Quảng Ninh quản lý, tổ chức lại hoạt động giết mổ

480 cơ sở nhỏ lẻ và những “khoảng trống” trong quản lý

Theo báo cáo của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ninh, toàn tỉnh đã quy hoạch 24 cơ sở giết mổ tập trung, song đến nay mới có 6 cơ sở được đầu tư xây dựng và đi vào hoạt động từ trước năm 2019. Trong khi đó, các địa phương chưa có cơ sở giết mổ tập trung vẫn duy trì 480 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, gây nhiều khó khăn cho công tác kiểm soát dịch bệnh và bảo đảm an toàn thực phẩm.

Phần lớn các cơ sở nhỏ lẻ hoạt động trong khuôn viên hộ gia đình, với quy mô khoảng 1-5 con/ngày đêm. Một số địa phương tổ chức gom giết mổ tại một điểm, quy mô từ 10-30 con/ngày đêm. Tuy nhiên, nhiều cơ sở không nằm trong quy hoạch, chưa đáp ứng các yêu cầu theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về điều kiện vệ sinh thú y đối với cơ sở giết mổ động vật tập trung. Do đó, việc thẩm định, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, bố trí nhân viên thú y thực hiện kiểm soát giết mổ, kiểm tra an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc còn gặp nhiều khó khăn.

Thực tế qua kiểm tra hoạt động giết mổ tại một số cơ sở trong tháng, Công an tỉnh Quảng Ninh đã phát hiện vi phạm liên quan đến hoạt động giết mổ như không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền, không bảo đảm yêu cầu về môi trường và yêu cầu khắc phục, xử lý theo quy định.

Bà Chu Thị Thu Thủy, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ninh cho biết: Một trong những khó khăn lớn hiện nay là số lượng cơ sở giết mổ nhỏ lẻ nằm trong khu dân cư lớn, trong khi nhiều cơ sở chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện về vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm, môi trường và kiểm soát truy xuất nguồn gốc. Công tác kiểm tra, xử lý tại một số địa phương có thời điểm chưa thực sự quyết liệt; việc phối hợp, tổ chức thực hiện chưa thường xuyên, dẫn tới một số vi phạm chưa được xử lý dứt điểm.

Bên cạnh đó, việc phát triển các cơ sở giết mổ tập trung cũng gặp không ít vướng mắc. Một số vị trí quy hoạch trước đây chưa thật sự sát với điều kiện thực tế về quỹ đất, hạ tầng giao thông, cấp điện, cấp nước và nhu cầu tiêu thụ. Trong khi đó, các dự án đầu tư cơ sở giết mổ tập trung có tính xã hội hóa cao nhưng lợi nhuận thấp, tiềm ẩn rủi ro, thời gian thu hồi vốn dài, khiến việc thu hút doanh nghiệp đầu tư còn khó khăn.

Từ chấn chỉnh vi phạm đến tổ chức lại hoạt động giết mổ

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Quảng Ninh đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường quản lý hoạt động giết mổ động vật; tổ chức rà soát, thống kê, phân loại các cơ sở giết mổ trên địa bàn, xây dựng kế hoạch chấm dứt hoạt động đối với những cơ sở nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện, hoàn thành trước ngày 31/10/2026.

Các xã, phường, đặc khu được yêu cầu chủ động rà soát, bố trí quỹ đất, thu hút đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ tập trung. Đối với những địa phương chưa có cơ sở giết mổ tập trung, được xem xét tổ chức từ 1-2 điểm giết mổ tập trung tạm thời, với điều kiện phải có thời hạn hoạt động cụ thể, bố trí nhân viên thú y thực hiện kiểm soát giết mổ và bảo đảm yêu cầu về vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và phòng, chống dịch bệnh.

Việc chấn chỉnh hoạt động giết mổ không chỉ đơn thuần là kiên quyết chấm dứt hoạt động của các cơ sở không đủ điều kiện mà tỉnh cũng đặt ra phương án chuyển tiếp nhằm từng bước đưa hoạt động giết mổ từ nhỏ lẻ, phân tán vào khuôn khổ quản lý tập trung, phù hợp với điều kiện thực tế.

Ông Nguyễn Khắc Dũng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh cho biết: Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở đã có văn bản hướng dẫn các địa phương tổ chức điểm, cơ sở giết mổ tập trung tạm thời và rà soát, lựa chọn địa điểm quy hoạch cơ sở giết mổ tập trung trên địa bàn. Theo đó, mô hình tạm thời chỉ được tổ chức trong thời gian địa phương chưa có cơ sở giết mổ tập trung theo quy hoạch đi vào hoạt động; mỗi địa phương có từ 1-2 điểm, thời gian hoạt động theo lộ trình xây dựng cơ sở chính thức nhưng không quá 1 năm.

Việc lựa chọn vị trí không chỉ là tìm một khu đất có thể tổ chức giết mổ. Điểm, cơ sở tạm thời không được bố trí tại khu vực có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến khu dân cư, trường học, cơ sở y tế hoặc không bảo đảm các điều kiện vệ sinh thú y. Cơ sở phải bố trí phù hợp các khu tiếp nhận, nuôi giữ động vật chờ giết mổ, khu giết mổ, xử lý sản phẩm và thu gom chất thải; bảo đảm sự tách biệt giữa khu sạch và khu bẩn, hạn chế nguy cơ nhiễm chéo trong quá trình giết mổ.

Cùng với đó, hoạt động giết mổ phải có nhân viên thú y thực hiện kiểm tra động vật trước giết mổ, kiểm soát quá trình giết mổ và kiểm tra thân thịt, phủ tạng sau giết mổ. Sản phẩm động vật chỉ được đưa ra thị trường sau khi kiểm tra vệ sinh thú y và thực hiện đóng dấu kiểm soát hoặc dán tem theo quy định.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ninh cũng hướng dẫn các địa phương rà soát lại các vị trí đã được quy hoạch, đối chiếu với quy hoạch, quy hoạch điều chỉnh hiện hành để đánh giá mức độ phù hợp. Trường hợp vị trí cũ không còn đáp ứng yêu cầu, địa phương phải chủ động rà soát, bố trí quỹ đất và thu hút đầu tư xây dựng cơ sở giết mổ tập trung lâu dài. Địa điểm mới phải bảo đảm khoảng cách an toàn đối với khu dân cư, trường học, bệnh viện, công sở và các nguồn gây ô nhiễm; đồng thời thuận lợi về giao thông, nguồn điện, nước và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất.

Riêng các phường Hà Tu và Quang Hanh được yêu cầu rà soát, bố trí quỹ đất phù hợp để thực hiện di dời cơ sở giết mổ tập trung hiện không còn đáp ứng yêu cầu về khoảng cách theo quy chuẩn.

Vấn đề đặt ra không chỉ là xử lý những cơ sở vi phạm, mà quan trọng hơn là tạo được lộ trình chuyển đổi khả thi. Khi các điểm giết mổ nhỏ lẻ không đủ điều kiện được chấm dứt hoạt động, cần có mô hình thay thế đủ năng lực đáp ứng nhu cầu của người dân và thị trường.