêng cùng những điệu múa xoang truyền thống.
Với những người trực tiếp truyền dạy, thành quả lớn nhất không nằm ở việc các em đánh được bao nhiêu bài chiêng hay múa thành thạo đến đâu, mà là các em bắt đầu hiểu, yêu và tự hào về văn hóa của dân tộc mình.
Già A Trang, (83 tuổi) ở làng Kon Bỉ cho biết, ông rất vui khi nhìn thấy lớp trẻ tiếp nối những gì cha ông để lại. Nếu các em được học và thực hành thường xuyên, tiếng cồng chiêng và điệu múa xoang sẽ tiếp tục hiện diện trong đời sống của làng.

“Điều tôi mong nhất là sau này các cháu lớn lên vẫn nhớ những bài chiêng, điệu múa của dân tộc mình, biết giữ gìn để văn hóa Xơ Đăng không bị mai một”, già A Trang nói.
Theo ông Trần Đồng, Phó Chủ tịch UBND xã Đăk Kôi cho biết, kết quả từ lớp truyền dạy tại làng Kon Bỉ cho thấy việc đưa văn hóa truyền thống đến với thế hệ trẻ là hướng đi thiết thực.
Làng Kon Bỉ hiện có gần 100 hộ đồng bào Xơ Đăng. Trước đây, làng đã có đội cồng chiêng, múa xoang của người lớn. Từ lớp truyền dạy lần này, một đội cồng chiêng nhí tiếp tục được hình thành, tạo thêm một thế hệ kế cận cho hoạt động văn hóa cộng đồng.

Ông Đồng nói thêm, thời gian tới, địa phương dự kiến nhân rộng mô hình đến các thôn, làng khác, đồng thời hướng dẫn thành lập các câu lạc bộ văn hóa dân gian. Qua đó, tạo môi trường để người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, thường xuyên thực hành cồng chiêng, múa xoang và các giá trị văn hóa truyền thống.