Sắp xếp trường học Hà Nội: Giảm đầu mối, làm sao tăng chất lượng?

Tuy nhiên, phía sau những con số tinh gọn là bài toán lớn hơn: làm thế nào để nguồn lực được tái phân bổ, đội ngũ ổn định và chất lượng dạy học thực sự được nâng lên?

Những địa bàn giảm mạnh đầu mối trường học

Thực tế triển khai tại các xã, phường cho thấy mức độ sắp xếp ở Hà Nội khá khác nhau, phụ thuộc quy mô dân số, số lượng trường hiện có, điều kiện cơ sở vật chất và đặc điểm phân bố dân cư. Đến thời điểm này, Sơn Tây là địa bàn có tỷ lệ giảm đầu mối trường học cao nhất được ghi nhận.

Tại phường Sơn Tây, 21 trường mầm non, tiểu học và THCS được tổ chức lại thành 3 trường đa cơ sở, tương ứng mức giảm 85,7% đầu mối. Sau sắp xếp, mỗi trường vẫn duy trì nhiều điểm trường tại vị trí các cơ sở cũ. Cách làm này giúp giảm số lượng bộ máy quản lý nhưng học sinh cơ bản vẫn được học tại địa điểm quen thuộc, hạn chế xáo trộn đối với gia đình.

Đây cũng là ví dụ rõ cho cách Hà Nội tiếp cận chủ trương sắp xếp: giảm đầu mối quản lý nhưng không giảm cơ hội tiếp cận trường học của học sinh. Việc sắp xếp được định hướng lấy người học làm trung tâm, không thực hiện cơ học chỉ để giảm số lượng trường.

Tại phường Ngọc Hà, số trường sau sắp xếp giảm từ 14 xuống còn 5, tương đương giảm khoảng 64,3% đầu mối.

Trong khi đó, Sóc Sơn, với đặc điểm địa bàn rộng, dân cư phân tán, cũng có phương án sắp xếp mạnh. Từ 32 trường công lập, địa bàn tổ chức lại còn 12 trường, giảm 62,5% đầu mối quản lý. Số cán bộ quản lý giảm từ 80 xuống còn 44 người.

Long Biên là một trong những địa bàn có mức sắp xếp lớn với 17 cơ sở giáo dục công lập được tổ chức lại thành 7 trường, giảm 58,82%; số cán bộ quản lý giảm từ 46 xuống 24 người.

Tại phường Ô Chợ Dừa, từ 11 trường công lập, gồm 6 trường mầm non, 2 trường tiểu học và 3 trường THCS, phương án mới tổ chức còn 5 trường, giảm 54,54% đầu mối.

Tại Dương Nội, 16 cơ sở giáo dục công lập được tổ chức lại còn 8 trường đa cơ sở. Trong đó, Trường Tiểu học Dương Nội được hình thành trên cơ sở sáp nhập Tiểu học Trần Quốc Toản, Tiểu học Dương Nội A và Tiểu học Dương Nội B, có 73 lớp với 2.941 học sinh. Trường Tiểu học An Hưng được hợp nhất từ Tiểu học An Hưng và Tiểu học Kim Đồng, có 66 lớp, 3.046 học sinh. Riêng Trường Tiểu học Lê Quý Đôn giữ nguyên với 51 lớp, 2.710 học sinh.

Những con số trên cho thấy sau sắp xếp, nhiều trường có quy mô rất lớn. Vì vậy, vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là “giảm được bao nhiêu trường”, mà là quản trị những trường có hàng nghìn học sinh như thế nào để chất lượng không bị ảnh hưởng.

Đích đến là nâng chất lượng dạy học

Theo yêu cầu chung của Chính phủ, việc sắp xếp mạng lưới trường công lập phải hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Trao đổi với báo chí, ông Kiều Văn Minh, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ, Sở GDĐT Hà Nội, cho biết thống kê sơ bộ cho thấy thành phố dự kiến giảm khoảng 52% đầu mối cơ sở giáo dục công lập. Ông nhấn mạnh đây không đơn thuần là tinh gọn bộ máy hành chính mà là một bước tái cấu trúc nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Đích đến của việc sắp xếp vì thế phải được đo bằng những thay đổi trong hoạt động dạy và học. Nguồn lực tiết kiệm từ bộ máy quản lý cần được chuyển hóa thành thêm giáo viên đứng lớp, giảm thiếu giáo viên cục bộ, sử dụng hiệu quả phòng học, phòng chức năng và nâng cao chất lượng chuyên môn giữa các điểm trường.

Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng ở những địa bàn như Dương Nội, nơi đô thị hóa nhanh, dân số tăng mạnh và nhu cầu trường lớp vẫn lớn. Việc giảm đầu mối tại đây phải đồng thời tính đến khả năng tiếp nhận học sinh, quỹ đất và nhu cầu mở rộng mạng lưới. Dương Nội cũng nằm trong nhóm địa bàn được Hà Nội xác định còn thiếu trường học và cần tiếp tục phát triển mạng lưới.

Thực tế tại Cầu Giấy cho thấy những vấn đề cần giải quyết đã xuất hiện ngay trước năm học mới. Tại cuộc giao ban giữa UBND phường và ban giám hiệu các trường ngày 10/8, các nhà trường phải rà soát sự chênh lệch về tỷ lệ giáo viên/lớp giữa các điểm trường, số giáo viên biên chế và hợp đồng, đồng thời thống nhất hoạt động chuyên môn. Tại đây, 11 cơ sở giáo dục công lập được tổ chức lại thành 5 trường.

Đây cũng là vấn đề được Sở GDĐT Hà Nội đặc biệt lưu ý. Theo ông Kiều Văn Minh, việc tinh gọn đội ngũ quản lý có thể tạo thêm dư địa để tăng lực lượng trực tiếp đứng lớp. Cán bộ quản lý dôi dư có thể được bố trí vào vị trí giáo viên hoặc vị trí việc làm phù hợp; giáo viên, nhân viên có thể được điều động từ nơi thừa sang nơi thiếu. Với mô hình đa cơ sở, giáo viên các môn đặc thù như Tin học, Ngoại ngữ, Thể dục, Nghệ thuật có thể được tổ chức dạy liên cơ sở.

Hà Nội cũng đang đứng trước áp lực mở rộng quy mô giáo dục. Thành phố dự kiến có hơn 2,3 triệu học sinh trong năm học 2026-2027 và cần bổ sung khoảng 1.595 phòng học mới. Vì vậy, sắp xếp mạng lưới phải gắn với đầu tư cơ sở vật chất, phân bố dân cư và nhu cầu học tập từng khu vực, thay vì chỉ hoàn thành chỉ tiêu giảm đầu mối.

Thời điểm khai giảng không còn nhiều. Với các trường đã hoàn tất sắp xếp, nhiệm vụ cấp thiết là nhanh chóng ổn định tổ chức, đội ngũ và hoạt động chuyên môn. Với cơ quan quản lý, cần theo dõi sát những điểm nghẽn phát sinh để điều chỉnh kịp thời.