Rủi ro pháp lý khi sử dụng AI trong hoạt động sáng tạo và kinh doanh
Theo các chuyên gia, có những rủi ro pháp lý khi sử dụng AI trong hoạt động sáng tạo và kinh doanh mà không tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của người khác.
Công an TPHCM vừa khởi tố bị can đối với Hoàng Thị Bích Ngọc - chủ thương hiệu Vải áo dài Đất Lành, để điều tra về tội “xâm phạm quyền tác giả” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, nhà thiết kế Đỗ Trịnh Hoài Nam là tác giả, chủ sở hữu hợp pháp bộ sưu tập áo dài “Thư từ phố thị”, đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả. Ngọc đã sử dụng hình ảnh mẫu thiết kế thuộc bộ sưu tập này, dùng AI xử lý, sau đó chỉnh sửa, hoàn thiện để phục vụ hoạt động sản xuất, quảng cáo và kinh doanh.
Đây là một trong những trường hợp hiếm hoi liên quan đến lĩnh vực thời trang bị xử lý hình sự về quyền tác giả. Vụ việc cũng làm dấy lên tranh luận về ranh giới giữa sáng tạo, học hỏi ý tưởng và hành vi bị xem là xâm phạm quyền tác giả trong thời đại AI.
Theo các chuyên gia, vụ việc là lời cảnh báo về những rủi ro pháp lý khi sử dụng AI trong hoạt động sáng tạo và kinh doanh mà không tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của người khác.
Luật sư Nguyễn Văn Hùng - Đoàn luật sư Hà Nội cho rằng: Điều quan trọng nhất trong vụ việc không nằm ở việc người thực hiện có sử dụng AI hay không. Việc sử dụng AI không đương nhiên làm phát sinh trách nhiệm pháp lý nhưng cũng không loại bỏ trách nhiệm pháp lý.
“AI chỉ là công cụ. Pháp luật không đánh giá hành vi dựa trên việc sử dụng Photoshop, AI hay bất kỳ phần mềm nào khác, mà đánh giá dựa trên việc có khai thác trái phép tác phẩm được bảo hộ hay không. Hiện nay có không ít người cho rằng chỉ cần đưa một thiết kế vào hệ thống AI để chỉnh sửa, biến đổi hoặc tái tạo thì sản phẩm đầu ra mặc nhiên trở thành tác phẩm mới. Tuy nhiên, cách hiểu này chưa hẳn chính xác” - luật sư Hùng nói.
Theo luật sư Hùng, trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, căn cứ để xem có hành vi xâm phạm hay không là nguồn gốc của dữ liệu đầu vào và mức độ sử dụng các yếu tố sáng tạo của tác phẩm gốc. Nếu những yếu tố cốt lõi tạo nên dấu ấn sáng tạo của tác giả vẫn được tái hiện dưới hình thức khác thì việc có sử dụng AI hay không không phải là yếu tố quyết định trách nhiệm pháp lý.
“AI có thể làm thay đổi phương thức sáng tạo nhưng không làm thay đổi nguyên tắc bảo vệ quyền của người sáng tạo. Nếu coi AI là căn cứ để hợp pháp hóa việc khai thác thành quả sáng tạo của người khác thì về bản chất chỉ là thay đổi công cụ, không thay đổi hành vi vi phạm pháp luật” - luật sư Hùng cho biết.
